کابل پرس

نظرسنجی های خصوصی و عمومی از چه واقعیتی سخن می گویند؟

موج سرخ — 2009-08-09T22:50:00Z

نظرسنجی های خصوصی و عمومی از چه واقعیتی سخن می گویند؟

نخست: از زمان آغاز مبارزات انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان به طور تقریبی یک و نیم ماه می گذارد و صرف 15 روز دیگر به 29 اسد باقی مانده است. پس از شروع شدن رسمی مبارزات انتخاباتی و سپری شدن زمان اندکی، اکنون برای مردم و کارشناسان مسایل سیاسی روشن شده است که شمارِ زیادی از کاندیدان بدون داشتن کدام برنامه، هدف و استراتیژی مشخص برای مقاصد خاصی از قبیل کسب شهرت، دریافت سودهای کلان پولی و معنوی و یا هم به خاطر خوشخدمتی به کاندیدان دیگر و یا حتا به خاطر خدمت به متحدانِ بیرون مرزی شان واردِ این کارو زار شده اند. شماری از کاندیدانِ پاک و صادق نیز در این میان هستند که برای خدمت به مردم نام شان را در فهرست نامزادان انتخابات ریاست جمهوری درج کرده بودند، اما به خاطر نداشتن خاستگاه و پایة مردمی خوب و به خاطر محروم بودن از امکانات مالی و مادی، اکنون در حالتی قرار دارند که مایل نیستند و نمی توانند به رقابتِ خویش ادامه دهند. شماری از کاندیدان با نام « شورای تشریک مساعی» تا کنون چندین جلسه را برای توافق روی یک کاندید واحد و پیداکردنِ راه مفید برای ترک کردنِ معرکه( با در نظر داشت مقاصد مشخصِ فردی خود) جستجو می کنند. شماری از کاندیدان از جمله آقای نصرت الله بریالی ارسلایی، بازمحمد کوفی و یکی دو تن دیگر نیز میدان را دربدل وعده و وعید پولی و یا هم کرسی خورد و ریزه ای ترک کرده اند. گرچه آنها می گویند که برای منافع ملی و حفظ وحدت ملی این کار را کرده اند، اما این ادعا مطلق بی پایه و بی اساس می نماید؛ زیرا اگر چنین هدفی داشتند، از اول کاندید نمی شدند و سرمایه بزرگی را که از طرف جامعة جهانی برای انتخابات اختصاص داده شده است، به هدر نمی دادند. شماری از این کاندیدها از آغاز می دانستند که هیچگونه شانسی برای دریافت آرای قابل ملاحظه و پیروزی نداشتند، اما برای زدن دو نشان با یک تیر به میدان آمده بودند.

به هرحال، از میان همة کاندیدان چند تن آنها شناخته شده می باشند. این عده از کاندیدان برای پیروزی و ربودن گوی قدرت از همدیگر به رقابت برخاسته اند و مبارزات شان نیز در بین مردم تا حدی چشمگیر بوده و بازتاب خوبِ جهانی داشته اند؛ می توان از آقای داکتر رمضان بشردوست، آقای حامد کرزی، داکتر عبدالله عبدالله و داکتر اشرف غنی احمدی زی به طور مشخص نام برد.

گرچه گاهگاهی از آقای میرویس یاسینی به عنوانِ کاندید نسبتاً مطرح نام برده می شود، اما این موضوع صرف ارتباط می گیرد با ملاقات هایی که یکی دوبار سفیرآمریکا و نمایندة اتحادیة اروپا با ایشان انجام داده اند؛ منظورم اینست که در جریان این مدت مبارزات انتخاباتی ایشان چشمگیر نبوده و از طرفی حضورِ ایشان در مطبوعات نیز چندان برایش ثمر بخش نبوده بلکه بازتاب منفی داشته است. یکی از مواردِ آنرا من به عنوان یک شهروند به طور مشخص در تلویزیون« نگاه» تماشا کردم. در برنامة «چلنج» آقای یاسینی به حدی ضعیف ظاهر شد که فکر می کردم ایشان بهتر بود به جای کرسی ریاست جمهوری، دریکی از مسجدهای کشور ملاامامی می گرفت. من واقعاً تا همان لحظه فکر می کردم اینکه گاهگاهی برخی مردم به طور فرمایشی از ایشان حمایت می کنند، حتمن ایشان سواد و برنامه های خوبی برای نجاتِ افغانستان دارد، اما متأسفانه من در همان شب باور کردم که ایشان از سیاست، اقتصاد، حقوق و فرهنگ چیزی نمی فهمد و حتا در برخی موارد طوری سخن می گفت که فکر می کردی با شخص بی سوادی و یا با یک دانشجوی تنبلِ دانشکدة شرعیات روبروهستی. با دیدنِ این گفت وگو من به این باورشدم که بهتر می بود ایشان به عنوان پوهنیار در فاکولته شرعیات دانشگاه کابل مدتی درس می داد تا شاید شانسی برای استاد شدن پیدا می کرد. برای اینکه موضوع روشن شود، یک مثال می دهم: گردانندة برنامه چندین بار ازِش خواست که از منافع ملی مشروع کشور در منطقه، منافع جیو اکونومی منطقه و برخی موضوعات ساده تعریف بدهد، ایشان چون مفهوم این چیزها را نمی دانست، می کوشید با حاشیه رفتن از آن بگریزد اما چون گرداننده نیز چشم سفید بود، بالاخره یاسینی نتوانست از موضوع فرار کند. در نتیجه، به حدی تحت فشار قرار گرفت که فکر می کردم یاسینی آروز کرده باشد که کاش کاندید نمی بودم!

دو دیگر: نظرسنجی و یا به سخنِ دیگر نظر پُرسی یکی از ابزار مستقیمی است که توسط آن میزانِ کامیابی و ناکامی و یاهم میزان موافقت و عدم ِموافقت یک گروه، یک جامعه و یا دستة مشخصی از ساکنان یک کشور را در ارتباط با انتخابات و یا هر پرسش معینِ دیگر به نمایش می گذارد. اگرچه نظر سنجی به مفهوم واقعی و معیاری آن در جهان سوم و به ویژه در افغانستان، چندان عمومیت ندارد؛ زیرا هنوز نهادها و موسسات آکادمیک و غیر وابسته در این کشور وجود ندارد و اگر وجود هم داشته باشند، بنا به نیازهای مالی و نداشتنِ منابع کافی، به تدریج به جریان های سیاسی وابستگی پیدا می کنند. به هرحال، خوشبختانه بعد از آمدنِ امنیت نسبی در این کشور و فراهم شدنِ فضای دموکراتیک در این کشور، این پدیده کم- کم در متنِ جامعة مدنی و نهادهای اکادمیک جایش را باز می کند و از اعتبار نسبی برخوردار می شود. شما شاهد بودید چندی پیش مرکز مطالعاتِ پوهنتون کابل نیز نظر سنجی ای را ارایه کرده بود و در آن آمار طوری ارایه شده بود که آقای کرزی با 22% آرا، بشردوست با 12% آرا، عبدالله با 10% آرا و داکتر اشرف غنی با 7% آرا به ترتیب در مقام اول، دوم، سوم و چهارم قرار گرفته بودند. این نظر سنجی اگرچند جانبدارانه و به هدفی خاصی تهیه شده بود، اما تا حدی میزان آرای کاندیدان مطرحِ ریاست جمهوری را نشان می دهد و از سویی، نیز پیروزی آقای بشردوست را؛ زیرا: این نظر سنجی در 5 ولایت کشور( مزار شریف، قندهار، هرات، جلال آباد و خوست) برگزار شده بود که سه ولایت آن عمدتاً پشتون نشین بودند و 2 ولایت دیگرِ آن عمدتاً تاجیک نشین. بدون تردید، آرای کرزی، اشرف غنی و عبدالله باید در این ولایت ها بیشتر از بشردوست می بود؛ زیرا با قبول این حقیقت که آرای بشردوست ترکیبی خواهد بود اما به همه حال، آرای بشردوست در بامیان، غزنی، میدان وردک و غور و سایر مناطق هزاره نشین به مراتب از کرزی و سایر نامزدان بیشتر خواهد بود؛ چنانچه در این نظر سنجی، افزایش ناگهانی آرای بشردوست را در ولایت بلخ می بینیم، در بلخ آرای بشردوست به 23% رسیده که بیشتر از آرای کرزی می باشد و یکی از دلایل این افزایش نیز، بیانگر آرای مردمِ هزاره ای هستند که در این ولایت نفوسِ شان تا حدی چشمگیر می باشد.

