کابل پرس

ابتکار جدید هندی ها برای مبارزه با فساد اداری

2013-08-25T19:30:10Z

شوربختی در این است که کَم کَم فساد اداری، به ویژه رشوه گیری و رشوه دهی به یک سنت در جامعه ما تبدیل گردیده است. کار حتی به آنجا رسیده است که حتی برای پرداخت پول ماهیانه برق نیز باید رشوت پرداخت، برای ملاقات با یکی از مسوولین ادارات باید به دربان او پول پرداخت و برای انجام کار به خود او. این در حالی است که هر دوی این آدم ها از پول من و تو معاش می گیرند تا کار من و تو را انجام دهند.
دانستن دقیق این موضوع که مامورین دولت، از رییس جمهور گرفته تا پیاده یک دفتر از پول من و تو معاش می گیرند، خیلی اهمیت دارد. ما به این ها پول می پردازیم که کارهای ما را انجام دهند. مامورین دولت، در حقیقت گماشتگان ما استند، نه ما نوکران آن ها. زمان آن فرا رسیده است که ما درک خود از دولت و کارمندان دولت را تغییر بدهیم. دولت در حقیقت، سازمانی است که مردم برای تنظیم و انجام کارهای خود ایجاد کرده و آن را تمویل می کنند. هر دولتی که غیر از این خاصیت را دارا باشد، سازمان قهریه ای است که به زور بر مردم حکومت می کند و مردمی که خودآگاهی، شهامت و همت داشته باشند چنین دولتی را بر نمی تابند.

نویسنده: عبدالرحیم احمد پروانی
www.arghawan.org
در جهانی که اکثر ملل چهار اسبه به سوی سرزمین های ناشناخته دانش در حرکتند تا به دست آوردهای نو چه در بخش های مختلف علوم تجربی و چه در بخش های دیگر به ویژه رفاه اجتماعی نایل آیند، ما هنوز در این دغدغه ایم که چگونه برای به سر رسانیدن یک کار خُرد در یکی از دفاتر دولتی برای کسانی که از جِیب خود ما برای انجام آن پول می گیرند، باج بپردازیم.
شوربختی در این است که کَم کَم فساد اداری، به ویژه رشوه گیری و رشوه دهی به یک سنت در جامعه ما تبدیل گردیده است. کار حتی به آنجا رسیده است که حتی برای پرداخت پول ماهیانه برق نیز باید رشوت پرداخت، برای ملاقات با یکی از مسوولین ادارات باید به دربان او پول پرداخت و برای انجام کار به خود او. این در حالی است که هر دوی این آدم ها از پول من و تو معاش می گیرند تا کار من و تو را انجام دهند.
دانستن دقیق این موضوع که مامورین دولت، از رییس جمهور گرفته تا پیاده یک دفتر از پول من و تو معاش می گیرند، خیلی اهمیت دارد. ما به این ها پول می پردازیم که کارهای ما را انجام دهند. مامورین دولت، در حقیقت گماشتگان ما استند، نه ما نوکران آن ها. زمان آن فرا رسیده است که ما درک خود از دولت و کارمندان دولت را تغییر بدهیم. دولت در حقیقت، سازمانی است که مردم برای تنظیم و انجام کارهای خود ایجاد کرده و آن را تمویل می کنند. هر دولتی که غیر از این خاصیت را دارا باشد، سازمان قهریه ای است که به زور بر مردم حکومت می کند و مردمی که خودآگاهی، شهامت و همت داشته باشند چنین دولتی را بر نمی تابند.

البته، فساد اداری، شامل همه اشکال آن، پدیده ای نیست که بتوان آن را به صورت کامل حذف کرد. حتی در کشورهای پیشرفته که سیستم قدرتمند نظارتی، چه مردمی و هم دولتی وجود دارد نیز مواردی از سوء استفاده ها از مقام های دولتی و غیره رو می دهد. اما وجود همین سیستم ها و واکنش مردم به چنین رویدادها چنان شدید و سختگیرانه است که کسی به آسانی جرئت نمی کند به کارهایی از این قبیل دست یازد. در این کشور ها در پهلوی اینکه سیستم پیشرفته و مطمینی برای پیشبرد کارهای دولتی ایجاد گردیده است که خود بازدارنده سوء استفاده هاست، مردم نیز به هشیاری و آگاهی مراقب آنند تا زمینه ایجاد شرایط برای سوء استفاده ها را فراهم نیاورند. زیرا آن را توهین به خود، انسانیت، آگاهی و شعور خود می پندارند.
می دانیم با وجود آنکه افغانستان در فساد اداری مقام شامخی را در بین سایر کشورها از آن خود کرده است، اما یگانه کشوری نیست که به این بیماری دست و پا گیر دچار است. اگر دور نرویم، در همین دور و بر خود کشورهایی را می بنیم که یگان شان تا زانو، یگان دیگر تا کمر و یگانی هم تا گلو در باتلاق فساد اداری، بی عدالتی، ستم گری و زورگویی مقامات دولتی و صاحبان زر و زور فرو رفته اند. تفاوت در این است که در بعضی از این کشورها مردم با جدیت در تلاش آنند تا بر فساد اداری و زورگویی و استفاده جویی مقامات دولتی نقطه پایان بگذارند. آن ها می دانند از دولتی که از بالا به پایین غرق فساد است، توقع اصلاحات به منظور ریشه کن کردن فساد اداری در حد یک تصور خوشبینانه باقی خواهد ماند. اگر کارهایی هم صورت بگیرد، چنانکه در عمل مشاهده کردیم، صرف به پر کردن چند کیسه دیگر و چاق شدن هر چه بیشتر هیولای فساد خواهد انجامید.
یکی از کشورهایی که ظاهراً مردمش با جدیت به دنبال جلوگیری و یا کاهش فساد است، کشور همسایه و دوست ما هند است. تلاش های مردمی در هند در راستای مبارزه علیه فساد اداری که از سال 2011 به صورت گسترده و علنی آغاز یافت، می تواند نمونه خوبی از مبارزه همگانی علیه فساد باشد. آننه هزارهِ هفتاد و هفت ساله شاخص ترین چهره ضد فساد در هند، کسی است که با حرکت گاندی گونه جنبشی را در سال 2011 در هند معرفی کرد که امروز پس از گذشت یک سال نقش مهم و اساسی ای را در اقدامات علنی و عملی برای کاهش فساد اداری و خودکامگی مقامات دولتی بازی کرده است.
کیشان بابوراو هزارهِ Kisan Baburao Hazare (متولد 15 جنوری 1937) که بیشتر به آننه هزارهِ شهرت دارد، فعال اجتماعی هند است که جنبش هایی برای انکشاف روستا ها، تلاش برای رشد شفافیت کارهای دولتی و نیز پیشبرد تحقیقات و به محاکمه کشاندن مقاماتی که آغشته به فساد اند را رهبری کرده است. او برای رسیدن به این اهداف، گاندی وار بیشتر به اعتصاب غذایی و پیشبرد مبارزه با توسل به شیوه های عدم خشونت رو آورد. او شعارگرایی و لفاظی را در مبارزه دشوار خود علیه فساد اداری کنار گذاشت و به کار عملی پرداخت. او برای اعمار و آبادانی روستایی به نام رالیگان سیدی در پارنر تالیوکا در فرمانداری احمد نگر در ایالت مهاراشترا اقدام کرد. جایزه پدما بهوشان را که سومین جایزه اعلی ملکی در سطح هند است در سال 1992 به خاطر کار الگو وار خود در روستا رالیگان سیدی از دولت به دست آورد.
در سال 2011 اعتصاب غذای مشهور خود را آغاز کرد. خواست او این بود تا بر دولت فشار بیاورد تا قانونی را به منظور ایجاد کمیسیونی متشکل از جامعه مدنی و دولت به تصویب برساند که هدف آن مبارزه علیه فساد در اماکن عمومی باشد. اعتصاب غذایی هزارهِ چهار روز دوام کرد و با توافق دولت مبنی بر ایجاد چنین کمیسیونی به پایان رسید. او اینک به یک شخصیت محبوب مردم که علیه فساد می رزمد مبدل گردیده و میلیون ها پیرو دارد. در سال 2011، مجله فارن پالیسی او را در شمار صد متفکر جهان قرار داد.
این یکی از مثال ها در مورد مبارزه مردمی علیه فساد اداری در کشور همسایه ما هند است. اما آنچه را می خواهم در این نبشته ذکر کنم، مثال جالب و خواندنی دیگر و نیز انگیزه بخشی است که در همین وقت ها در هندوستان به راه افتاده و هدف آن را نیز مبارزه گسترده علیه فساد اداری تشکیل می دهد.
شما اگر به دقت به عکس پنجاه روپیگی نگاه کنید، متوجه می شوید تقریباً از دیگر نوت های پنجاه روپیگی تفاوت ندارد. عکس مهاتما گاندی در آن خودنمایی می کند، اما عوض پنجاه روپیه در آن (0) صفر روپیه نوشته است. این صفر روپیه در حقیقت سیلی ای است به روی رشوه گیران که به ابتکار سازمان ضد فساد به نام ستون پنجم در هند به کار گرفته می شود. در روی این نوت به زبان های مختلف مروج در هند نوشته شده است: "من عهد کرده ام که نه رشوه بگیرم، نه رشوه بدهم".
نخستین بار 25000 از این نوت ها در شهر چیننای، پایتخت ایالت تامیل نادو در سال 2007 به چاپ رسید و چنان مورد استقبال قرار گرفت که سازمان ستون پنجم مجبور شد آن را در سایر ایالت ها نیز به چاپ برساند. تا به امروز تقریباً نیم میلیون از این نوت ها را به چاپ رسانیده است.
این نوت ها زمانی به کار گرفته می شود که پیاده دفتر، افسر پولیس و یا دیگر کارمندان دولت از شما برای انجام کاری پول می خواهند. وقتی آن ها رشوه می خواهند، شما می توانید به آسانی این نوت ها را برایش بدهید و درحقیقت با سیلی این نوت ها بر رویش بزنید. این راهی است که تعداد زیادی از مردم هند برای "نه" گفتن به فساد و رشوه انتخاب کرده اند.
هر کسی که علاقمند به مبارزه علیه رشوه ستانی و فساد است به آسانی می تواند این نوت را از وبسایت سازمان دانلود کرده به چاپ برساند. این کارغیر قانونی نیست، زیرا فقط یک روی کاغذ چاپ شده است و شامل قانون نوت های تقلبی نمی شود. همچنان 14000 رضاکار هر زمان آماده اند که این پول ها را در صورتی که خواسته باشید برای تان برساند.
البته کسانی که این نوت ها برای مقامات می دهند، با خشونت نیز مواجه می شوند. تعداد زیادی از رضاکاران هنگام دستگیری مقامات حین رشوه گیری مورد لت و کوب قرار گرفتند و یا توهین شدند.
جنبش دیگر ضد فساد در هند "من رشوه پرداختم" نام دارد. این جنبش وبسایتی به همین نام دارد که مردم از سراسر هند به صورت مستند موارد رشوه دهی خود را در این وبسایت به نشر می رسانند. به این ترتیب موارد مستند رشوه خوری با رقمی که رشوه داده شده است در این وبسایت درج می شود. تنها به تاریخ بیست و سوم جولای سال روان چندین مورد رشوه خوری در فاصله یک ساعت در این وبسایت به نشر رسیده بود. آخرین پستی که در آن روز به نشر رسیده بود، موردی بود که کسی در حیدرآباد، یکی از شهرهای آندرا پرشاد هنگام عکسبرداری توسط پولیسی مورد بازخواست قرار گرفت، کامره اش ضبط شد و برایش گفته شد که عکسبرداری در این منطقه ممنوع است. افسر پولیس برایش گفته بود: "شما مردم تحصیلکرده استید، می دانید در این مواقع چه باید بکنید." آن شخص 200 روپیه معادل 3.30 دالر به آن افسر پرداخت. البته 200 روپیه بیشتر از دستمزد اوسط افراد در طول یکروز در حیدرآباد است. آن شخص در پُست خود در وبسایت نوشته بود: " من از رشوه دادن پشیمان شدم ".
این نمونه ها می توانند انگیزه هایی را برای یک جنبش مردمی در کشور ما نیز ایجاد کنند. از سیستمی که خود غرق در فساد است، نمی توان انتظار اصلاحات را داشت. در طی سال ها ما شاهد بودیم که هر حرکت دولتی ای که آن هم در اثر فشار کشورهای کمک کننده به افغانستان صورت گرفته است، صرف منجر به پُندیدن دستگاه اداری دولت و پیدایش زمینه برای رشوه خواری به شیوه تازه گردیده است.

سرفرازان

2013-07-21T12:39:49Z

امان الله که خود به درستی کارش معتقد و در تلاش مداوم برای به سر رسانیدن اصلاحات خود بود، برخورد با قیام کننده گان را از موقف "جدیدیزم" یا مدرنیته ارزیابی می کرد، به این معنی که این درگیری را از نوع درگیری یک اصلاح طلب با ملایان نادان و مبارزه دانش با جهالت می دانست. او به عوامل اجتماعی، سیاسی و مهمتر از همه عامل فرهنگی قیام، به ویژه تمایل مردم برای جنگ تا آخر برای حفظ هویت خود توجه نکرده بود و یا نمی خواست توجه کند. برای مردم افغانستان، به ویژه كشف حجاب، تحصیل سیکولار پسران و دختران و بسیاری دیگر از نوآوری هایی که توسط دربار شاه صورت گرفته بود، کاملاً غیر قابل قبول بود. قیام کننده گان آماده بودند تا دخترانی را که برای تحصیل به ترکیه اعزام شده بودند، از آن منجلاب شرم آور! بیرون بکشند. همچنان، برای آن ها غیر قابل قبول بود که خلبانان روسی توسط هواپیماهایی که متعلق به خود افغانستان بود، بر سر مسلمانان بم بریزند، حتی اگر آن ها علیه دولت خود هم قیام کرده بودند. بدون شک، این انگیزه مهم فرهنگی – مذهبی هنگامی که به مرحله اجراء می رسید، می توانست دچار فساد و انحراف گردد. به ویژه، رهبران مذهبی که می دانستند چگونه ماشین اعتراض بسیج شده گان را به حرکت درآورند، می توانستند با بازی کردن با اذهان طرفداران خود، آن ها را از یک جناح به جناح دیگر سوق دهند. علما و ملاها که رهبران کاریزماتیک و غیر رسمی مذهبی افغانستان اند، از یک ساختار ناهمگون مذهبی – ملیتی و قبیلوی نماینده گی می کنند و از این بابت جای شگفتی نیست که از فتوای خود هم به طرفداری و هم علیه بچه سقاء استفاده کردند. و بالاخره، برای شناخت وضعیت سیاسی افغانستان یک حالت مهم دیگر را نیز باید مدنظر قرار داد. رهبران مذهبی بخشی از مردم بودند، اما آن ها یک طبقه مهم سیاسی را نیز تشکیل می دادند که اصلاحات امان الله را تهدیدی برای خود می پنداشتند و برای زنده ماندن خود مبارزه می کردند. این حالت در پیروزی قیام کننده گان و سقوط امان الله، نقش اساسی را بازی کرد.

نویسنده: کمال الدین عبدالله یف
مترجم: عبدالرحیم احمد پروانی www.arghawan.org

نویسنده، دانشمند و شخصیت اجتماعی افغانستان خلیل الله خلیلی (1907 – 1987) داستان تاریخی ای را زیر نام "عیاری از خراسان – امیر حیب الله خان خادم دین رسول الله"، قهرمان این اوچرک (زنده گینامه) به نگارش درآورده است. از آنجایی که این نوشته به اساس چشمدید های خود خلیلی نگاشته شده، یکی از آثار گرانبهای نوشتاری در این عرصه به شمار می رود. بر خلاف بسیاری از نویسنده گان افغان، خلیلی با حبیب الله خان همنوایی دارد و او را یکی از قهرمانان جنبش اسلامی آسیای میانه می داند.
حبیب الله در حوالی سال 1890 در روستای کلکان به دنیا آمد. حبیب الله، همانند ابراهیم بیگ، درس نخوانده و بیسواد بود. پدر او مفتخر به این بود که به مبارزین افغانستانی جنگ علیه انگلیس در سال های 1878 – 1880 آب می رسانید. بچه سقاء همراه با پدر خود در باغ محمد حسین خان (پدر خلیل الله خلیلی – نویسنده زنده گی نامه اش) که مستوفی امیر حبیب الله خان – پدر امان الله خان بود، خدمت می کرد. در زمان کودکی، حبیب الله گاه از گاهی به انگور فروشی در بازار می پرداخت که برای او کار خسته کنی به شمار می رفت. در سال 1919 شامل مکتب نظامی گردید. در همان سال به حیث سرباز در تشکیل غند پاره چنار که زیر فرماندهی سپه سالار نادر خان بود، در جنگ علیه انگلیس شرکت کرد. استاد خلیل الله خلیلی می نویسد که حبیب الله با مبارزه بخارایی ها علیه ارتش سرخ همنوایی ژرفی داشت. او و سایر ساکنین ولایات شمال، شاهد مهاجرت هزاران پناهگزین آسیای میانه (به افغانستان) بودند. داستان سقوط بخارای مقدس، هجوم روس ها و ستم ارتش سرخ را شنیده بود. به شهادت خلیلی، حبیب الله به قلعه فتوح به باغ عالم خان رفته بود. جوان دلیر توجه امیر فراری را به خود جلب کرده بود، تا جایی که به او پیشنهاد کرده بود به خدمت او درآید. اما لالا (برادر بزرگ – دوستان حبیب الله او را لالا می خواندند) به او پاسخ داده بود:
"من پدری دارم و مادری که خدمت شان را می کنم. پس نمی توانم پیشنهاد شما را بپذیرم. اما هر گاهی که تصمیم گرفتید به جهاد علیه کفار بروید، مرا بخوانید "
شاید، تاکید خلیلی در مورد شرکت حضوری حبیب الله در جنبش اسلامی آزادیخواهانه شرق بخارا، ثابت نشده باشد. اما این ادعا، با شرایط تاریخی سال 1920 آن منطقه، کاملاً همخوانی دارد.
به زودی حبیب الله خان، شامل قطعه نمونه گردید که توسط افسران ترکی، از جمله بریدمن انور – جمال پاشا اداره می شد. به نظر می رسد شمولیت بچه سقاء به اساس تقدیر نامه ای بود که زمانی از طرف جنرال انور پاشا به این افسر دلیر اهداء گردیده بود. مهارت هایی که حبیب الله در جنگ علیه ارتش سرخ در بخارای شرقی در سال 1922 فرا گرفته بود، به موفقیت های او در جریان خدمتش در ارتش افغانستان منجر گردید.
در نیمه دوم سال 1920، افغانستان در اثر قیام های مردمی زیر قیادت ملای لنگ ، عبدالکریم و دیگران به لرزه در آمده بود. حبیب الله به عنوان یکی از سربازان ارتش افغانستان در آرام سازی این قیام ها شرکت کرده بود. به زودی حبیب الله در اثر تخلف از مقررات نظامی در زادگاه خودش کلکان به زندان انداخته می شود، اما از آنجا فرار می کند. پس از آزادی، به ایجاد دسته کوچکی از افراد مسلح دست می یازد. او مثل دونگانین ما ژونین و ابراهیم بیگ بخارایی نیم باندیست و نیم سرباز می ماند و زنده گی دهقانی و سربازی را به پیش می برد. در کوهدامن خود دست به سرقت می زند و از کاروان ها "سهم" می گیرد که البته کار غیر عادی و نادری در افغانستان به شمار نمی رفت. شجاعت او توجه روحانیون مخالف دولت، به ویژه طرفداران نصرالله برادر امان الله را به خود جلب کرد. باید گفت که تبلیغات ضد دولتی تاثیر عمیقی بر روان این شورشی گذاشته بود. درست مثل ابراهیم بیگ، رمز موفقیت حبیب الله نه تنها در برازنده گی های فردی این رهبر و خوش شانسی ها، بلکه بیشتر در حمایت توده و روحانیون از او نهفته بود. حبیب الله خود را مرید شمس الحق مجددی کوهستانی که به پیر گلبهار شهرت داشت، می دانست. مجددی ها فرقه تاثیرگذار نقشبندی در افغانستان بودند و هستند.
قيام
در بهار سال 1928 میلادی نارضایتی ها در برابر اصلاحات سیاسی امان الله خان و اذیت روحانیون بلند پایه توسط او، به ویژه حضرت صاحب گل آقا – حضرت صاحب شوربازار فزونی گرفت. حضرت گل آقا به این شهرت داشت که در سال 1923، در برابر همه درباریان نسخه ای از قانون اساسی را پیش پای امان الله خان انداخت و اظهار داشت که این کار، کار یک کمونیست است، نه یک مسلمان.
قهرمان جنگ افغان – انگلیس – جنرال نادر خان (بزرگ قوم مصاحبان از پشتون های محمد زایی درانی) که در تبعید در فرانسه به سر می برد، نیز از اصلاحات امان الله خان و نفوذ افسران ترک ها ناخشنود بود. محور نارضایتی را بیشتر مناطق تاجیک نشین کوهدامن، کوهستان و تگاب که در شمال کابل موقعیت دارند، تشکیل می داد.
حبیب الله با مقاومت در برابر دسته ای از قوای دولتی که برای زندانی ساختن ملای تگاب آمده بودند، به شهرت رسید. تعداد جنگجویان حبیب الله به تدریج از یازده به 400 تن ازدیاد یافت. در نوامبر سال 1928، بچه سقاء حمله ای را بر کوهدامن خود سازماندهی کرد و تعدادی از کارمندان دولت را به قتل رساند. همزمان، در نوامبر 1928 پشتون های شینوار در منطقه جلال آباد، در شرق کابل سر به شورش بر داشتند. لازم است تذکر داد که از دیدگاه منابع افغانی، این حرکات خود جوش نبودند، بلکه در اثر فتوای رهبران دینی به وجود آمده بودند (مثل آنچه که در بخارا در سال های 1921 – 1922 رخ داد). فتوا، به اساس هدایات قرآن، احادیث از سوی علمای بلند مرتبه، ملاها و روحانیون صادر می گردد. اعلام فتواء زمینه عدم اطاعت از دولت و استفاده از زور را برای مسلمانان ناراضی مهیا می کند. بدون فتوا، مثلاً حمله به کابل که پایتخت کشور بود، غیر ممکن می بود.