در کشورهای پیشرفته، توسعه یافته و دموکراتیکِ جهان نظر سنجی در ارتباط با پاسخگویی به پرسش های علمی و رسیدن به یک حقیقت نسبی و از سویی نیز در امر بررسی جانبداری و عدمِ جانبداری از نامزدان در انتخابات توسط مردم، یکی از ابزارهای اساسی به شمار می رود؛ چنان که در نظر سنجی های مقدماتی ای که در ایالت های مختلف ایالات متحدة آمریکا توسط نهادها و رسانه های معتبر راه اندازی شدند، همه به شکلی از اشکال بیانگرِ واقعیت بودند. طور مثال: اکثر نظرسنجی ها پیش از انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا نشان می داد که اوباما نسبت به رقیبش آقای بوش در اکثر ایالات ها پیشتاز بود. اما باید گفت که اگر نظرسنجی ها توسط یک نهاد مستقل برگزار نشود، در آن معیارهای جهانی و شیوة تحلیل معیاری و علمی تطبیق نشود، بدون شک در سمت و سو دهی افکارِ مردم و کشاندنِ رای دهنده گان به سوی یک کاندیدِ مشخص نقش بارزی خواهد داشت.

پس، به طور مشخص همان چند کاندیدی که در بالا نامِ شان ذکر شد، مطرح هستند؛ البته با تفاوتی در شیوة کمپاین، برنامه های شان، میزان محبوبیت شان در بین مردم و کمیت و کیفیت آرایِ که شاید به دست بیاورند. پس مشخص است که از میان همین 4 نفر یکی باید برنده شود. این برنده می تواند آقای کرزی باشد، بشردوست باشد و یاهم عبدالله. البته اشرف غنی از نگاه پایة مردمی و میزانِ حمایت مردمی شان در حدی نیست که بتوان وی را در ردیف 3 نامزاد اول قرار داد، در حالیکه ازنگاه چگونگی برنامه و دیدگاه نسبت به عبدالله و کرزی چندین مرتبه بهتر و پیشتاز تراست. البته بازهم باید در این واقعیت را در نظرگرفت که هنوز اکثر مردم افغانستان از نگاه بینش سیاسی و آگاهی مدنی به حدی نرسیده که بتوانند رای شان را به اساس برنامه به صندوقی کسی بریزند.

سه دیگر: در این قسمت می خواهم نتیجة نظر سنجی هایی را که در دو سایت« حامیان بشردوست» و « سایت آقای عبدالله» نشر شده است، بررسی کنم تا فهمیده شود که میزان بُردو باخت ایشان چطور بررسی می شود؟ باید گفت که برای تکمیل شدنِ این نوشته، تلاش کردم سایت کمیتة حمایت از آقای کرزی را نیز پیدانمایم تا – اگر ایشان نیز نظرسنجی ای انجام داده باشد- از آن استفاده نموده و میزان بپروزی همین سه تن کاندیدِ پیشتاز را به طور مقایسی بررسی کنم. بدبختانه، چنین سایت و وبلاگی را که به آقای کرزی ارتباط داشته باشد، نیافتم. شاید ایشان چنین چیزی را نداشته باشند و یاهم من نتوانستم بیابم.

اینکه چرا به این موضوع ساده چسپیده ام، د و انگیزه باعثِ این کار شده است: یکی نشر یک مورد از همین گونه نظر سنجی که توسط هفته نامة « پیام مجاهد» راه اندازی شده بود و آمارهایی آن در نشریة ماندگار یک ماه پیش نشر شده بود و طرفداران عبدالله با استناد به آن از موفقیت داکتر عبدالله سخن می گفتند. گرچه باید در همان زمان در این مورد چیزی می گفتم، اما به خاطرِ نبود وقت و درگیربودن با امتحان به این کار موفق نشدم. دوم: این نظر سنجی ها در دو سایت مختلف اگر با دقت و با استفاده از منطق تحلیل و تجزیه بررسی گردد، تا حدی میزانِ موفقیت بشردوست و عبدالله را در مقایسه با همدیگر نشان می دهند، سوم: خواستم با تحلیل این دو نظر سنجی مختلف در دوسایت مختلف، مبالغه آمیز بودن نتایجِ همان نظرسنجی ای را که در روزنامة ماندگار ارایه شده بود، ثابت کنم.

یاد داشت: این ارقام روز چهارشنه، ساعت 12:10 و در تاریخ 5 اگست 2009 از سایت های مربوطه گرفته شده است.

ستون نظر سنجی وبلاگ حامیان بشردوست

نام کاندید / آرای ریخته شده

1. بشردوست/ 451 رای= 59.8 %

2. عبدالله عبدالله/ 28 رای= 3.7%

3. عبدالطیف پدرام/ 27 رای= 3.5 %

4. حامدکرزی/ 17 رای= 2.2%

ستون سایت آقای داکتر عبدالله عبدالله

نام کاندید/ آرای ریخته شده

1. عبدالله عبدالله / 619 رای = 53.3%

2. بشردوست / 455 رای= 39.2%

3. حامد کرزی/ 52 رای= 4.5 %

4. اشرف غنی / 15 رای= 1.3 %

از مقایسة دو ستون نتایج زیر به دست میایند:

1- در سایتِ مربوط به داکتر بشردوست، آرای بشردوست از آقای عبدالله 13 مرتبه بیشتر است؛ در حالیکه در سایت آقای عبدالله، آرای عبدالله با آرای بشردوست بسیار تفاوت کمی دارد. از آنجایی که آرای عبدالله بیشتر آرای حزبی و تک قومی است، پس دیده می شود که میزان آرای ای که بشردوست قرار است از جامعة تاجیک به دست آورد، قابل ملاحظه می باشد؛ یعنی آقای بشردوست در حدود 25-30% آرای جامعة تاجیک افغانستان را به دست خواهد آورد؛

2- اگرچه حامیان بشردوست از اقوام مختلف ترکیب یافته اند، اما بدون شک کسانی که به وبلاگِ شان بیشتر مراجعه می کنند، بیشتر از مردمِ هزاره می باشد. با در نظر داشت این واقعیت، میزان آرای ای را که عبدالله قرار است از جامعة هزاره به دست آورد، خیلی اندک و ناچیز یعنی 3-3.7 % می باشد. این نتیجه برای آقای عبدالله که خصوصاً در شهر کابل در میان جامعة هزاره سدها دفتر کمپاین دارد و هراز گاهی چندین بار برای مردم پلو و کوچه می دهند، اما نتیجة آرای ریخته شده برای ایشان واقعاً ناامید کننده می باشد؛

3- هرگاه آرای ای را که برای کرزی در دو ستون ریخته شده اند، در نظرگریم یک نتیجة مشخص به دست میاید و آن اینکه آرای حامد کرزی در جامعة غیرپشتو زبانِ تاجیک، بیشتر از آرای است که ایشان از جامعة هزاره به دست میاورد. البته این موضوع در موردِ تحصیلکرده ها و بیشتر نسل جوانِ مردم هزاره صادق است. با در نظر داشت اینکه شمارِ زیادی از رهبران جامعة هزاره باکرزی کار می کنند و برای ایشان کمپاین می کنند، این نتیجه واقعاً برای کرزی هشدار دهنده است. اما باید پذیرفت که کمپاین آقای محقق، خلیلی و اکبری و سفرها و تلاش های شان بدون تأثیر نیست، حد اقل می تواند 20% آرای مردم را به خود اختصاص دهد.

4- با بررسی ستون مربوط به نظرسنجی سایت آقای داکتر بشردوست، یک موضوع در مورد حامیان آقای بشردوست از جامعة هزاره به خوبی روشن می شود: مردم کهن سال و بی سواد و دور از دانش و فناوری روز، بدون شک کسانی خواهند بود که بیشتر به آقای کرزی رای خواهند داد، اما آدم های باسواد( معلم، دانشجو، روزنامه نگار، ورزش کاران و نهادهای مدنی و فرهنگی) که اکثریت مطلقِ جامعه را تشکیل می دهند، بیشتر به آقای بشردوست رأی خواهند داد.

5- آرای ای را که آقای پدرام از جامعة روشنفکر و نسل جوانِ هزاره به خود اختصاص خواهد داد، به مراتب از آرای آقای کرزی بیشتر خواهد بود و آقای داکتر اشرف غنی نمی تواند به هیچ وجه از جامعة هزاره رای قابل ملاحظه ای را به دست آورد.

نتیجه: از مقایسة آرای ریخته شده به نفعِ داکتر بشردوست ، داکتر عبدالله و محترم حامد کرزی که در دو وبلاگ و سایت مربوط همین کاندیدان به راه انداخته شده بودند و در عین زمان برای بررسی گرفته شده اند، یک واقعیت آشکار می شود و آن اینکه آقای عبدالله باوجود تلاش ها( مهمانی ها، همایش های فرمایشی و دعوت ها و تمویل ها) در کسب آرای جامعة هزاره موفقیت چندانی نداشته است. برعکس، آقای بشردوست بدون کدام هماش فرمایشی، وعده و وعید مادی و معنوی امروز به خوبی توانسته است که حد اقل 25-30% آرای براداران غیر هزارة فارسی زبان را به خود اختصاص دهد.

دوم اینکه نظر سنجی ای که توسط یک رسانه و یا نهاد وابسته صورت می گیرد، تا زمانی که در مقایسه با نظرسنجی منبع آماری فرد رقیب و مقابلش بررسی نشود، کاملاً جانبدارانه و اغراق آمیز می نماید. منظورم نظر سنجی ای است که « پیام مجاهد» راه انداخته بود و روزنامة ماندگار آنرا نشر نمود. بدون شک، کسانی که به سایت روزنامة پیام مجاهد سرمی زنند و یا آنرا می خوانند، به غیر از کسانی نمی باشند که با گرداننده گان همین روزنامه وابستگی قومی و حزبی دارند. پس،آرای ای که در این سایت به نفع عبدالله ریخته می شود از بشردوست و کرزی بیشتر است. اما مقایسة دو جانبة « وبلاگ بشردوست» و « سایت عبدالله عبدالله» نشان می دهد که آقای بشردوست به طور اوسط 20 آرای بیشتر از عبدالله به دست خواهد آورد.

داکتر بشردوست؛ شایسته ترین گزینه برای نجاتِ کشور از بحران!

موج سرخ — 2009-08-05T08:28:00Z

نبود میکانیزم مشخص برای بررسی صلاحیت های نامزادان ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی و هم چنان نبود نهادِ قدرتمند و دموکراتیک ملی برای رسیده گی به شکایت های مردم، این زمینه را فراهم ساخته است که هرکسی که هوا و هوس قدرت، شهرت، چوکی و یا منافع کلانِ مادی در سردارد، بتواند بدون کدام پرس و جوابی در فهرستِ نامزدان شامل گردند و یکبارِ دیگر از آدرس های مختلف به فریب و گول زدنِ مردم بپردازند. با در نظرداشت موادِ قانون اساسی، این حقِ هر افغانستانی است که در صورت پوره کردن شرایط مندرجِ قانون اساسی کشور، خود را کاندید نمایند، اما شمارِ سرسام آورِ نامزدان برای کُرسی ریاست جمهوری و شوراهای ولایتی دو حقیقت را به نماش گذاشت: یکی ناهُشیاری مدنی و ناپختگی شهروندانِ کشور ما را و از سویی نیز، نبود صلاحیت و استقلالِ ملی در ارتباط با تصمیم گیریهای وابسته به صلاحیت نامزادان.

تطبیق نکردنِ قانون اساسی و نبودِ نهادِ ملی برای بررسی صلاحیت ها و شرایط نامزدان، باعث شده است که شخصیت های بی سواد، کم ظرفیت، ناکارا، جزم اندیش، قومگرا و حتا خیانت کار و جنایت پیشه، زمینه و فرصت ورود به مبارزاتِ انتخاباتی را به دست آورند. پرداختن به ویژگیهای شخصی و سوابق سیاسی همة کاندیدان ریاست جمهوری سال 1388، وقت زیادی می طلبد امااکنون که ما با سپری شدن هر روز به 29 اسد نزدیک تر می شویم، نیازی دیده نمی شود که میزانِ پیروزی و عدمِ پیروزی همة آنها در ترازوی تحلیل و تجزیه ما، سبک و سنگین شوند؛ زیرا امروز آشکار شده است که شمارِ زیادی از کاندیدان بی آنکه برنامة مدون، هدف و یا راهکارِ مشخصی برای نجاتِ افغانستان از بحرانی کنونی داشته باشند، صرف برای مختل کردنِ روند مبارزات انتخاباتی[ به فرمایشِ کاندیدانِ مطرحتر]، دریافت امتیازات مالی و معنوی، کسب شهرت [ به ویژه در مورد کاندیدانی صادق است که در میدان سیاست تازه کار هستند] و سایر عوامل از قبیل مداخله و تمویل از طرف کشورهای همسایه وارد مبارزات انتخاباتی شده اند. در این نوشتة کوتاه می خواهم به این پرسش پاسخ دهم که چه کسی برندة انتخابات ریاست جمهوری افغانستان خواهد شد؟ و یا چه کسی شایسته ترین کاندید برای نجاتِ افغانستان از بحران کنونی می باشد؟

در مقایسه با چندی پیش، اکنون با در نظرداشت قراین و بررسی زمینه های سیاسی و اجتماعی، پاسخ دادن به این پرسش کمی آسان تر شده است؛ زیرا امروز در میان عامة مردم، گروه های روشنفکری، جوامع مدنی و جامعة جهانی فقط از چهار کاندید به عنوانِ کاندیدان مطرح و پیشتاز نام برده می شود: حامدی کرزی، داکتر رمضان بشردوست، آقای عبدالله عبدالله و آقای داکتر اشرف غنی احمد زی. در این نوشتار می کوشم در حدِتوان خود در آغاز سوابق سیاسی و اجتماعی اشخاص نامبرده را بررسی کرده و در نتیجه میزانِ بُرد وباخت این اشخاص را درجه بندی نمایم. برای این کار و به خاطری که از پیشداوری و خودداوری به دور مانده باشم، من در روشنایی مادة شصت و دوم قانون اساسی کشور – که در آن شرایط کاندیداتوری به گونة فشرده بیان شده است- نخست به بررسی شخصیت، جایگاه و سوابقِ سیاسی کاندیدانِ نامبرده می پردازم و بعد با یک نتیجه گیری کلی، بحثم را پایان می بخشم.

در مادة شصت و دوم قانون اساسی کشور آمده است:

" شخصي که به رياست جمهورى کانديد مي شود، واجد شرايط ذيل مي باشد :

۱ - تبعه افغانستان ، مسلمان و متولد از والدين افغان بوده و تابعيت کشور ديگرى را نداشته باشد؛

۲ - در روز کانديد شدن سن وى از چهل سال کمتر نباشد،

۳ - از طرف محکمه به ارتکاب جرايم ضد بشرى ، جنايت و يا حرمان از حقوق مدني محکوم نشده باشد."

نخست: با در نظرداشت اینکه « اتباع افغانستان حقِ انتخاب کردن و انتخاب شدن را دارا می باشد- ماده سی وسوم»، در این جا نمی توان پرسید که چرا آن شخص و یا این شخص خود را کاندیدِ ریاست جمهوری کرده است؛ زیرا این حق برای هر شهروندِ افغانستان در قانون اساسی تضمین شده است. موضوع سن 40 سالگی نیز، موضوعِ قابل درنگ و مکث نیست، اما دو موضوعِ دیگر؛ یکی شرایط تابعیتِ یگانه و دوم موضوع سابقة جرمی و سیاسی برخی از کاندیدان مواردِ نظر، بحث برانگیز و قابل دقت می باشند. من مطمین هستم که اگر شما خود را همین حالا- برای لحظه ای از تعلقات قومی، مذهبی و مطنقه ای آزادسازید- هر کدامِ تان می توانید با بررسی گذشته و اکنونِ کاندیدان مورد نظر، دریابید که چه کسی/ کسانی واقعن شایستگی رسیدن به کرسی ریاست جمهوری را دارد و به چه کسی/ کسانی نباید اجازه داده می شد که در فهرست نامزادان قرار گیرند و برای مردم ادعای تغییری در دسترخوانِ شان داشته باشند.