امان الله که خود به درستی کارش معتقد و در تلاش مداوم برای به سر رسانیدن اصلاحات خود بود، برخورد با قیام کننده گان را از موقف "جدیدیزم" یا مدرنیته ارزیابی می کرد، به این معنی که این درگیری را از نوع درگیری یک اصلاح طلب با ملایان نادان و مبارزه دانش با جهالت می دانست. او به عوامل اجتماعی، سیاسی و مهمتر از همه عامل فرهنگی قیام، به ویژه تمایل مردم برای جنگ تا آخر برای حفظ هویت خود توجه نکرده بود و یا نمی خواست توجه کند. برای مردم افغانستان، به ویژه كشف حجاب، تحصیل سیکولار پسران و دختران و بسیاری دیگر از نوآوری هایی که توسط دربار شاه صورت گرفته بود، کاملاً غیر قابل قبول بود. قیام کننده گان آماده بودند تا دخترانی را که برای تحصیل به ترکیه اعزام شده بودند، از آن منجلاب شرم آور! بیرون بکشند. همچنان، برای آن ها غیر قابل قبول بود که خلبانان روسی توسط هواپیماهایی که متعلق به خود افغانستان بود، بر سر مسلمانان بم بریزند، حتی اگر آن ها علیه دولت خود هم قیام کرده بودند. بدون شک، این انگیزه مهم فرهنگی – مذهبی هنگامی که به مرحله اجراء می رسید، می توانست دچار فساد و انحراف گردد. به ویژه، رهبران مذهبی که می دانستند چگونه ماشین اعتراض بسیج شده گان را به حرکت درآورند، می توانستند با بازی کردن با اذهان طرفداران خود، آن ها را از یک جناح به جناح دیگر سوق دهند. علما و ملاها که رهبران کاریزماتیک و غیر رسمی مذهبی افغانستان اند، از یک ساختار ناهمگون مذهبی – ملیتی و قبیلوی نماینده گی می کنند و از این بابت جای شگفتی نیست که از فتوای خود هم به طرفداری و هم علیه بچه سقاء استفاده کردند. و بالاخره، برای شناخت وضعیت سیاسی افغانستان یک حالت مهم دیگر را نیز باید مدنظر قرار داد. رهبران مذهبی بخشی از مردم بودند، اما آن ها یک طبقه مهم سیاسی را نیز تشکیل می دادند که اصلاحات امان الله را تهدیدی برای خود می پنداشتند و برای زنده ماندن خود مبارزه می کردند. این حالت در پیروزی قیام کننده گان و سقوط امان الله، نقش اساسی را بازی کرد.
در آن زمان و نیز زمان های بعدی، بسیاری در مورد نقش انگلیس در راه اندازی قیام شنواری ها در جلال آباد و حمایت شان از بچه سقاء سخن گفتند. شیوع این آوازه ها بدون اساس نبود. قیام کننده گان خود بارها اعلام داشته بودند که مخالفتی با انگلیس ندارند. انگلیس ها نیز رفتار مشابه ای با قیام کننده گان داشتند. یک داکتر انگلیسی به تاریخ 18 دسامبر به حبیب الله که زخمی شده بود، کمک کرد. با وجود آن آوازه های گسترده دیگری، به ویژه در مورد فعالیت های لارنس عرب مشهور در افغانستان، مورد تایید قرار نگرفته است. اظهاراتی از این قبیل در رسانه های شوروی به نشر می رسید و هدف از آن این بود تا حبیب الله بچه سقاء، عالم خان امیر مخلوع بخارا و جاسوسان انگلیسی را در یک دسیسه مشترک علیه اتحاد جماهیر شوروی نشان بدهند.
در واقع، هدف انگلستان در افغانستان خیلی فرسایشی بود. آن ها تصمیم داشتند افغانستان را با ثبات، اما حایل و عقب مانده نگه دارند. برای رسیدن به این هدف انگلیس ها برای متوقف ساختن اصلاحات امان الله خان، اقدامات لازم را به عمل می آوردند . انگلستان به یک افغانستان با ثبات و دوست نیاز داشت، اما امان الله نه توان برپایی آن را داشت و نه این را. انگلیس ها عقیده دارند که برای اداره افغانستان مودل تیوکراتیک که توسط نهاد های اسلامی رهبری شود، مناسب است . به همین لحاظ هنگامی که طرفداران حبیب الله به دروازه های کابل رسیدند، انگلیس ها با عجله بیطرفی خود را اعلام کردند. بسیاری ها این عمل انگلستان را عدم کمک به امان الله و پشتیبانی از بچه سقاء تعبیر کردند. انگلیس ها، در یک مورد از ارسال اسلحه ای که امان الله در جریان سفر خود به انگلستان در سال 1928 م خریداری کرده بود، خودداری کردند. اسلحه که در هند، در چند ده کیلومتری مرز قرار داشت، می توانست امان الله را در مبارزه علیه قیام کننده گان یاری رساند. سیاست عدم دخالت انگلستان و توقف ارسال اسلحه به نفع حبیب الله تمام شد. اما چنانکه حوادث بعدی نشان می دهد، حبیب الله بچه سقاء برای انگلیس ها، فقط وسیله ای بود تا توسط او امان الله را میان بردارند و کسی را که مطلوب شان است، به رهبری افغانستان برسانند.
اواسط دسامبر، کابل به محاصره قوای قیام کننده حبیب الله درآمد و قبایل پشتون راه جلال و هند را بستند. شمالی وار ها که تعداد شان به 2000 نفر می رسید و زیر فرماندهی بچه سقاء و یار وفادارش سید حسین قرار داشتند، بلندی باغ بالا – نزدیک کابل – را به تصرف درآوردند. امان الله بین دو آتش گیر ماند. بچه سقاء در شمال و شینواری ها در شرق. او به منظور کاهش فشار، تلاش کرد تا در صورتی که حبیب الله برای شش ماه از حمله خودداری کند، 400000 روپیه به او بپردازد و منصب جنرالی را نیز برایش اعطاء کند. امان الله با این حرکت هوشمندانه می خواست کوهدامنی ها و شینواری ها را به بازی بگیرد. شاه هم چنان حکومت نظامی اعلام کرد و از قبایل خواست تا از او پشتیبانی کنند. اما قیام، شتاب بیشتر می گرفت. در آخرین روزهای سال شورای علمای صفحات شمال فتوایی را در محکومیت امان الله صادر کرد. همزمان اعلام شد که خداوند دو جوان شجاع و دلیر را برای خدمت به دین برگزیده که یکی آن امیر حبیب الله از کوهدامن و دیگرش دستیار با وفایش سید حسین از چهاریکار است. 13 جنوری پیر تگاب – رهبر اسلامی دند شمالی (از شمال کابل تا دره پنجشیر) بچه سقاء را حبیب الله دوم و پادشاه خواند. سید حسین (که از یک خانواده زمیندار تاجیک برخاسته بود)، به مقام نایب السلطنه و وزارت دفاع حبیب الله خان دست یافت.
در شروع جنوری سال نو 1929 امان الله به عقب نشینی پرداخت و تصمیم گرفت مکاتب دختران را ببندد و شورایی را به منظور تطبیق اساسات اسلامی مرکب از رهبران با نفوذ مذهبی تشکیل دهد. سپس فرمان جلب سربازی را که به نام "هشت نفر" معروف بود، فرمان در مورد لباس و دیگر فرامین از این دست را ملغی قرار داد. شانزدهم نوامبر او گل آقا و سایر مخالفین خود را آزاد کرد و از ایشان خواست تا به بچه سقاء صحبت کنند. اما برای تغییر اصلاحات دیگر دیر شده بود. طرفداران سابق شاه و اعضای خانواده شاهی رو به قیام کننده گان آورده بودند.
امان الله و دوستانش
باید با این گفته موافق بود که بخت برای کسی که می خواهد به هر قیمت به قدرت باقی بماند، نسبت به آنکه قدرت را برای دستیابی به هدف معینی می خواهد، بیشتر یاری می کند . امان الله خان به گروپ دوم متعلق بود. او یکی از بهترین رهبران آغاز قرن 20 بود که می خواست در جامعه سنتی خود اصلاحاتی به وجود بیاورد. به یمن استعداد ذاتی ای که داشت او از قدرت خود با اختلاط دستاوردهای تمدن غیر اسلامی و نسخه های فرهنگی اروپایی برای نوسازی جامعه افغانی استفاده می برد. با اینحال، او قادر شد که مردم افغانستان را فقط برای پس زدن تهاجم خارجی انگلیس ها در سال 1919م زیر یک بیرق گرد آورد. در سیاست داخلی خود، او علماء، صوفیان و بسیاری از قبایل را علیه خود شورانیده بود. در عین زمان، هنگامی که قیام کننده گان با هیاهوی کرکننده سوی کابل مارش می کردند، کسی می توانست امان الله را با این گفته آرامش ببخشد که او به حیث یک اصلاحگر (ریفورمیست) ناکام مانده، اما به حیث شاه هنوز میدان را نباخته است. اما برای خود امان الله بیشتر این موضوع اهمیت داشت که او در حقیقت باخته بود و به همین علت جزییات تخنیکی و برخوردهای تکتیکی برای حفظ قدرت برای او مهم نبود. پسان ها او از قندهار تلاش های ناوقتی را برای بازگرفتن قدرت انجام داد، اما این تلاش ها بدون کدام حرارت خاصی صورت گرفت و نتیجه ای در پی نداشت. برای امان الله قدرت به خاطری ضرورت بود که می خواست افغان ها را به جایی که لازم می دید، هدایت کند؛ نه برای آنکه آن را با ملا ها و زمینداران تقسیم کند. او تلاش می کرد تا شرایطی را به وجود بیاورد که به او اجازه دهد تا اصلاحات آغاز شده را دو باره زنده سازد. اما چانس رسیدن به چنین شرایطی روز به روز کمتر و کمتر شده می رفت. دانستن این نکته که یگانه اصلاحگر موفق مسلمان در آن زمان کمال اتاترک بود که توانسته بود عمامه های ترک ها را به شاپو های ایرانی مبدل ساخته و الفبای عربی را به لاتین مبدل سازد، به امان الله آرامش می بخشید. ترک ها توانسته بودند بر خلاف تجربه اجتماعی قبلی، با تطبیق روش غربی سازی از بالا به هدف خود نایل آیند، اما آن ها با این تجربه منحصر به فرد خود، تنهای تنها بودند. امان الله تلاش کرد تجربه ترک ها را تکرار کند و آن را سرمشقی برای سایر جوامع اسلامی بسازد، اما افسوس، او میراث تلخ بی اعتمادی به تقلید، تلاش برای انکشاف و تجدد فرهنگی غرب گرایانه عاری از اصالت بومی را در جامعه افغانی به جا گذاشت.
هم پیمان اصلی امان الله خان را ترکیه کمالیست و همچنان ترکستانی ها – مهاجرین ناسیونالست و پان ترکیست های ترک که در سازمانی به نام مجتمع ملی ترکستان گرد هم آمده بودند، تشکیل می دادند. اگر ادعای احمد ذکی ولیدوف را باور کنیم، این گروپ آخری در آخر دسامبر 1928 از ساختمان وزارت دفاع و ارگ شاهی در برابر کوهستانی ها دفاع می کردند. قورباشی قورشیرمات (از فرغانه)، همراه قل (از سمرقند) که ظاهراً مستقیم از استامبول آمده بود از جمله متحدین امان الله خان به شمار می رفتند. فضیل مقسوم یکی از تاجیک های قره تگین نیز در کابل با او یکجا شد. ولیدوف در هفدهم جنوری 1929 نوشت :
"برای ما مهم نیست که کدام عضو خاندان شاهی این کشور را اداره می کند، اما ما با همه امکانات از استقلال آن دفاع می کنیم. . . بگذار جنگ بین روسیه و انگلستان در سرزمین افغان ها در بگیرد، نقش مجتمع ملی ترکستان بدتر از کومیندانگ چین نخواهد بود. بگذار هر که می خواهد، به بدنامی ما تلاش کند."
درعین زمان جرمنی و ترکیه، انگلیس ها را برای سرنگونی شاه متهم کردند و تمایل خود را برای حمایت از امان الله نشان دادند. احمد ذکی ولیدوف تلاش کرد تا جرمن ها را به این باور بسازد که افغانستان به زودی به صحنه درگیری بین شوری و انگلستان مبدل می گردد مجتمع ملی ترکستان، مثل کومیدانگ می تواند جنبش ملی افغان ها را رهبری کرده، نخست انگلستان و سپس شوروی را از صحنه بیرون رانده، جمهوری مردمی را تاسیس کند. توگان و پیروان او آرزو داشتند تجربه سین یات سن را که توانسته بود چین را هم از تجاوز بالشویک ها و هم از دست جاپانی ها رهایی بخشد، را در افغانستان تکرار کنند. به همین علت مجتمع ملی ترکستان و ولیدوف خیلی متکبرانه و مثل سیاستمداران خام که با شرایط حقیقی افغانستان آشنا نبودند، سخن می گفتند. قبل از همه، این بیانات بالا بلند برای آن صورت می گرفت تا جرمن ها را که مهاجرین ترکی در وابستگی به آن ها قرار داشتند، تحت تاثیر قرار دهد.
به هر صورت، بعضی اوقات ترکستانی ها سلاح بر کف از شاه دفاع کرده بودند. ابراهیم بیگ نیز تایید می کند که قورشیرمات 20 تفنگ به دست آورد تا در سرکوب قیام جلال آباد سهم بگیرد. ابراهیم بیگ به همین ارتباط می نویسد:
"در جلال آباد یا نواحی او قورشیرمات را طوری که لازم است "چُندک" گرفته بودند و او از آن شرمنده بود. برای مدت درازی در جایی خود را مخفی ساخته می ترسید خود را در کابل نشان بدهد. زمانی که کابل را بچه سقاء گرفت، او نیز پس از چندی پیدا شد، اما ژولیده و دست خالی. چند ماهی مدد مالی دریافت نکرد، اما بعد فکر می کنم در زمان نادر دو باره برایش مستمری مقرر گشت."
به این ترتیب مهاجرین آسیای میانه در قسمت پشتیبانی از امان الله به دو دسته تقسیم شده بودند. تنها کسانی که از او طرفداری می کردند "ترکستانی"ها بودند. به گفته ابراهیم بیگ، قورشیرمات روابط بسیار خوبی تقریبن با همه وزرای کابینه امان الله داشت. بخش بیشتر بخارایی ها، شمول عالم خان و ابراهیم بیگ، راه حمایت از بچه سقاء را در پیش گرفتند.
هندی های مسلمان که برای احیای "خلافت" و بر ضد انگلیس ها می رزمیدند، نیز از طرفداران قلبی امان الله بودند. خلافتگرایان هندی کمک پادشاه افغانستان را که در سال 1919 برای شان انجام داده بود، فراموش نکرده بودند. اما ارتباط با هندی های مسلمان، امان الله را بیش از پیش در نظر انگلیس یک شخص نامطلوب جلوه می داد.
و بالاخره در داخل افغانستان هزاره ها که از رهایی شان از برده گی سپاسگزار شاه بودند، از امان الله طرفداری می کردند. اگر چه حمایت نظامی آن ها از امان الله ناچیز بود، اما نقش معینی را در سرنگونی بچه سقاء بازی کرد.
شاه این شانس را داشت که با اتکا به حمایت طرفداران خود وارد جنگ نهایی شود. اما تصمیم گرفت عقب بنشیند. چهاردهم نوامبر، او به نفع برادر خود عنایت الله از تخت کناره گیری کرد و به قندهار – دژ شاهان بر سر اقتدارِ پشتون رفت، در حالی که فراموش نکرد بخش بزرگی از خزانه را نیز با خود بردارد. حکومت عنایت الله - شخص بی حرکت و بدون کدام استعداد ویژه که آخرین بازمانده مستقیم امیر دوست محمد بود، فقط سه روز دوام کرد. عنایت الله به اساس مشوره مصرانه حضرت شوربازار (گل آقا) از سلطنت کناره گیری و به بچه سقاء که تا آن زمان به پادشاهی گزیده شده بود، سوگند وفاداری یاد کرد. پس از آن قیام کننده گان ارگ و کابل را تصرف کردند.
بچه سقاء – امیر افغانستان
امیر جدید افغانستان بچه سقاء که نیز به نام حبیب الله کلکانی و حبیب الله دوم شهرت داشت به تاریخ هژدهم جنوری 1929 به تخت نشست. با جلوس بر تخت، امیر حبیب الله فرمانی را منتشر کرد که در آن موارد شرعی ای که از طرف امان الله خان نقض گردیده بود، فهرست وار گنجانیده شده بود. در این بیانیه از حکومت امان الله به حیث ستمگرترین حکومتی یاد شده بود که مسلمانان دیده بودند. او قانون جلب عسکری و به نظر او سیستم جمع آوری غیر قانونی مالیه را ملغی قرار داد. همچنان تمام مکاتبی را که در دوران امان الله فعال بودند، بسته کرد. از ابتداء بچه سقاء نه به عنوان یک رهبر قبیله ای تاجیک ها یا رهبر ملی تاجیک ها که به عنوان یک رهبر مسلمان قد علم کرد. به این ترتیب حبیب الله نه تنها می خواست حاکمیت و نفوذ خود را بر مردم افغانستان، بلکه بر تمام امت اسلامی، به ویژه در هندوستان و آسیای میانه قایم کند. او ندای آزادی بخارا را سر داد و همچنان تعهد کرد که دروازه مقدس صندل را از هندوستان به کابل بازگرداند. در این باره، فیض محمد هزاره تاریخنگار آن زمان که خود از رژیم حبیب الله ستم دیده بود (به خاطر عدم انجام کاری مورد لت و کوب قرار گرفته بود) می نویسد:
"حبیب الله خان همواره ادعاهایی می کند که برای انجام دادن آن نه قوه ندارد و نه امکانات. او اکثراً ادعا می کند که نه تنها هند، بخارا و ترکستان روسیه را می گیرد، بلکه ماسکو را فتح کرده و زیر فرمانروایی امیر بخارا قرار می دهد."
در حقیقت، باشنده گان ولایات شمالی – بلخ، میمنه، هرات به شمول مهاجرین، خبر به قدرت رسیدن امیر جدید را مثبت ارزیابی می کردند. مولوی عبدالحی یکی از علمای پر نفوذ دیوبندی که شانه به شانه انور پاشا و خود امیر حبیب الله (اگر ادعای خلیلی درست باشد) در سال 1922 م در بخارا جنگیده بود، از نخستین کسانی بود که از امیر جدید پشتیبانی خود را اعلام کرد. عالم خان که در طول تقریبن هشت سال هیچگاهی از اقامتگاه خود در کابل گام به بیرون نگذاشته بود، از خبر سقوط امان الله و پیروزی آشنای قدیمی خود لالا با خوشبینی بزرگی استقبال کرد. امیر سابق بخارا به دو دلیل می توانست خود را از شمار قربانیان رژیم امان الله خان بداند. یکی به خاطر اینکه امان خان عملاً او را خانه بند و زیر نظارت گرفته و با دشمن سوگند خورده اش – اتحاد شوروی به معاشقه پرداخته بود. دلیل دیگر که اگر نشود خنده دارش گفت، جالب است. قصه از این قرار است که باری عالم خان توسط پولیس کابل در روی جاده به خاطر دستار مورد مواخذه قرار گرفت. جرم او این بودکه از دستور شاه مبنی بر نپوشیدن دستار و ادای سلام با برداشتن کلاه، به ویژه شاپو از سر به سبک اروپایی ها سرباز زده بود. برای عالم خان که خود را فرمانروای محترم بخارا می دانست، پوشیدن شاپو به جای دستار قابل پذیرش نبود. طبعاً او با مسرت به قدرت رسیدن "خادم دین" را استقبال کرد. فیض محمد تایید می کند که بچه سقاء قبل از حمله به کابل در سال 1929م با عالم خان رابطه داشت و بعد از به قدرت رسیدن کمک هایی را که دولت به او انجام می داد، چند مرتبه افزایش داد.
ابراهیم بیگ اطلاعاتی را که در مورد پشتیبانی مهاجرین بخارا از امیر جدید انتشار یافته، تایید می کند. او شاهد بود که بچه سقاء در نخستین روزهای حکومت خود با عالم خان ملاقات و نشست گرمی با او داشت. خود ابراهیم بیگ نیز به زودی از سوی امیر جدید فراخوانده شد.
ابراهیم به خاطر می آورد:
"نزد او دیر نپاییدم، فقط مطابق به رسم جاری مسلمانان مراسم سلام را به جای آوردم"
چنانکه خلیلی می گوید، این نخستین و آخرین ملاقات این دو قهرمان مسلمان آسیای میانه نبود. نخست، آنان یکدیگر را در سال 1922، حین فعالیت های مشترک علیه حکومت شوروی، در شهر دوشنبه ملاقات کردند.
در تفاوت با ابراهیم بیک، حبیب الله یک سیاستمدار خوبتر و خیلی هم انعطاف پذیر بود. اساس قوه نظامی او را نه تنها گروپ های قومی (مثل ابراهیم بیک)، که جلبی هایی عسکری دولتی و افراد مذهبی تشکیل می دادند.
با وجود داشتن خصایل عالی، بچه سقاء شانس اندکی برای باقیماندن در قدرت را داشت و آن هم به یک دلیل خیلی ساده – او یک فرد عادی و غیر پشتون بود. در مطبوعات و برگه های اطلاعاتی آن زمان، علمای بنیاد گرا و رهبران مذهبی تلاش داشتند با امیر المومنین خواندن حبیب الله پادشاهی او را در برابر امان الله که طرفدارانش اتحادی از پشتون ها را علیه سقوی ها به وجود آورده بودند، قانونی بسازند. آن ها بچه سقاء را "امیر حبیب الله غازی – خادم دین رسول الله" لقب دادند. اساس این تصمیم را آموزه کهن اسلامی که ایجاد دولت را نه بر مبنای پیوند خونی، بلکه بر اساس ایمان مشترک توصیه می کند، تشکیل می داد. به اساس تصور حبیب الله و طرفدارانش اعمار یک افغانستان جدید و اسلامی باید از پیروزی بر قبیله گرایی آغاز می یافت، کاری که حضرت محمد (ص) در مدینه انجام داد. پیامبر اسلام (ص) با متحد ساختن همراهان قریشی خود با سایر اقشار عرب (اهل مدینه) به شمول مسیحی ها و یهود ها، به یک موفقیت باور نکردنی در یک جامعه عشایری دست یافت. در آن زمان، هنگام هجرت (622 – 627) قریشی های مهاجر که از محمد (ص) پشتیبانی می کردند، علیه قریشی های مکه که "خودی"های شان نیز در بین آنان اندک نبودند، با اهل مدینه همدست شدند. با این کار، آن ها ایمان را بر پیوند های خویشی و قومی برتری دادند. تصادفی نیست که تاریخ اسلام از شروع هجرت آغاز یافته است. قرآن در این باره تصریح می کند که در اسلام افتخار بر نسب مجاز نیست. حتی از زمان خلفای راشد جوامع اسلامی با دقت تلاش می کنند تا این آرمان را برآورده سازند و به یک جامعه عدالتمند که رهبری سیاسی آن به اساس تعالیم صدر اسلام صورت بگیرد، دست یابند. در روزنامه "حبیب الاسلام" که توسط طرفداران حبیب الله خان به نشر می رسید، مقاله ای به نشر رسیده است که می شود آن را تلاشی دانست برای پاسخ دادن به انتقاد قبیله گرایی جامعه افغانی و متقاعد ساختن پشتون های عادی به اینکه حتی یک بچه سقاء نیز می تواند پادشاه شان باشد، در صورتی که خالصانه به دین خدمت کند.