اصلِ تابعیت یگانه، یکی از مواردی است که وضعیت شمارِ زیادی از کاندیدان با آن در تضاد قرار دارد؛ از میان همه می توان آقای داکتر اشرف غنی احمدزی را نام برد. ایشان که یکی از کاندیدانِ نسبتن مطرحِ این دوره است، بنا به شواهد و مدارک ایرایه شده، در هنگام ثبت نام، از تابعیت کشورِ دومش نگذاشته بود و با گروگان گذاشتن پاسپورتِ خود ظاهراً این موضوع را حل کرده است؛چنان که در اظهار نظرهای آقای کرزی نیز این نکته به خوبی آشکار گردیده است. اینکه به اساسِ چه سازشی و با در نظرداشت چه معیاری این مشکل حل گردیده است، مشخص نیست اما همین قدر روشن است که حکمِ قانون اساسی افغانستان در این مورد به صراحت نقض گردیده است. در پهلوی این تخطی حقوقی و قانونی، اشرف غنی یکی از چهر ه های سیاسی ای است که به تعصب و تنگ نظری متهم است. اکثر روشنکفران افغانستان او را به نام طالب« نکتایی پوش» می شناسند؛ زیرا ایشان در

دوران رژیمِ طالبان به طور غیر مستقیم همشیه از طریقِ مصاحبه ها و نظریه هایِ شان از طالبان حمایت می کرد. با آنکه ایشان امروز مانند عبدلله و دیگران، از دولت کرزی انتقاد می کند، اما یکی از بنیان گذاران همین رژیم بود و در دستگاه آقای کرزی، وظیفة مشاورِ ارشد و وزارت مالیه و بعد ریاست دانشگاه کابل را به عهده داشت. یکی از نقاط ضعفِ دیگر ایشان، انتخابِ شخصی بی سواد، رُسوا، عیاش و کم ظرفیت به عنوانِ معاون دومش می باشد. منظورم آقای نبی زاده است. وی یکی از کسانی است که در معامله گری دست بالا دارد؛ چنان که در شرایطی که هیچ هزاره ای مورد اطمینان رژیمِ طالبان قرار نمی گرفت، ایشان در شهر غزنی در دستگاه طالبان کار می کرد و برای امرارِ معیشت خانواده اش، روزانه هزارن نفر بیگناه را به جرمِ داشتن اسلحه، ارتباط با حزب وحدت، جمعیت و .... برای طالبان گزارش می داد و در بدلِ دریافت مقدار پولی خودش به رهایی آنها می کوشید. بعد پول را با کاگزارانِ طالبان بخش می کرد. او در شهر غزنی به عیاشی، رشوت ستانی و دلالی خیلی معروف بود و مردم- به ویژه مردم جاغوری- از ایشان به شدت نفرت دارند. او صرف 6 ماه کورسِ نرسنگ را در پیشاور سپری کرده و مدتی نیز دوا فروشی می کرده است. زمانی که ایشان به عنوانِ معاون آقای اشرف غنی انتخاب شد، همه شگفت زده شده بودند و هیچ کس نمی توانست خود را قناعت دهد که با وجود هزاران شخصیت تحصیلکرده و با سواد و دلسوز، چرا از میان جامعة هزاره ایشان برای این پست انتخاب شده است؟ اما امروز می توان گفت که شاید یکی از دلایلی که آقای نبی زاده به معاونیت رسیده رابطة ایشان با طالبان بوده است و به همین خاطر موردِ اعتمادِ داکتر صاحب نیز قرار گرفته است و دلیل دوم هم شاید، باور نداشتنِ داکتر صاحب به شایسته سالاری است؛ زیرا اگر قرار باشد ایشان به پیروزی دست یازد، بدون شک در آن صورت یک معاون شایسته به صلاحیت بیشتر نیاز دارد که این امر برای وی قابل پذیرش نخواهد بود.

آقای عبدالله عبدالله، اگر چه تاکنون از تابعیت دوگانه اَش سخنی در میان نیست، اما موضوع ارتکاب جرایم ضدِ بشری وی، برای همگان آشکار است. وی وابسته به شورای نظار و یکی از شخصیت های نزدیک به احمد شاه مسعود فرماندة این جریان سیاسی- نظامی بوده است. این جریان نظامی- قومی بنا به شواهد و اسنادِ تاریخی، یکی از عاملانِ اصلی درگیریهای قومی و تنظیمی دهة هفتاد بوده است و هزاران قتل و کشتار فردی و گروهی توسط آنها در تاریخِ معاصرِ افغانستان ثبت شده اند؛ نمونة روشنِ آن- که هیچ افغانستانی آگاه و با وجدان از آن چشم پوشی کرده نمی تواند- حادثة قتل عامِ افشارِ کابل است که در جریان آن هزاران هموطن بی دفاع و بیگناهِ این سرزمین به خاک و خون کشانده شدند، زنان بی شماری مورد آذار و اذیت جنسی قرار گرفتند و کودکانِ زیادی به جرمِ غیرِ از خود بودن، به رگبار بسته شدند. از سویی نیز، در این اواخر شایعاتی در رسانه ها پخش و نشر می شوند که به اساس آنها، آقای عبدالله عبدالله در پهلوی برخی شخصیت های جهادی مطرحِ دیگر، در دسیسة شهادتِ احمد شاهِ مسعود( قهرمان ملی درة پنجشیر) نیز نقش داشته است. مورد دوم، اگر هنوز سند و مدرک مشخصی نداشته باشد، اما مورد اول آن خیلی آشکار و روشن است و او و سایر همدستانش به هیچ وجه نمی توانند از این واقعیت فرار کنند، مگر اینکه بتوانند تاریخ را جعل کنند و یا از هویت سیاسی شان منکر شوند. اما خوشبختانه، چنین کاری امکان پذیر نیست. مردم افغانستان شاهد هستند که خودخواهی و انحصارگرایی همین شخصیت های سیاسی گروهی- قومی، که امروز- به اساس جبر و قدرت طلبی- داد از عدالت، برابری ، مردم سالاری و آزادی بیان و اندیشه می زنند، باعث شهادت، بی خانمانی، آواره گی و دربَدری ملیون ها همو طن مظلوم و بی دفاعِ ما شدند.

یکی از ویژگیهای دیگرِ ایشان، وابستگی شدیدِ فکری- سیاسی، قوم گرایی و دره گرایی مطلقِ شان هست که به ما می گوید، به هیچ وجه به آنچه ادعا می کند، باور ندارد و در صورت پیروزی، باز همان سرشت و ماهیتِ نخستین و اصلی شان را آشکار خواهدکرد . وابستگی سیاسی- فکری ایشان گذشته از اینکه در نوع روابط و دارُمدارِ این شخصیت ها در هنگام جنگ های داخلی و تنظیمی با کشورها و نهادهای بیرون مرزی به خوبی آشکار می گردد، اگر صرف همین چند روزِ مبارزات انتخاباتی اش را بررسی کنیم، به خوبی حقیقت آشکار می شود: پیش از ملاقاتِ ایشان با سفیر ایالات متحدة آمریکا چندان به پیروزی و قدرتش امیدوار نبود؛ زیرا اکثر اعضای مهم جبهه وی را تنها گذاشته بود و از سویی نیز کسانی که هنوز در حال معامله و چانه زنی بودند، چون استاد ربانی چندان میل به حمایت از وی نشان نمی دادند. به همین خاطر، ایشان چندان علاقه مندی به ادامه دادنِ مبارزات انتخاباتی نشان نمی داد؛ حتا ما شاهدیم که در همان گیرودار با آقای کرزی ملاقات های سری ای انجام داد تا بتواند در صورت دریافت پولی و یا کدام کُرسی ای مناسبی، خود را کنار بکشد، اما این بعد از ملاقات با سفیرِ آمریکا بود که عبدالله به یکباره گی روحیه گرفت، شعار تغییر و امید را سرداد و حتا رقیب هم سانِ دیگرش- کرزی را- به مبارزه طلبید. با کنارِ هم قرار دادن این رویدادهای اخیر، ما به این نتیجه می رسیم که ایشان هیچگاهی به آراء و ارادة مردم برای رسیدن به قدرت- از طریقِ مشروع- باور و اعتقاد نداشته و ندارد، اما صرف به این می اندیشید و از این لذت می برد که برخی باداران سیاسی به طور غیر مستقیم وی را تمجید می کند و مورد تأیید قرار داده اند. باید گفت که سفرکردنِ آقای عبدالله و سایر هم فکرانش چون جلالی، گل آغا شیرزوی( بلدوزر کرزی) و ... به آمریکا به خاطرِ شرکت در مراسمِ سوگندِ اوباما پیش از شروع ثبت نام در افغانستان، نیز بیانگرِ وابستگی فکری- سیاسی شان می باشد؛ در غیر صورت، وی پیش از اینکه از نامزادی اَش در افغانستان سخن بگوید، برای چه دلیلی به آمریکا رفته بود؟ آیا امکان دارد که انتخابات در افغانستان برگزار شود و کمپاین در اطراف قصرِ سفید؟ اگر وی آن گونه که امروز داد از مردم می زند، چرا دیروز از مردم ناامید بود؟[ شاید در مناظره دیده باشید: نظرِ شما در موردِ خط دیورندچیست؟ با مردم مصلحت می کنم؟، نظامِ پارلمانی خواست مردم است و....]، چرا برای فروشِ خود و برنامه هایش در قصرِ سفید بازاریابی می کرد؟ به یک دلیل قوی، موضوع کمیسیون ملی اجرایی که از نگاه صلاحیت خیلی شباهت به صدر اعظم دارد و توسط کرزی زمزمه می شود، موضوعی است که توسط اوباما مطرح شده است و عبدالله برای مورد پذیرش قرار گرفتن، شعار از نظام پارلمانی می زند؛ درغیر صورت، ایجاد کردنِ تغییرِ در نظام توسط یک داکتر چشم- که مویِ از سیاست و اقتصاد نمی فهمد – کارِ خنده آوری است. بی برنامه گی عبدالله و کلی گویی اش را ما به خوبی در مناظرة ایشان در تلویزیون طلوع دیدیم و نیازی به توضیح ندارد. از طرفی نیز چنین گفته می شود که هیچ کدامِ این شخصیت ها به خاطر مراسمِ سوگندِ اوباما طورِ رسمی دعوت نشده بودند و این شرکت دواطلبانه صرف فرصتی بود که شخصیت های نامبرده برای ثبوت نوکری وچاکری در آینده، شکار کرده بودند و می خواستند وفاداری شان را آشکار سازند.