به این اساس اشتباه است که بچه سقاء را یک "مسلمان بنیادگرا" عادی بخوانیم. هر چند حکومت او کمتر از یک سال دوام کرد، اما توانست زمینه به چالش کشیدن تفکر قدیمی پشتون محوری افغانستان قبیلوی را فراهم سازد. جهاد در نظر او عملی با انگیزه مذهبی بود در ارتباط با یک موضوع معین اجتماعی. اما این تاجک زاده فقیردر پایان سال 1921 نتوانست برخود سری افغانی، شیونیزم پشتونی و خواست قرن بیستم فایق آید. برای بسیاری افغان ها حبیب الله، سقاء بچه پا برهنه، برخاسته از طبقه پایین اجتماع، غیر پشتون و راهزن باقی می ماند.
به رغم تلاش های دولت جدید برای برقراری نظم در پایتخت، کشور دچار هرج و مرج خطرناکی گردیده بود. هزاره جات، وردک، کندهار، پکتیا، ننگرهار سر آن را نداشتند که از امیر جدید اطاعت کنند. بی ثباتی سیاسی باعث افزایش قیمت ها گردید. انگلیسی ها با وجود روابط شان با سقاوی ها و حمایت مخفیانه از آنان، تصمیم به تخلیه سفارت خود گرفتند. این کار به این معنی بود که دولت جدید توان حفظ امنیت سفارت های خارجی را ندارد. تخلیه انگلیسی ها به تاریخ 23 دسامبر شروع و تا 25 فبروری 1929 ادامه یافت. در جریان این دو ماه هشتاد و دو پرواز صورت گرفت و 586 مسافر منتقل گردید. عملیات در شرایط سخت زمستانی یک کشور کوهستانی صورت می گرفت. در جریان این عملیات به هیچ کسی آسیبی نرسید. این نخستین تخلیه اتباع خارجی از یک کشور توسط هواپیما بود. یکی از کسانی که می خواست با هواپیمای انگلیسی افغانستان را ترک گوید عالم خان بود. با وجود اعلام حمایت از بچه سقاء، او تصمیم گرفت از موقعیت استفاده برده و از زندان افغانی رهایی یابد. عالم خان توسط راننده خود نامه ای به نماینده انگلستان سر فرانسیس همفریز نوشت، اما نامبرده از پذیرش یک بخارایی درهواپیما خودداری کرد.
همزمان با ترک انگلیسی ها، نادر با دو برادر خود شاه ولی و هاشم (در آن زمان برادر سوم شان شاه محمود به حیث نماینده بچه سقاء با قبایل جنوبی به سر می برد) از اورول به بمئبی آمد. در آغاز، نادر از احتیاط زیاد کار می گرفت و از نیات اصلی خود سخن نمی گفت.
حکومت و خود امیر با تمام توان تلاش می کردند نظم را در پایتخت برقرار سازند. مثلن، در آن زمان به هیچ یک از خارجی ها آسیبی وارد نیامد. به منظور تفاهم با با پشتون ها، همزمان با تجرید و تضعیف دشمن عمده خود امان الله (که توسط قندهاری ها حمایت می شد)، بچه سقاء در تلاش بود تا با خانواده مصاحبان، به سرکرده گی نادر خان که ارشد برادران و در آن زمان سفیر در فرانسه بود، ارتباط برقرار سازد. بچه سقاء می خواست از نادر خان به طرز شانداری استقبال کرده و او را صدراعظم حکومت خود بسازد. به این منظور در آغاز فبروری پسر عم اش احمد شاه و عبدالعزیز مامای هاشم خان را که فرد مسنی بود، به عنوان هیئت به بمبئی فرستاد. همزمان، سقوی ها در هندوستان گام هایی برداشتند تا با حریف قدرتمند دیگر امان الله، حضرت شیر آقا تماس برقرار کنند. مجددی های فرقه پر نفوذ نقشبندی و عشیره با نفوذ مصاحبان از قوم پشتون را می توان در حقیقت مهره هایی خواند که رو در روی هم قرار داشتند. روح مذهب و نیروی قبیله افغانستان را می ساخت. این را هم امان الله و هم بچه سقاء می دانستند. اما در نهایت، یک بار دیگر نقش نهایی را انگلیس ها در افغانستان بازی کردند. در حقیقت، آن ها بودند که زمینه پیدایش مصاحبان را در صحنه سیاسی افغانستان فراهم کردند. همزمان، انگلیس ها در حقیقت امان الله را به حیث یک فرمانروای قانونی که مستحق کمک باشند، نمی پذیرفتند.
در چنین شرایط برای امان الله و طرفدارانش – طرزی، غلام صدیق و دیگران به جز از کمک خواستن از اتحاد شوروی، راه دیگری نمانده بود. در هشتم فبروری 1929 یک هواپیمای روسی که در آن هشت روس به شمول سولوفیوف کارمند وزارت داخله روسیه قرار داشتند، در فرودگاه قندهار به زمین نشست. آن ها چیزی را با خود آورده بودند که امان الله به آن سخت ضرورت داشت – یک پایه ماشین تیلگراف برای تامین ارتباط با دنیای خارج.
همزمان، در افغانستان امیرها و شهزاده ها که به حکومت مرکزی اطاعت نمی کردند، دو باره سر بالا کردند و این چیزی بود که عبدالرحمن و امرای بعد از او علیه آن مبارزه می کردند. نشانه هایی وجود داشت که خطر مستقیم فروپاشی، به ویژه جدایی ولایات شمالی که به دلایل مختلف امیدوار بودند که دیگر سلطه نفرت بار پشتون ها به پایان رسیده است – افغانستان را تهیدد می کرد.
با وجود بعضی جابجایی نیروهای متخاصم از یک جناح به جناح دیگر، همبستگی تقریبن نیرومند درونی بین نیروها موجود بود. ستون فقرات رژیم جدید را مردم شمال، به ویژه تاجیک ها تشکیل می دادند. قدرتمند ترین دشمنان مخالف بچه سقاء را طبعن پشتون ها، به ویژه عشیره های سدوزای و بارکزی تشکیل می دادند که کشور را از سال 1747 اداره می کردند. در حالی که سفوی ها مهم ترین بازوی خود را در بین وطنداران خود و مذهب جستجو می کردند، مخالفین شان در مجموع روی همبستگی قبایل پشتون تکیه داشتند. با وجود آنکه امیر جدید دشمنان خود را در جنگ شسکت می داد، اما از تعداد شان کاسته نمی شد. قبایل گروه های جدیدی از مومند، افریدی و دیگر قبایل هند برتانوی تشکیل می دادند. "پشتونستان" که در مرزهای مشترک انگلستان – افغانستان افتیده بود، منبع پایان ناپذیر قوت و استقامت پشتون ها را تشکیل می داد که کسی توان غلبه بر آن را نداشت.
چه سقاء نیز این را به خوبی می دانست. او نسبت به نیروی نظامی، به تلاش های سیاسی و مذاکرات بیشتر امیدوار بود. در مارچ 1929، در حالی که در فرودگاه کابل دروازه (طاق) ویژه ای را دیزاین کرده بود، بیصبرانه انتظار نادر را می کشید. در عین زمان امان الله در قندهار امیدوار بود که نادر نزد او می آید. نادر خان هر دو را ناامید ساخت. هفتم مارچ او وارد خاک افغانستان – که پنج سال قبل آن را ترک کرده بود، گردید و در بیست و دوم مارچ 1929 در جرگه جوانان قبایل مسئله قانونی بودن حکومت بچه سقاء را مطرح کرد. از نام قبایل پشتون، نادر خان بچه سقاء را چلنج داد. اما کوهدامنی ها نیز مثل پشتون ها، افغان های قوی و غلبه ناپذیر بودند. حبیب الله به نامه تهدید آمیز نادر چنین پاسخ داد:
" تا زمانی که من زنده هستم، تاجی را که با شمشیر خود به دست آورده ام و در دستان نیرومند من قرار دارد، بر زمین نمی گذارم".
حبیب الله خشمگین به غارت منازل و اموال مصاحبان دستور می دهد. با وجود آن، با درک اینکه بدون حل مسئله پشتون ها، افغانستان نمی تواند وجود داشته باشد؛ حبیب الله در تمام دوران حکومت خود، دمی از تلاش برای کشانیدن نادر خان و برادرانش به طرف خود دریغ نکرد. اگر چه حفظ تمامیت ارضی افغانستان، عدم تجزیه و جلوگیری از کشتار عمومی یکی از نگرانی های بچه سقاء و مخالفین اصلی او نادر خان و امان الله را تشکیل می داد، اما راه های رسیدن به این اهداف نزد هر کدام متفاوت بود.
آیا شوروی به ما کمک خواهد کرد؟
یکی از مهمترین علل عدم محبوبیت امان الله ارتباط او با اتحاد شوروی بود و بچه سقاء و انگلیس ها شایعه ای (که خیلی هم حقیقی جلوه می کرد) را پخش کردند که گویا قرار است روس ها به زودی به افغانستان لشکر بکشند تا حکومت امان الله را مجددن مستقر بسازند.
اما در حقیقت، اتحاد شوروی تصویر کوچکی از آنچه که در همسایه جنوبی اش می گذشت را در اختیار داشت. شوروی نه توچهی به بچه سقاء داشت و نه هم به نادر خان که در شروع سال به نماینده گی اتحاد شوروی در پاریس مراجعه کرده بود تا برایش اجازه عبور از خاک شوروی برایش داده شود. این اجازه برایش داده نشد. ماسکو با "پَر" امان الله خان بازی می کرد. با پشتیبانی از امان الله، اتحاد شوروی در حقیقت به مخالفت با بچه سقاء و نیز نادر برخاسته بود.
در شروع اپریل بچه سقاء، عالم خان را فراخواند و برایش خبر داد که: دسته ای مرکب از چندین صد ترکمن و هزاره تحت قیادت غلام نبی خان چرخی (برادر غلام صدیق – وزیر خارجه و از نزدیکان امان الله) سفیر افغانستان در شوروی، مرز افغان – شوروی را عبور کرده و علیه سقوی ها به جنگ پرداخته اند. در آن زمان کمتر کسی می دانست که این حمله، از سوی طرفداران شاه سرنگون شده و نظامیان ارتش سرخ به قوماندانی کاردار اسبق نظامی شوروی در کابل ویتالی پریماکوف راه اندازی گردیده است. تصمیم اجرای این عملیات را چند روز قبل استالین در یک جلسه شبانه در حالی که غلام صدیق و ویتالی پریماکوف را نزد خود فرا خوانده بود، اتخاذ کرده بود.