در بندِ بالا از دیدگاه و باورهای دره ای و قومی آقای داکتر عبدالله سخن گفتم، لازم است که در این جا آنرا اندکی روشن سازم: آقای عبدالله در همین دولتی که امروز از آن به شدت انتقاد می کند، برای 2 بار پیاپی وزیر خارجه بود. وزیرخارجة سربه زیر و آرامی که هرگز از برنامه های کرزی و یارانِ قصرنشینش لب نگشود. در هنگامِ تصدی این وزارت کلیدی توسط ایشان، شواهد و مدارکی که ارایه شدند، نشان می داد که بیش از 90 فیصد پست های مهم و کلیدی همین وزارت به باشنده گان یک درة خاص و یا هم به اشخاصی از سایرِ مناطق دیگر که با وی بستگی قومی داشتند، تعلق داشت؛ چنان که بعد از رسیدن داکتر دادفر اسپنتا به این وزارت، ایشان بارها از طریقِ مطبوعات از اصلاحات اداری و جابجایی افراد سخن می گفت. نمونة دیگری از قومگرایی و دره گرایی ایشان بر می گردد به موضوع توزیعِ بورس در همین وزارت. گزارش هایی که در همان زمان در این ارتباط ارایه می شدند، همه نشان می دادند که شمارِ زیادی از دانشجویانی را که عبدالله برای تکمیل دورة لیسانس و ماستری به کشوره های مختلف و از جمله هندوستان و جرمنی و سایر کشورهای دوست فرستاده بود، همه فاقدِ سواد ابتدایی مکتب بودند [اما کسانی بودند که با عبدالله راه و چاهی داشتند]. در نتیجه، شمارِ زیادِ آنها ناگزیر دوباره م بدون کدام دستاوردِ مشخصی به کشور برگشتند و یا در همان زمان درسِ شان را ترک کردند. موضوع اختلاس مالی توسط اشخاصِ زیر دست ایشان، نیز از مورد مهمی است که در جریان تصدی وزارت خارجه توسط جنابِ ایشان انجام شده و نیازی نیست که در این جا دوباره به طور مفصل بررسی گردد.

کاندیدِ دیگری که بیشتر توسط برخی رسانه های وابسته و شخصیت های اطرافِ دربار شخصیت عمده و نجات بخشِ افغانستان از چنگالِ بجران مطرح می شود، آقای کرزی است. گرچه ایشان در آغاز بعد از رسیدن به کرسی ریاست ادارة موقت[ در بُن که به اساس معامله گری خاصی برجسته گردید]، در آغاز خوشبینی های زیادی در بین مردم ایجاد کرد و مردم همه- چون از جنگ، نابسامانی اجتماعی و فقر خسته بودند- نسبت به وی به عنوان یک فرشتة الاهی ای می دید که آمریکا و همدستانش نازل کرده بودند، اما با سپری شدنِ عمرِ اداره موقت، انتقالی و بالاخره حکومت انتخابی اش، ناتوانی مدیریتی و سیاسی وی آهسته- آهسته برای مردم آشکار گردید. به ویژه، این امر در دورانِ اخیر حکومتش[ دورة انتخابی] اوج گرفت. انتخابات سال 1383 اگرچه با صدها نمونه تقلب شکل گرفت، اما مردم در میان همة گزینه ها ترجیح دادند که کرزی را برگزینند؛ زیرا سایر کسانی که در برابر کرزی پا به عرصة رقابت گذاشته بودند، هیچکدام فراتر از قوم، قبیله، منطقه و زبان نمی اندیشیدند. در پهلوی این موضوع، حمایت و پشتیبانی مستقیم و غیر مستقیمِ جامعة جهانی را از حامد کرزی نیز باید به عنوان یک عامل کلیدی پیروزی وی در انتخابات گذشته دانست. به هرحال، با سپری شدنِ انتخابات و شکل گیری حکومت[ به اصطلاح انتخابی]، آرزوها و انتظارهای مردم نیز از حکومت انتخابی بیشتر شد و همه به این باور بودند که کرزی به دردهای شان مرهم خواهد گذاشت، فقرِ شان پایان خواهد یافت، امنیت بهبود خواهد یافت و در عرصة خدمات ملکی و همگانی نیز کارهای مهمی انجام داده خواهند شد. بد بختانه و با هزار تأسف باید گفت که آقای کرزی بعد از رسیدن به قدرت برای بارِ سوم، زدو بندهای قومی، قبیله ای، تنظیمی و سیاسی نادرست را بر شایسته سالاری ترجیح داد و بیشتر از اینکه برای بهبود زنده گی و سعادت مردم فکر کند و برنامه ها و راهکارهای منظمی را برای بیرون رفت از بحران بررسی کند، بیشتر در چنبرة معامله های حزبی، قومی، قبیله ای و هم چنان در معاملات غیر قانونی و قاچاق سرگرم گردید. در نتیجه، وضعیتِ کشور ما در ابعاد مختلفِ امنیتی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی از گذشته ها رو به خرابی نهاد و زمینة بیشتری برای فعالیت شورشیان مسلح مخالفِ دولت، قوماندانانِ زورگو و تفگندار و قاچاق چیان موادِ مخدر مساعد گردید. البته باید گفت که آقای کرزی به طور غیر رسمی خود در برخی از فعالیت های غیر قانونی دخیل بوده است، چنان که بارها توسط رسانه های معتبر خارجی و داخلی بازتاب داده شده است؛ طور مثال: سهم داشتنِ برادر کرزی آقای عبدالقیوم کرزی در معاملات قاچاق که توسط رسانه های خارجی در آغاز مطرح گردید، بعد توسط یکتن از نماینده گان مردم قندهار در پارلمان که به همین خاطر ایشان به طور سری و مرموز به قتل رسید، همه بیانگر ِ همین ادعا می باشد. برخی کارشناسان سیاسی، استعفای آقای جلالی را از پست وزارت داخله در گذشته، نیز با همین قضیه ارتباط می دهند؛ چنان که آقای جلالی بارها ادعا می کرد که برخی از فرادِ بلندپایة دولت در فعالیت های مافیایی و غیر قانونی دخیل اند و ایشان حتا در آغاز از افشاء کردن نامِ آنها سخن می گفت. بعد، به اثر فشارِ آقای کرزی و شاید برخی زورسالارانِ دیگر، از وظیفه اَش استعفا داد. با بررسی همة شایعه ها و ادعا می توان به یک نکته رسید: آن اینکه پول های هنگفتی را که آقای کرزی در این دورِ انتخابات ریاست جمهوری به مصرف می رساند- با در نظرداشت اینکه ایشان می گفت کلِ دارایی شان به 10000 هزار یورو می رسد- خود بیانگر داشتن منابع عایداتی فوق العاده می باشد.

موضوع ناکارایی مدیریتی و برنامه ریزی آقای کرزی در درازنای 7 سال سپری شده- چه در بُعدِ مسایل داخلی و چه خارجی- به خوبی روشن شده است. سیاست خارجی آقای کرزی و سیاست داخلی جنابِ ایشان همیشه سیاست شبانه روزی و ناسنجیده بوده و بیانگرِ دست پاچه گی شان می باشند؛ طور مثال؛ در موردِ طالبان: گاهی آنها را برادرِ وطنی و دینی شان خوانده و دعوت به مذاکره می کنند و گاهی نیز ایشان را خاین و طن و جنایت کار می نامد؛ یعنی هنوز برنامه و پالیسی مشخصی ای که در آن دیدگاهِ دولت و مردم افغانستان نسبت به طالبان به خوبی روشن شده باشد، وجود ندارد. به همین دلیل است که از یک طرف آقای حکمت یار و یارانش را گاهی مورد سرزنش ها و نکوهش های تند و تیز قرار می دهد و از سویی نیز، کلیدی ترین پست های ولایتی را در چندین ولایت به افرادِ وابسته به ایشان می سپارد. یکی از دلایلِ ناامنی در ولایت های میدان وردک، غزنی و ولایت های شمال و شمالشرقِ کشور نیز در پسِ همین سیاستِ یک بام و دوهوای آقای کرزی نهفته است. برخورد آقای کرزی با تروریست ها و قاچاق چیان مواد مخدر، نیز همیشه ناسنجنیده و بدون پایه های حقوقی و قانونی بوده است؛ طوری که بارها شنیده ایم که ایشان شمارِ زیادی از قاچاق چیان را که قرار بودند محاکمه شوند، به بهانه های مختلف از زندان ها رها کرده است؛ دو نمونه را می توان نامبرد: شخصی را که در ولایت بادغیس فرماندهی نظامی شورشیان را به عهده داشت، از قید آزاد کرد و او دوباره در همان ولایت به کاروانِ پلیس ملی حمله کرد وجان شمارِ زیادی از نظامیان دولتی را گرفت و دوم مورد، رهایی گروهی از قاچاق چیان موادِ مخدر است- که هر کدام به حداقل 10 سال حبس و مقداری هم جریمة نقدی محکوم شده بودند. آنها به اساسِ فرمان آقای کرزی از زندان رها شدند و گفته می شود که در بین آنها برادرزادة آقای حاجی دین محمد( رییس فعلی مبارزات انتخاباتی آقای کرزی) نیز وجود داشت. برخوردِ غیر قانونی و دوگانة آقای کرزی با جنرال عبدالرشید دوستم نیز همین طور: ایشان همراه با پدرام آقای اکبر بای را موردِ لت وکوب قرار داده بودند، بنا به فشارهای کرزی و به خاطر عدم پاسخگویی به دادستانِ کل( لوی ثارنوالی) مدتی در تبعید به سر می برد، اما بعد ازینکه آقای دوستم در انتخابات ریاست جمهوری حمایتِ شان را از کرزی اعلام کرد، دیگر بدون در نظرداشت فعالیت های غیر قانونی گذشته اش- به طور محترمانه به افغانستان دعوت گردید و در عوض، به خاطرِ خوش باشی به دوستم و برادرانِ ازبکِ پیروی او، نام اکبربای را به بهانه های زیادی از فهرست نامزادان انتخابات نیز حذف کرد؛ در حالیکه مانند اکبربای چندین تن از کاندیدان چون تنی، راکتی و.. بودند که باوجودِ شکایت های جدی، نامِ شان هنوز در فهرستِ نامزادان قرار دارد و مبارزات و معاملاتِ شان ادامه داده اند.

اگر کمی خلاصه تر بگوییم، دستاوردِ کلی آقای کرزی در جریان همین هفت سال اخیر، عبارت اند از فساد، رشوت ستانی، بروکراسی اداری، تبعیض؛ تعصب قومی، نا امنیتی، فقر، بیکاری و وابستگی مالی و اقصتادی می باشد و بس. دیگر هرگونه ادعایی که ایشان می کند، در عمل و در نزدِ مردم غیر قابل پذیرش و نادرست می باشد.

یکی از کاندیدان دیگری که اگرچه حلقة غلامی کدام کشوری را به گوش ندارد و جامعة جهانی( به ویژه اتحادیه اروپا و آمریکا) و رسانه های خارجی کمتر از وی به عنوانِ کاندیدِ مطرح نام می برند، اما ایشان در عمل مردمی ترین کمپاین را رهبری می کند و بدون شک، بیشترین آرای مردم را به خود اختصاص خواهد داد. دلیلی که من ادعا می کنم که ایشان بیشترین آرای مردم را به خود اختصاص خواهد داد، اینست که او در کابل نمی نشیند و با دلالان آرای مردم – که هرکدام از یک هزار رای گرفته تا 10000 هزار به کاندیدان می فروشند- معامله نمی کند، بلکه همیشه با قبول تهدید و خطر، بین مردم می رود، با آنها از نزدیک صحبت می کند، مشکلاتِ شان را می شنود و برنامه های شان را برای آنها ارایه می کند. او برای مردم پلو، کوچه و وعدة مال و مقام نمی دهد، بلکه به مردم این احساس را می دهد که اگر به قدرت برسد، مانند همیشه در بین شان خواهد بود، درد و مشکلات مردم را خواهد شنید و با راهکارها و برنامه های منظم و سنجیده برای بهبودِ زنده گی شان تلاش خواهد کرد. این کاندیدِ محترم آقای داکتر رمضان بشردوست است. کسی که بدون هرگونه مبالغه، در زمان تصدی وزارت پلان معاشِ ماهوارش را به مامورین وزارتش تقسیم می کرد، خرچِ دسترخوانش را برای تهیة غذای بهتر برای آنها مصرف می کرد و هیچگاهی برای سفرهایش از موتر گرانبهای 60000 دالری استفاده نمی کرد بلکه ترجیح می داد موتری را سوار شود که بتواند وی را صرف به هدفش برساند.

در زمان نماینده گی از مردم در مجلس نماینده گان( پارلمان) هیچگاهی با سازشکاریها، فساد و معامله گریهای درون و بیرون پارلمان سرِ سازش نداشت و بارها به خاطرِ همین مشکلات مجلس را به رسم اعتراض ترک می کرد. در حالیکه اکثر نماینده گان مردم به خاطر دست یافتن به امتیازات مالی و امکانات بیشتر در پارلمان بینِ هم جنجال می کردند، وی بر آنها انتقاد می کرد که آنها به جای اختصاص دادنِ معاش هنگفت برای خود، باید بکوشند تا معاش مامورینِ دولت به حد اقل 7000 افغانی بالا برده شود. بشردوست هیچگاهی دروغ نگفته است؛ چیزی را که ادعا کرده و می کند، به آن عمل کرده است. او اولین شخصی است که مرزهای تنگ قومی، مذهبی، حزبی، زبانی و منطقه ای را در نوردیده و اکنون در قلبِ هر پشتون، هر تاجیک، هر هزاره ، هر ازبیک، هر نورستانی... و سایر مردم ستمدیدة این سرزمین جا گرفته است و به همین خاطر است که در زمان نامزادی به پارلمان، در شهر کابل بعد از محقق و قانونی بیشترین آرای ترکیبی را به دست آورد و اکنون نیز همه او را از خود می داند و در همه جا بدون مصرف و هزینه های نامناسب و راه اندازی مهمانیها و همایش های تجملی، مورد استقبال قرار می گیرد.

نتیجه: اگر موضوع را جمعبندی و نتیجه گیری کنیم می توانیم بگوییم: بشردوست کسی که عملاً عزم و ارادة خدمت، صداقت، بی تعصبی و دلسوزی اش را برای مردم به اثبات رسانیده است و اهل تخصص است[ دوکتورای علوم سیاسی و اقتصاد دارد] و به تخصص گرایی ایمان دارد. در یک کلام، او شایسته ترین نامزدی است که می تواند واقعن افغانستان را از بحران نجابت بخشد.

کسانی که از جنبه های مختلف آزموده شده اند، دیگر بار آزمودنِ شان خطاست؛ زیرا اگر عبدالله به قدرت برسد، باور داشته باشید که همان برده گی سیاسی کشورِ ما دوام خواهد یافت و حکومت سرمشقِ ایشان همان حکومتِ زمانی آقای ربانی خواهد بود. ادعاهای شان همه بیجا برای فریبِ مردم و شکارِ آرای مردم صورت می گیرند: همان طوری که این گرایش را می توان در سفر و سخنرانی ایشان در پنچشیر به خوبی مشاهده کرد. پس باید گفت: به هررنگی که خواهی جامه می پوش/ من از طرزخرامت می شناسم.

کرزی هم که امتحانش را داده است؛ چون اهل کار و مدیریت و سازنده گی نیست و از طرفی معاونین وی نیز سابقة سیاسی ای ندارد که بتوانند برای مردم از شایسته سالاری، تخصص گرایی و خدمت وعده بدهند و امید مردة مردم را برگردانند؛ اگر به این چیزها باور می داشتند، با هم درگیرِ جنگ های داخلی نمی شدند و مردم را به این سرنوشت دچار نمی کردند.

آقای اشرف غنی، اگرچه دانش سیاسی دارد، برنامه هایش روشن تر و عملی تر است، اما بر وی هم مردم باور نمی کند؛ زیرا روحیة شوونیزم قومی غلیظ و اندیشة تک روی او همه نکات ضعف جدی وی به شمار می رود. کسی که به خاطر یک کلمه در جلسه ای در دانشگاه کابل، با یک استادِ زیر دستش به برخوردِ فزیکی تصمیم می گیرد، چطور می تواند موضوعات کلان ملی را به طورِ مسالمت آمیز حل کند.

آقای کرزی! بگذار مردم به کاندیدی رأی دهند که تو را از ناآرامی وجدان رهایی بخشد!