نظامیان شوروی مرز را در نزدیکی ترمز ازبکستان و پته قیصر افغانستان عبور کردند، تقریبن این همان مسیری است که 50 سال بعد، قطعات نظامی دیگری زیر نام "قطعات محدود نظامی شوروی" آن را پیمود. قبل از پیشروی پیاد، به تاریخ پانزده اپریل 1929 هواپیماهای شوروی در آسمان افغانستان به پرواز درآمدند. مرزبانان افغانستان از خیمه های خود بیرون شدند تا ماشین پرنده را تماشا کنند، اما با خونسردی تیرباران گردیدند. در حدود 48 یا 50 مرزبان به قتل رسیدند . به تعقیب آن قوای پیاده به ساحل افغانستان پیاده شدند. در داخل افغانستان، غلام صدیق موفق شد تا چند صد دیگر از طرفداران خود – بیشتر هزاره های وفادار به امان الله را گرد بیاورد. برنامه ریزی شده بود که تقریبن همزمان با هجوم قطعات پریماکوف از شوروی، امان الله از طرف قندهار به سوی کابل هجوم خود را شروع کند.
به تاریخ 22 اپریل قطعات اتحاد شووری به شهر مزارشریف حمله کردند و آن را به دست آوردند (بیگ) . مزارشریف و هرات نقش مهمی در بازگردانیدن قدرت به امان بازی می کردند. از همین مسیر کمک های اتحاد شوروی، منجمله اسلحه به افغانستان ارسال می شد. درست به همین خان غلام نبی خان عملیات تصرف مزارشریف را سازماندهی کرد. حمله قطعات شوروی حتی برای قنسول آن کشور در مزار غیر منتظره بود. تنها در جنگ مزار، شوروی ها 2 هزار افغان را به قتل رسانیده بودند. 3 هزار افغان دیگر در تاشقرغان کشته شده بود . هنگامی که شایعه موجودیت "قطعات نیرومند روس های قزاق" در ترکیب قوای غلام نبی خان چرخی پخش شد، باعث واکنش آنی از سوی دولت افغانستان گردید. حبیب الله خان که سخت خشمگین شده بود، به سفارت روسیه رفت تا از نیات جانب روسی در قبال افغانستان آگاهی یابد. به گفته فیض محمد (کاتب هزاره)، "سفیر اتحاد شوروی دخالت در امور ترکستان افغانستان را رد کرد و بچه سقاء آرام شد ." اما پس از گذشت چند روز خبر رسید که هواپیماهای شوروی شهر مزارشر یف را بمبارد کرده اند. این بار حبیب الله احتجاج رسمی ای به سفارت شوروی در کابل فرستاد. در احتجاجیه آمده بود: "اگر این هواپیماها عملآ کابل را بمبارد کنند، آن ها تنها می توانند متعلق به دولت شما باشند و در این صورت نماینده های سایر کشورها نیز در برابر دخالت شما در امور داخلی افغانستان احتجاج خواهند کرد ."طبیعی است که در آن زمان خود فیض محمد، مثل بسیاری دشمنان دیگر بچه سقاء به شایعات در مورد "رد پای روس" باور نمی کردند (و یا نمی خواستند باور کنند). اما برای بچه سقاء، انگلیس ها و در سطح گسترده تر – جامعه جهانی – این موضوع واضح و روشن بود. به تاریخ هژدهم ماه می نشستی با شرکت بزرگان و مقامات دولتی مردم شمال دایر گردید. به گفته فیض محمد، در این جلسه "2 -3 جاسوس انگلیس ها که در مقامات بالایی قرار داشته و از اعتبار و احترام زیادی برخوردار بودند، در این نشست شرکت داشتند." در همین نشست فیصله به عمل آمد تا اعلامیه ای با متن زیر نشر و پخش شود:
"در ارتباط با هجوم روز ها به مزار شریف و قطغن و دخول قوای آن ها به این مناطق، تمام مردم افغانستان باید جنگ داخلی را متوقف ساخته و برای دفاع در برابر هجوم روس ها به پا خیزند."
اما این اعلامیه که می توانست جنگ داخلی را به جنگ میهنی مبدل ساخته و زمینه جنگ انگلستان و شوروی را مهیا سازد، به نشر نرسید و علت آن هم موقف انگلیس ها بود. انگلیس ها نمی دانستند که آیا لازم است در برابر دخالت روس ها رسما احتجاج کنند یا خیر؟ احتجاج رسمی در این مورد آن ها را در نظر جهانیان پشتیبان "آشکار" سقاوی ها معرفی می کرد. همچنان آن ها فاقد "exit strategy" بودند، یعنی استراتیژی برون رفت از اوضاعی را که در صورت امتناع شوروی ها از فراخواندن قطعات شان از افغانستان به وجود می آمد. با وجود همکارهای محتاطانه با نادر و بچه سقاء انگلستان تلاش می کرد بیطرفی خود را حفظ کرده و از رویارویی مستقیم با اتحاد جماهیر شوروی خودداری کند. انگلستان تصمیم نداشت به خاطر بچه سقاء وارد یک منازعه مسلحانه با اتحاد شوروی شود.
در حالی که تاخت و تاز اتحاد شوروی بر رشد روحیه "میهن دوستی" در اردوگاه بچه سقاء و نادر اثر مثبت داشت، زمینه شکست و انزوای امان الله را مهیا ساخت. با رسیدن خبر حمله شوروی، سقاوی ها برای افشای توطیه امان الله، چرخی و اتحاد جماهیر شوروی بر ضد افغانستان، بدون تاخیر هیئتی را به جنوب فرستادند. سقاوی ها در تبلیغات خود از همکاری امان الله با ترک ها و برنامه های اتحاد شوروی برای تسخیر شمال افغانستان (منظور تصرف جزیره اورتا تغای در سال 1925م بود) یاد می کردند. این هئیت توانست رهبران برجسته مذهبی شمال، از آنجمله داملا عرب، مولوی غلام حیدر مزاری مرید او و همچنان خلیفه قزل ایق رهبر روحانی ترک های مهاجر آسیای میانه را گرد هم بیاورد که در نتیجه آن ها علیه هجوم چرخی اعلام جهاد کردند. خلیل الله خلیلی نویسنده جوان و طرفدار پرشور بچه سقاء از جمله کسانی بود که در نوشتن متن این فتوا سهم داشت . به این ترتیب هجوم شوروی حس وفاداری به امان الله را در شمال و هرات که بدون آن هم کمرنگ بود، به کلی از بین برد. اعلامیه ای که توسط خلیلی نگاشته شد بود، باعث شد تا سربازان ارتش افغانستان گروه گروه به سقاوی ها بپیوندند. در آن زمان 1200 ترکمن های وابسته به خلیفه قزل آیق به امیر حبیب الله پیوستند
حبیب الله برای استحکام پیروزی معنوی خود که در اثر هجوم قطعات چرخی – پریماکوف به دست آمده بود، نماینده خود را نزد نادر خان فرستاد و از او خواست تا به کابل برگدد و مسوولیت کارهای دولتی را به عهده بگیرد تا او خود (بچه سقاء) به شمال رفته و در برابر تجاوز روس ها بجنگد. چنانکه قبلاً گفته شد، شاه محمود برادر نادر خان به حیث سکرتر نزد حبیب الله کار می کرد و مسوولیت برقراری صلح با قبایل شرقی و جنوبی را به عهده داشت. شاه محمود، در آن زمان به بچه سقاء علاقه داشت و می کوشید این کوهدامن زاده را با برادران خود آشتی دهد. او به همفریسی اعتراف کرده بود که حبیب الله اگر چه بیسواد است، اما از کرکتر و حس عدالتخواهی قوی ای برخوردار است .
بچه سقاء در جریان زمامداری خود هیچگاهی مهاجرین آسیای میانه را از یاد نبرد. در مبارک رمضان که در سال 1929 با ماه های مارچ و اپریل برابر شده بود، اکثراً با عالم خان یکجا افطار می کرد. دیدار های شان اکثراً در پغمان صورت می گرفت. چنانکه در بالا گفته شد، در آخر اپریل بچه سقاء امیر سابق بخارا را نزد خود فراخواند و از او خواست ابراهیم بیگ و نفراتش را به شمال بفرستد تا با تشکیل قطعات رزمی، سید حسین (وزیر دفاع) را در مقاومت علیه تجاوز شوروی یاری رساند. در مورد شرکت مهاجرین در جنگ های علیه قوت های وفادار به امان الله ما در زنده گی نامه ابراهیم بیگ که پیشتر به نشر رسیده است، سخن گفته ایم.
در آخر اپریل، قطعه پریماکوف که به مقاومت شدید مواجه گردیده بود، در موقعیت دشواری قرار گرفت و خواهان کمک شد. کمک به زودی فرا رسید. به تاریخ 26 اپریل هواپیماهای شوروی ده پایه ماشیندار و 200 قطار مرمی آن را به مزارشریف انتقال دادند. به تاریخ 5 ماه می قطعه دوم که متشکل از 400 سپاهی ارتش سرخ بود، مرز را عبور کرد. نیروی مرزی افغانستان توسط آتش شدید توپخانه و ماشیندار به معنی حقیقی کلمه دَرو گردیدند. به تاریخ 6 می نیروی هوایی ناحیه نظامی ترکستان نیروهای سقاوی را در حومه مزارشریف (در دهدادی – مترجم) مورد بمباردمان قرار دادند . در میانه های ماه می هواپیماهای شوروی که از ترمز پرواز می کردند، چندین بار به تاسیسات نظامی افغانستان حمله کردند. به تاریخ 23 ماه می بار دیگر قلمرو افغانستان و این بار مناطق مهاجرنشین مرزی خان آباد، اندرآب، تالقان و حضرت امام مورد حمله هوایی قرار گرفت. چنانکه قبلاً گفته شد، این کار چنان خشم بچه سقاء را برانگیخت که نزدیک بود دستور دهد سفیر شوروی را به گلوله ببندند. به تاریخ 24 ماه می نادر خان به منظور وحدت جبهه میهنی و جلوگیری از پیروزی قطعات پریماکوف – نبی خان، تصمیم گرفت به پیشنهاد اتحاد با بچه سقاء پاسخ بدهد. نادر خان پیشنهاد کرد که (امیر حبیب الله خان) برادرش حمیدالله را نزد او بفرستد و او نیز تعهد کرد که برادرش شاه محمود را با شش هزار قوای مسلح برای کنترول تاسیسات دولتی به کابل بفرستد. به خود بچه سقاء پیشنهاد شده بود تا به شمال رفته در برابر روس ها جهاد کند. همچنان به او پیشنهاد شده بود که حکمرانی مناطق شمالی به او تفویض شود. اما این اقدامات به جایی نرسید. جوانب مذاکره کننده، حمیدالله برادر حبیب الله و نادر خان به مناقشه پرداختند، اما مذاکرات آن ها در آینده نیز ادامه یافت . غلام نبی خان با هراس از اینکه مبادا جنگ داخلی به جنگ میهنی مبدل شود، چیزی که دلخواه امانیست ها نبود، فرمان عقب نشینی قطعات خود را صادر کرد. برای خود امان الله نیز چنین دوستی "خرس گونه" شوروی به درد نمی خورد. به تاریخ 23 ماه می در گرماگرم جنگ طرفدارانش در مزارشریف، اما از مبارزه دست کشیده عازم هند و سپس اروپا می شود.