موج سرخ — 2009-08-02T11:14:51Z

انتخابات عبارت از سلسله عمکردهای منظم و دموکراتیک سیاسی برای گزینش فردِ دلخواه شهروندان برای مدیریت و رهبری یک کشور در عرصه های سیاسی, اجتماعی, اقتصادی, فرهنگی و ... بوده و هم چنان یکی از وسیله ها و راهکارهای قانون مند برای بیانِ نارضایتی و نقد و بررسی کارکردهای حکومت و ساختارِ سیاسی موجود در یک کشور می باشد.

در این نوشتة کوتاه می خواهم با در نظر داشت همین مفهوم , به عنوان یک شهروند سخنی داشته باشم در بارة کارنامة گذشتة تیم آقای کرزی و شعارهای بزرگ و دهن پُرکن ایشان برای ریاست جمهوری آیندة افغانستان.
در افغانستان انتخابات در شرایطی برگذار می شود که ناکامی مدیریتی و رهبری دولت موجود به خوبی آشکار است؛ این نارضایتی را می توانیم از افکار و اندیشة مردم عام و حلقه های روشنکفری و هم چنان در سیمای ظاهری شهرها, ولایت ها و روستاهای کشور و در چهرة افسرده و غمزدة هم وطنانِ خویش به خوبی دریابیم و مشاهده کنیم؛ این موضوع زمانی آشکار می شود که در موتری بنشینی, در مجلس های عادی مردم شرکت کنی و یا با کارگران سرِ چوک و یا پیشه ورانی که داری شغل های گوناگون اند, لحظه یی بنشینی و دردِ دل های شان را بشنوی. در واقع, از نزدیک می شنوی که آنها با چه لحنی و با چه زبانی از کرزی و حکومت ناکام و رُسوایش سخن می گویند. اما سوال اینجاست که آقای کرزی و همراهان قدرت پرستش چطور- بازهم با بی شرمی زیاد- می کوشند با راه اندازی گردهمایی های ساختگی, مهانی های پرهزینه و همایش های تشریفاتی از مردم رای بگیرند؟ در حالیکه اگر این مقدار پول را که صرف تبلیغات و دفاعِ نادرست از کارکردهای گذشته اش می کند, اگر برای بهبودِ زنده گی مردم نصفِ آنرا مصرف می کردند, امروز کمتر به معامله گیری, تبلیغات و فعالیت های نامشروع نیاز می داشت؛ به طور مثال: تیم رسانه های کمپاینِ آقای کرزی, برای نوشتة یک مقاله به دفاع از فعالیت های گذشتة وی به هر کسی که بخواهد, 100 دالر آمریکایی می دهد. نمونة روشن آن برخی مقاله هایی اند که از آدرس« دفتر حمایت های مردمی کرزی» و آدرس جعفر رسولی به برخی نشریه های مستقل و غیر مستقل فرستاده می شد, اما با آنهم در این کار به حدی که حدس می زدند, موفقیت کمتری را نصیب شدند, بلکه بیشتر رسوا شدند. رهبران جهادی و روشنفکر نماهایی چون آقای رسولی و دیگران به خاطر پول و ثروت هنگفت و چوکی های وعده داده شده, هیچ شرمی به خود راه نداده و حتا با شایعه افگنی و تبلیغات بی اساس در میانِ مردم- در حالی که حتا هنگام تأیید و ستایش عملکردهای گذشتة آقای کرزی پیشانی خودشان هم عرق می زند- می گویند که بهتر از کرزی گزینة دیگری وجود ندارد! برخی شخصیت ها( به گفتة خود شان شخصیت های مردمی) حتا حرف هایی را که در گذشته از روی حقیقت و یا برای برانگیختن احساسات قومی و مذهبی و منطقه ای برضد و یا برای نقد حکومت کرزی برای مردم فریاد می زدند, آنها را فراموش کرده و چنان به توصیف می پردازند که گویی ملِک الشعرای دربارِ عزنویان( عنصری مرحوم) دوباره در وجود وی حلول کرده است. برخی شان رویا می بینند و برای برخی نیز الهام می شود که نه تنها خودش باید از کرزی حمایت کند بلکه مردم را نیز با خود همسو سازد؛ چنانکه آقای سیاستمدارِ خودبی خبر کشور ما آقای مجددی استخاره کرده بود و برایش الهام شده بود که کرزی بهترین کاندید است. راستش هم باید وی استخاره می کرد و برایش وحی می شد تا از کرزی- باوجود ناکامیها و کاستیهای گذشته اش- حمایت کند؛ زیرا همان استخاره برای پسرش کار ساز شد تا بتواند به ولایتِ کابل برسد!

یکی دیگر از موارد جالب که شایسته می نماید در این جا بدان اشاره شود, شعارهای بزرگی است که تیم آقای کرزی انتخاب کرده و با استفاده از پول های نامشروع شبکه مافیایی و امکانات دولتی در هر کنج و کناری به مردم ارایه کرده اند؛ شعارهای از قبیلِ « رهبرِ ملت در فکر سعادت ملت! » , « راه ما راه صلح است» , « رای به کرزی, رای به افغانستان آزاد و سربلند», « کرزی سمبولِ وحدت ملی », « افغانستان خانة همة افغانهاست», « رای به کرزی, رای به معارف و تعلیم و تربیت» و... همین خیلی از شعارهای دیگر. در این ضروری است که شعارهای نامبرده را به ترتیب, البته به طور مختصر بررسی نمایم تا دریابیم که چقدر واقعبینانه است و تیم آقای کرزی که در انتخابات گذشته نیز با همین شعارها واردِ انتخابات شدند, چقدر به این شعارهای شان عمل کردند؟

« رهبر ملت در فکرِ سعادت ملت!», نخستین بار در موتری نشسته بودم و از طرف ولایت به طرف ِ قوای مرکز در حرکت بودم. طرف راست سرک عمومی که چند ماه می شود گردو غبارِ آن فضا را تار و تاریک می سازد و کَند و کپرِ آن هرروز هزارها موترِ هموطنانِ غریب کارِ ما را به میکانیک ها می کشانند, با این شعار روبرو شدم. با خود خندیدم و از خودپرسیدم که آقای کرزی به چه سعادتی می اندیشد؟ اگر می خواهید با احساس من نزدیکتر شوید, یکبار شما هم همین سفر را تجربه کنید. درست زیر همان عکس بزرگِ آقای کرزی, کراچی هایی را می بینید که با وضعیت بسیار نا منظمی نزدیک هم چیده شده اند.. همة فروشنده گان منتظرند که چه وقتی مشتری به سوی شان میایند تا لقمه نانی برای اولادِ شان بیابند؟ اما افسوس و صد و افسوس که آنها همانجا نیز آرامش ندارند؛ مگر به یک شرط و آن اینکه به مامورین ترافیک روزانه مقداری رشوت بدهند. در غیرِ صورت باید این سو و آنسو از ترس ترافیک ها و افرادِ پولیس فرار کنند. آیا این سعادت است؟ فکر می کنم آقای کرزی و یارانش بیشتر از سعادت رویایی صحبت می کنند, در غیرصورت اگر می توانستند و می خواستند, آنها باید 7 سال کافی برای بازگرداندنِ سعادت به مردم داشتند. سعادتی که کرزی آرزو می کند و به آن فکر می کند, بدون شک شامل قاچاق مواد مخدر, رشوت ستانی , ناکارایی در بازسازی, بروکراسی ادارات دولتی, زدوبندهای قومی و قبیلوی و خانواده گی, نا امنی, فقر و ...می شود که کرزی در این کار موفقیت کافی به دست آورده است و مردمِ ما نیز به سعادتِ کامل رسیده اند؟ دیگر نیازی نیست که آقای کرزی و یارانش برای افزایشِ آن پای لوچ کنند و بگویند: « در ارزگان بودم که برایم زنگ زدند: رییس جمهور استی؟ آلی مانده نی والایش نیستوم!».

دو دیگر, یکی از معاونانِ محترم آقای کرزی عکس زیبایش را با شعار« راه ما راه صلح است؟» انتخاب کرده است و در تصویر نیز, چهرة بی نهایت دلسوز و متفکرانه دارد. این شعار سخت با شخصیت آقای خلیلی می سازد, اما باید اضافه می کرد: راه ما راه صلح و سازش است. آقای خلیلی که در گذشته یکی از رهبران مشهورِ جهادی بود و اکنون گاهگاهی با آقای محقق( یکی دیگر از رهبران جهادی هزاره) بر سرِ جانشینی استاد مزاری رقابت می کند, با عملکرد ِ ضعیف, معامله گر و محافظه کارانه اش واقعن در دارازی معاونیت اش ثابت کرده که راهش راه صلح است. اما مهم نیست که این صلح چه گونه صلحی است؟ آیا صلح و سازش همیشه به نفع ملت و یا مردمی است؟ آیا گاهی صلح تحمیلی خیلی خطرناک تر از جنگ و موضعگیری نیست؟ به گفتة شاعری که می گوید: " این صلح به روی خونِ پدرم پا گذاشت!» به هر حال, من تعجب می کنم که چطور تاکنون جامعة جهانی و آقای کرزی به وی مدال صلح و صلح دوستی نداده است؟ کسی که به خاطر صلح, بر ضدِ مظاهرة آرام و مسالمت آمیزِ مردمی برای حق زیستن شان در این سرزمین, شایعه خلق کرده و با آن در رویارویی قرار می گیرد؟ کسی که به خاطر صلح, در بحرانی ترین شرایط زنده گی اش حتا صدایش را به رسم اعتراض به عنوان یک شهروند عادی نمی کشد و سکوت می کند. آری او طرفدار همان صلحی است که سال های گذشته آقای کرزی در کشمکش های مسلحانه بین مردم روستا نشینِ بهسود و کوچیها پیاده می کرد. صلحی که بعد از سپری شدنِ ماه های حساس تابستان و بعد از غارت شدن داراییهای مردم و سوختاندنِ زراعت مردم و کشته شدن ده ها تن به جرم دفاع از حق شان, با فرمان نمایشی آقای کرزی تأیید شد و بعد, هم بجای جبران خسارتِ مردم فقیر کوه پایه نشین, به مهاجمان غرامت پرداخته شد. این صلح واقعن لذت بخش است ؛ زیرا اگر صلح نباشد, چوکی معاونیت تضمین نمی شود و جنابِ ایشان نمی تواند زیر نامِ شرکت غلغله به سرپرستی برادرش به فعالیت های نامشروع تجارتی بپردازد و چرخ اقتصادی خانواده و نزدیکانش را رهبری کند! البته در این قسمت ناگفتنی های زیادی در ارتباط با آقای فهیم یکتن از معاونان دیگرِ آقای کرزی نیز وجود دارد، اما در این نوشته فرصت شرح و بسطِ آن نیست[ امیدوارم در نوشتار دیگر، به این موضوع نیز رسیده گی شود].

« کرزی سمبول وحدت ملی» . این یکی از شعارهای بسیار معروف کرزی است. نمی دانم تعریفی که جنابِ ایشان از وحدت ملی دارد, چگونه است؟ آیا حمایت از حمله های کوچیها در بهسود به طور غیر مستقیم توسط کرزی, اعمالِ تبعیض در شمال و شمالشرقِ کشور توسط برخی از فرماندهان حزب اسلامی( جمعه خان همدرد, منشی عبدالمجید و .. ), که توسط کرزی به پست های کلیدی گماشته شده اند, فیر بر مردم بیگناهِ جوزجان, به آب ریختن کتاب های ادبی, فرهنگی و دینی در در رود هیرمند , برکناری برخی خبرنگاران به جرم نامبردن دانشگاه و دانشکده, اختصاص ندادنِ بودجه برای برخی ولایت ها که از هر لحاظ آمادة بازسی می باشند و از طرفی سرازیر کردن هزارها و ملیون ها دالر به مناطقی که هر لحظه مکتب می سوزانند و فرهنگ را با آب می شویند و ... هزارها نمونه های دیگریِ اینگونه, آقای کرزی را به سمبول وحدت ملی تبدیل کرده اند و یا برای کرزی نیز الهام شده که شعار دهد: « کرزی سمبول وحدت ملی!»؟ اما به فکر معنایش نباشد؛ مانند هزارها اصطلاح دیگری که در کشور ما مردم برای تبدیل شدن به یک شخصیت مُدِ روز از آن استفاده می کنند؛ مثلن: دموکراسی, مردم سالاری, حقوق بشر, لیبرالیزم و... به نظر منِ وحدت ملی, یکی از مولفه های مهم جامعة باز است و نیاز مند همدیگر پذیری است. تازمانی که بینش عمومی مردم رشد نکند, مردم با سواد نشود, مردم از فقر نجات نیابد و مردم به آگاهی سیاسی و اجتماعی نرسد, گپ زدن از وحدت ملی مانند نشیخوار کردن علف توسط حیوانی است که هیچگاهی سیرش نمی کند بلکه برایش گرسنگی نیز بار میاورد. پیس کرزی باید بفهمد که وحدت ملی, به معنای تحمیل کردن یک فرهنگ بر فرهنگ دیگر؛ یک زبان به زبان دیگر, برتری طلبی قومی و امتیاز دهی قومی به قومی نیست, بلکه وحدت ملی مفهومی است که بعد از تطبیق عدالت, رعایت انکشاف متوازن و همدیگر پذیری اقوامِ ساکن یک کشور عینیت می یابد.

شعار دیگر آقای کرزی, « افغانستان آزاد و سربلند» است. نمی دانم کرزی و یارانش فکر می کند که مردمِ افغانستان هیچ چیزی نمی دانند و یا با این شعارها می خواهد به عنوان یک رییس جمهورِ مستقل ملی تبارز کند؟ آقای کرزی باید بداند که استقلال سیاسی یک کشور زمانی واقعیت می یابد که کشور از نگاه اقتصادی دست نگرِ بیگانه گان نباشد, خودِ شان تولید داشته باشد و برای تولیدات- حتا خیلی ابتدایی و محلی خویش- بازارِ فروش و وسایل دادوستد در اختیار داشته باشند. نمی گویم ایشان از کدام آزادی سخن می گوید؟ اگر آزادی داریم, چرا خود ما برنامه استراتیژی انکشاف ملی خویش را تدوین نکردیم؟ چرا در بارة ما جامعة جهانی تصمیم می گیرد؟ چرا تمویل کننده گان پولِ شان را از طریقِ موسسات خیریه مصرف می کنند؟ چرا هر از گاهی هزاران هموطنِ بیگناه ما بمبارد می شود و بعد با یک قهرِ بچه ترسانک آقای کرزی و وعده به تحقیق نیروهای خارجی خاتمه می یابد؟ آیا این آزادی است که نیروهای خارجی در افغانستان برای خویش حکومتِ بالاتر از حکومت دارند؟ به خانة مردم بدون اجازه وارد شده, بی ناموسی کرده و راه خویش را می گیرند؟ آیا این آزادی است که هزاران تن از هموطنانِ بدون هیچ جرمی- گاهی در زندانهای چون بگرام- چندین سال شکنجه و اسارت را سپری کرده بعد رها می شوند و خارجیها می پذیرند که وی بیگناه بوده است؟ آیا این آزادی است که کرزی حتا برای تعیینِ قوماندانِ امنیه با سفارت های کشورهای خارجی مشوره می کند؟ این آزادی است که در روز تجلیل از آن, امنیتِ ما را فرزندان کسانی می گیرند که ما آزادی را از ایشان گرفتیم؟؛ به همین طور, سربلند یعنی چه؟ مشهور شدن به قاچاقِ مواد مخدر, فساد اداری, رشوت گیری و واسطه بازی آیا نمادهای سربلندی اند؟ آیا به آب ریخته شدن کتاب ها در سدة 21 نشانِ سربلندی یک کشور است؟ نه خیر هرگز, نه. لازم است که آقای کرزی و هم پیمانانش یکبار چشم های شان را بشویند و جورِ دیگر ببینند تا اندکی به حقیقت نزدیک شده و به ارادة مردم تسلیم شوند؛ زیرا ارادة مردم نیازمند تغییرِ ساختار دولت و رهبری نظام است, بس!

در آخر به عنوان یک شهروندِ پاک, بی طرف و واقع بین از آقای کرزی و یارانش خواهش می کنم که دیگر به فریفتن ذهنیت مردم عامه تلاش نکنند؛ زیرا مردمی که یکبار از سوراخی گزیده شد دیگر به آن سوراخ نزدیک نمی شوند. بگذار مردم خودِ شان تصمیم بگیرند و به کسی رأی دهند که در عمل ثابت کرده که شخص وطندوست, دلسوز، باسواد و متخصص است. بگذار مردم به کاندیدی رای دهد که به جزء خیمة ملت اپارتمانی ندارد و به جز موتر یک و نیم هزار دالری, موتری ندارد. بگذار مردم به بشردوست رای دهند؛ زیرا با این کار شما نیز از تشویش, حرص و آز و ناآرامی وجدانی رهایی می یابید!. بگذار مردم به کسی رای دهند که همیشه بین مردم و با مردم زیسته و از مشکلات فرد فردِ آنها با خبر است. بگذار مردم به کسی رای دهد که عاری از هرگونه تعصب قومی, زبانی و مذهبی می باشد و با عملش نیز ضد آنرا ثابت کرده است.