به گفته ابراهیم بیگ، در این زمان افغانستان را هرج و مرج فرا گرفته بود. قطعات شوروی که از حمایت مردم برخوردار نبودند، به زودی درک کردند که گرفتار دام می شوند. به تاریخ 28 ماه می فرماندهی ناحیه نظامی ترکستان فرمان عقب نشینی داد و به فرمان ماسکو قطعات شوروی با عجله عقب نشستند. به گمان آقابیگوف، مهمترین دلیل عقب نشینی روس ها این بود که از سوقیات نظامی شوروی به سوی کابل نه تنها کشور های اروپایی، بلکه هم پیمانان خوب شوروی مثل ترکیه و فارس نیز آگاهی یافته بودند. به این ترتیب این توطئه نظامی شوروی بدون دست آوردی پایان یافت. مهمترین درسی که باید از این حمله گرفته می شد (که نشد) این بود که عملیات نظامی قطعات منظم ارتش در برابر گروپ های بی شمار متشکل از اهالی افغانستان، نتیجه ای در پی ندارد.
امان الله، کسی که به خاطر او این ماجرا به راه افتاده بود، چنانکه در بالا گفته شد، جنگ در برابر امیر حبیب الله را پایان داد و برای همیشه افغانستان را ترک گفت. پیش از ترک کشور، طی تیلگرامی به غلام نبی خان دستور داد از افغانستان خارج شود. به تاریخ 30 ماه می غلام نبی خان مزارشریف را به قصد ترمز (اتحاد شوروی) ترک گفت. خلیلی نیز به این عقیده است که غلام نبی خان به خواهش امان الله که خواستار دخالت روس ها در امور افغانستان نبود، عقب نشست . غبار بعضی نظرات دیگر را ارایه می کند. او می گوید که غلام صدیق خان ... تیلگرامی به نبی خان فرستاد و او را از اینکه امان الله افغانستان را ترک کرده است،خبر داد. نبی خان با دریافت این خبر به اتحاد شوروی رفت. به این ترتیب او می خواست نشان بدهد که عمل او به منظور خدمت به شخص امان الله بوده است .
نبی خان هزاره در دسامبر 1929، پس از سقوط بچه سقاء به کابل آمد. همراه با نبی خان اعضای سابق حکومت امان الله نیز به شوروی فرار کرده بودند. پسانتر دارایی آن ها توسط ترکمن های خلیفه قزل ایق و ازبیک های تاشقرغان به رهبری قاسم خان غارت گردید .
آیا قوت های مهاجرین با قطعات پریماکوف – چرخی جنگیدند؟ با اتکاء به پاسخ های آن ها به سازمان امنیت "چکا" جواب منفی است. آن ها از قشلاق های خود بیرون نشده بودند. اما آیا واقعیت به راستی چنین بود یا اینکه زندانیان از ترس اینکه مبادا بیشتر مورد خشم حکومت شوروی قرار نگیرند از اظهار واقعیت خودداری کرده بودند؟ امروز دشوار است که بتوان به اصل واقعیت در این مورد دست یافت. اما اگر این داستان را تا آخر مطالعه کنیم، باید اعتراف کنیم که مهاجرین با کمک به سقاوی ها، از افغانستان – کشوری که به آن ها پناه داده بود، دفاع کرده اند. در پهلوی دفاع از دهدادی و جنگ با هزاره ها، قطعات سید حسین توانستند با کمک مهاجرین به تاریخ 6 ماه می حمله مهاجمین را که می خواستند به کمک پریماکوف مرز را عبور کنند، درهم شکستند. طبق اظهار دبینکو فرمانده ناحیه نظامی ترکستان، در مارچ 1929 "... تمام مرز افغانستان از بیشقاب تا اوست منطقه وخش کاملاً توسط باسمه چی ها و مهاجرین بخارایی حفاظت می شود ."
انگیزه استالین از "سوقیات به کابل" چی بود؟ آیا برقراری رژیم شاهی امان الله که در اثر قیام های مردمی سقوط کرده بود، ارزش این را داشت که به خاطر آن زنده گی سپاهیان ارتش سرخ و حیثیت اتحاد شوروی قربانی گردد؟ آیا سوقیات پریماکوف و حمله مشابه به آن در سال بعد، پوششی برای برنامه های درازمدت شوروی در قبال افغانستان نبود؟
در حقیقت، مقامات بلند پایه ای که عینی فکر می کردند، به ویژه در کمیساریای مردمی در امور خارجی (وزارت خارجه) سقوط امان الله را ضربه ای به برنامه های اتحاد شوروی و پیروزی انگلستان ارزیابی می کردند. آن ها به ابقای رژیم شاهی، اما دوست به اتحاد شووری اقدام کردند. آن ها می دیدند که امان الله از پشتیبانی پشتون های جنوب برخوردار بوده و به پرولتاریا ضد انگلستان و ضد امپریالیزم خود را نزدیک می سازد. در عین زمان ، به عقیده آنان بچه سقاء که برخاسته از شمال بود، دیر یا زود اقدامات تهاجمی خود را به آسیای میانه شوروی که در نزدیکی او قرار داشت، آغاز می کرد. به اساس این تحلیل، وزنه علاقمندی شوروی بیشتر به نفع امان الله پادشاه پشتون سنگینی می کرد تا حبیب الله تاجیک "پرولتر".
در عین زمان، سیاست شوروی در قبال افغانستان همواره بر اساس ایدیالوژی کمینترن (انترناسیونالیزم کمونیستی – مترجم) استوار بود. برخی از رهبران شوروی (در قدم اول کارمندان گ پ او) تصور می کردند که آن ها به تحقق آرمان دیرینه خود – انقلاب "مردمی" – نزدیک شده اند. برادران چرخی – غلام صدیق و غلام نبی تقریباً دو ماه را در مسکو سپری کردند. در طول این مدت آن ها تلاش کردند تا رهبری شوروی را متقاعد بسازند که افغان ها از ظلم و ستم به ستوه آمده و در انتظار برگشت امان الله استند. بدون شک، رهبران گ پ او در فکر ابقای رژیم شاهی نبودند. آن ها می پنداشتند دسته نظامی پریماکوف – نبی خان قیام مردمی را در قلمرو افغانستان براه می اندازند تا زمینه تشکیل یک حکومت دست نشانده را که بعداً به اتحاد جماهیر شوروی بپیوندد، برابر می کنند. در روشنی این واقعیت، تشکیل جمهوری تاجیکستان اتحاد شوروی در سال 1929، زمانی که تاجیک تهیدستی در همسایگی آن جمهوری نو بنیاد به امارت رسید، به هیچ وجه تصادفی به نظر نمی رسد. بی اساس نبود که اعطای استاتوس جمهوری شوروی به تاجیکستان در هنگامه جنگ داخلی در افغانستان از طرف انگلیس ها و افغان ها به مثابه "فراخوان" تلقی گردید . این فراخوان اشاره روشن به مظلومیت تاجیک ها و ازبیک ها در افغانستان داشته و به مثابه شعاری ارزیابی می شد که می گفت: "چنان بکن که من کردم".
اما می شود فرض کرد که فرماندهی ارتش سرخ که منابع بزرگ انسانی، نظامی و مالی را به منظور امحای باسمه چی ها هزینه کرده بود، هنوز هم زیر تاثیرتخیل خام و خطرناک کمینترن مبنی بر اینکه صرف راه اندازی "جنگ انقلابی" کافیست تا "مردمان تحت ستم شرق" با سپاسمندی، ناجیان خود را در آغوش بگیرند، قرار داشتند.
هر طوری که بود، بالاخره اتحاد شوروی تصمیم گرفت از امان الله پشتیبانی کند. چکیست سابق آقابیگوف که در مرکز قضایای افغانستان قرار داشت، می پنداشت که:
" کمیسیاریای وزارت خارجه در مسایل سیاست افغانستان هیچگونه خط استواری نداشت و به دنبال قضایا حرکت می کرد. استالین با "قاطعیتی" که داشت تصمیم گرفت مناسبات داخلی افغانستان را با ضربه مشت ارتش سرخ از هم بپاشد. با این کار او نام روسیه را در افغانستان و ایدیالوژی سوسیالیزم را در اتحاد شوروی به کلی بدنام کرد و صریحاً بر اتهام امپریالیزم سرخ که بر شوروی وارد می شد، مُهر تایید گذاشت."
به نظر می رسد همه انگیزه های ذکر شده در بالا می توانند درست باشند و نمی توان از آن ها صرف نظر کرد. اما در عین زمان، نباید با قاطعیت یکی از انگیزه های فوق را برجسته ساخت. تنها چیزی که با قاطعیت می توان گفت این است که حکومت شوروی با مهاجرینی که پشتیبان حبیب الله بوده و به قلمرو شوروی نفوذ می کردند، مخالف بود. نیز روشن است که اتحاد جماهیر شوروی تصمیم گرفت از وضعیت به وجود آمده استفاده کرده مهاجرینی را که در نزدیکی مرز زنده گی می کردند، "مجازات" کند. و بالاخره، فرماندهان سرخ مشتاق بودند تا هر چه زودتر وسایط جدید، اسلحه و تکتیک پیشبرد جنگ در "جبهه هند" را بیازمایند. به ویژه اتحاد جماهیر شوروی در پی آن بود تا نیروی هوایی خود را در افغانستان که "از دیدگاه مرکز فرماندهی ارتش سرخ تخته خیزی برای حمله بر هند به شمار می رفت" آزمایش کند. فرماندهانی چون ایوان ایفیموویچ پتروف، ایوان واسیلیوویچ پانیلوف، ویچسلاف دیمتروویچ سویتایف و دیگران که برای ارتش سرخ در جنگ میهنی افتخار کسب کردند، همه در گروه پریماکوف آبدیده شده بودند. از تجربه عملیات سال های 1929 و 1932 (در مورد اخیر در زنده گینامه بعدی توضیحات می دهم – نویسنده) در تشکیل "ارتش داوطلب آلتای" که سینکیانگ را برای ایجاد خیزش اسلامی مورد حمله قرار داد، استفاده صورت گرفت. این رویدادها، صحنه های جداگانه یا از هم گسیخته و بالاتر از آن کدام اشتباه آزار دهنده نبوده، بلکه پیشبرد یک سیاست تهاجمی هدفمند را نشاندهی می کند. تمام این مدت به تجربه اندوزی، پرورشش کادرها و بهبود کارکرد اسلحه برای تهاجمات بعدی بر کشورهای هم مرز با اتحاد جماهیر شوروی اختصاص داده شده بود.
در کل، اتحاد شوروی در زمان فرمانروایی بچه سقاء از امان الله مخلوع و طرفدارانش به پیمانه زیاد، حتی بیشتر از آنچه که آن ها توقع داشتند، حمایت می کرد. تجاوز پریماکوف – غلام نبی خان دقیقاً همان عنصری بود که ضرورتی به آن احساس نمی شد. غیر ضروری هم برای امان الله که منحیث کسی که باعث تجاوز خارجی به کشورش شد، تبارز کرد و هم برای خود اتحاد شوروی، زیرا این حادثه سبب شد تا اتحاد شوروی منحیث کشوری که در جنگ داخلی افغانستان جانب یک طرف را گرفته است، شناخته شود. آشکار است که انگلیس ها از این حمله، ترسیده بودند. چنانکه در بالا گفته شد، انگلستان از صدور بیانیه رسمی مبنی بر درخواست قطع فوری دخالت خودداری کرد، ظاهراً به دلیلی که آماده نبود در صورت امتناع اتحاد شوروی از دخالت در امور افغانستان پاسخ مناسبی بدهد . آیا واقعاً در ورای این همه دخالت به شکل رسمی آن وجود داشت؟ فرضیه دقیقتر این است که انگلیس ها در صورت ابراز چنین احتجاج، خود را دشمن امان الله و در نتیجه طرفدار بچه سقاء نشان می دادند. در عین زمان آن ها امکانات مانور را در اوضاع پیچیده آن زمان – هم برای اتحاد شوروی و هم برای انگلیس ها- محدود می ساختند. بالاخره آن ها ترجیح دادند که عملیات تیم اتحاد شووری را "نادیده" بگیرند اما پس از عقب نشینی تیم نظامی اتحاد شوروی اوضاع را به صورت کامل تحت اختیار خود گرفتند.
پایان فرمانروایی بچه سقاء و سلطنت نادر شاه
حمایت مردم شمالی (به شمول مهاجرین) از رژیم جدید باعث نارضایتی و ایجاد حس قومی در جنوب افغانستان گردید. در عین زمان نباید گفت که همه مردم شمال در یک جبهه واحد به طرفداری حبیب الله برخاستند. از جمله، هزاره ها به حمایت امان الله و غلام نبی چرخی پرداختند. بچه سقاء نیز تمایل داشت تا آنان را به جانب خود بکشاند. (در این راستا) او به وحدت زبانی تاجیک ها و هزاره ها و نیز احساسات قومی و طبقاتی هر دو قوم اشاره می کرد.
اما تلاش های بچه سقاء برای برانگیختن حس قومی گروپ های غیر پشتون در اثر سیاست کادری او، یعنی تعیین هموطنان کوهدامنی اش در مقامات بلند به نتیجه نرسید. کارکرد بچه سقاء در سیاست خارجی نیز موفقانه نبود. با وجود همه تلاش هایی که سقاویست ها برای جلب توجه بیرونی ها انجام می دادند، موفق به کسب شناسایی بین المللی نگردیدند.
در این شرایط خاندان مجددی که زمانی بچه سقاء را به قدرت رسانیده بود، با ترس از هرج و مرجی که آغاز شده بود، جانب مصاحبان را گرفت. اعضای این خانواده به ویژه نادر خان و نیز برادرانش هاشم خان، شاه ولی خان و شاه محمود خان با حمایت قبایل جنوبی و شرقی حمله بر کابل را آغاز کردند. انگلیس ها با وجود اعلام بیطرفی، عملاً چشمان خود را بر بسیج قبایل آن طرف مرز- در قلمرو هندوستان – توسط برادران مصاحبان برای دستیابی به اهداف خود، بستند. سپس، در روابط بچه سقاء و حضرات مقتدر مجددی سردی و تلخی چیره می شود. در ماه جون، شیر آقا (مجددی) جرگه ای را دایر و بچه سقاء را نادرست می خواند. این کار چنین معنی می داد که پس از این حمله بر امیر نه تنها مجاز، بلکه مطلوب نیز است. به تاریخ سیزدهم اکتوبر بچه سقاء و یارانش که مورد هجوم قوای شاه محمود و شاه ولی قرار گرفتند، از پایتخت افغانستان فرار کردند. به تاریخ پانزدهم اکتوبر نادر خان سوار بر اسب سفید وارد کابل شد و به زودی با تقاضای قبایل مبنی بر قبول پادشاهی "موافقه" کرد و نادر شاه شد. این ضربه ای بود بر امان الله و حامیانش که به اظهارات نادر مبنی بر اینکه او تمایلی برای غضب تحت شاهی افغانستان ندارد، باور کرده بودند. پادشاهی پشتون ها دو باره بر قرار شد و در کشور سلسله جدیدی متشکل از خاندان مصاحبان به پادشاهی رسید.
به تاریخ بیستم اکتوبر بچه سقاء با گرفتن تضمین حفظ جانش، تسلیم شد. اما این کار او را از مرگ نجات نداد. نادر شاه به هیچ وجه نمی توانست شخص عادی ای را که جرات کرده بود به تاج شاهی چشم بدوزد، ببخشد. به تاریخ دوم نوامبر سال 1929، حبیب الله سقاء زاده یگانه شاه غیر پشتون – تاجیک – افغانستان در فرودگاه کابل به دار آویخته شد . مراسم اعدام در برابر قبایل پشتون – وزیری ها، مسعود، منگلی ها و جدرانی ها صورت گرفت. اجساد اعدام شده گی ها – حبیب الله، حمید الله (برادر حبیب الله)، شیر جان (وزیر دربار) و چهارده تن دیگر از سقاویست ها سه روز از چوبه دار آویزان ماند. به زودی عکس هایی از این جریان به مشادهده رسید و در مدت کوتاهی فروش عکس های حبیب الله مقتول در پشاور به تجارت پر درآمدی مبدل گشت. هر عکس به قمیت پنج پنی به فروش می رسید.
مرگ نادر
نادر پس از به قدرت رسیدن، از هیچ تلاشی دریغ نکرد تا نه تنها از بچه سقاء که از امان الله و طرفداران او نیز خیال خود را راحت سازد. از آن جمله، محمد ولی خان – تاجیک، سفیر امان الله که در سال 1919 با لینن ملاقات کرده بود به قتل رسید. امان الله خود در موقعیت دشواری قرار گرفته بود. او پول زیادی با خود نیاورده بود و انگلستان که معمولاً تکفل اعاشه و اباطه شاهان مخلوع را بر گردن می گرفت، تصمیم نداشت به او کمک کند.
"متاسفم که من مثل تزار روسیه از بین نرفتم. حال برای من هیچ چیزی باقی نمانده است، جزء اینکه دور از وطنم زنده گی کنم". امان الله با غمگینی اظهار می کرد. او تا آخر از نادر ناراضی بود، زیرا نادر نه تها اجازه برگشت به افغانستان برایش نداد، بلکه حتی در مراسم تاجپوشی خود نیز از او دعوت نکرد. اگر چه انگلستان و نادر امان الله را تحویل نمی گرفتند، اما برای ویکتور امانوئل پادشاه ایتالیا، امان الله یک "شهزاده" و یک مهمان خاص تا آخر باقیماند. او برای امان الله و ثریا خانمش با شش کودک شان پناه گاه داد و آن ها را ویلای اوراسیو در روم مستقر ساخت. در ایتالیا آن ها صاحب دو فرزند دیگر هم شدند. به آنان آموختند که زبان فارسی را فراموش نکنند. سال های دراز تبعید برای امان الله آغاز شده بود. آیا شاه تبعیدی به تغییر سرنوشت و شباهت آنچه که بر امیر سابق بخارا که امان الله او را در کابل زیر نظارت خانگی گرفته بود، گذشته بود با زنده گی خودش فکر می کرد؟ احتمالاً بلی. موجودیت دو صد هزار مهاجر از قلمرو شوروی در افغانستان "عامل مهاجرین" را به وجود آورد که باعث تعمیق تضاد بین رژیم نوبنیادِ ریفرمیستِ متمایل به شوروی و روحانیون مخالف آن که با مهاجرین و باسمه چی ها (مجاهدینی که علیه شوروی می جنگیدند) گردید. چنانکه خلیلی تذکر می دهد این عامل، سرانجام به سقوط امان الله انجامید .
علیا حضرت مادر امان الله بانوی قدرتمند ی که به بازپس گیری تاج و تخت پسرش تمایل داشت و عالم خان را فرزند خوانده بود، به کنستانیپول مهاجرت کرد. پدر زن (خسر) امان الله خان، رهبر افغانان جوان – محمود طرزی – نیز به همان جا رفت. عنایت الله خان "امیر سه روزه" بد شانس به تهران تبعید شد و در آنجا به پرورش گل پرداخت.حضرات شیر آقا و گل آغا مجددی به تدریج نفوذ خود را بر پادشاه جدید از دست دادند. برادران چرخی از دربار نادر خان رانده شدند. نادر به ویژه از غلام نبی خان که لشکرکشی به سود امان الله خان را از قلمرو اتحاد شوروی رهبری می کرد، نارضایتی به خصوصی داشت. برخورد غلام نبی خان چرخی در برابر نادر نیز چنان بود. چرخی تا آخرین لحظات زنده گی از امان الله حمایت کرد تا اینکه جانش را بر سر این کار گذاشت. به تاریخ هشتم نوامبر 1932، نادر خان، غلام نبی خان را فرا خواند. گفتگوی تندی بین شان در گرفت که در جریان آن غلام نبی خان، نادر خان را به غضب سلطنت متهم کرد. در مقابل، نادر خان به اشاره ای به نگهبانان خود کرد و خود بیرون رفت. هنوز دروازه در عقبش بسته نشده بود که نگهبانان بر سر او ریختند و با قنداق تفنگ آنقدر او را کوبیدند که جان داد. زنجیره خشونت هایی را که نادر خان بنیاد نهاده بود، درست یک سال بعد متوقف گردید. در سالروز به تاریخ هفتم نوامبر 1933 در سالروز مرگ غلام نبی خان در مراسمی که به مناسب اعطای جوایز به دانش آموزان (مکتب حربی – مترجم) برگزار گردیده بود، فرزند خدمتگار غلام نبی خان سه گلوله با تفنگچه بر نادر شاه آتش کرد . بالاخره کسی که امان الله غاصب قدرتش می خواند، کسی که بچه سقاء را سرنگون کرد و ابراهیم بیگ را از افغانستان راند، چشم از دنیا بر بست.
در اوایل جنگ دوم جهانی فاشیست های آلمان و ایتالیا تلاش کردند که امان الله خان را به پادشاهی برسانند و افغانستان را متفق خود سازند، اما شوروی و انگلستان این نقشه را نقش بر آب کردند. امان الله خان در اثر بیماری گرده در سال 1960م وفات کرد و در جلال آباد به خاک سپرده شد.
نتیجه:
منابع و آثار موجود در پیرامون شخصیت بچه سقاء و ماهیت جنبش او نظرات مختلفی دارند. برای تاجیک ها (خ. نظروف) و یک تعداد دیگر از نویسنده های افغانستان حبیب الله یک میهن دوست و ملیگرای تاجیک بود که علیه شوونیزم پشتون ها قد برافراشت. در عین حال، نویسنده های دیگری (خلیل الله خلیلی) از تعهد او به ارزش های اسلامی یاد کرده و جنبش سقوی ها را یک جنبش دینی می خواند. اولیو ریا، نویسنده فرانسوی نیز چنین نظری دارد و می گوید که بچه سقاء یک مسلمان بنیادگرا بود . بیشترینه نویسنده های پشتون به این نظرند که حکومت امیر حبیب الله خان بر "شمشیر و زنجیر" بنا یافته بود و غرق فساد و شرارت بود . کسانی هم به این باورند که او مجرمی بود که اسلام را مثل طالبان تحریف کرده بود. بالاخره، نویسنده و پژوهشگر هندی سینزل نوید به این نظر است که قیام سقوی ها، یک قیام دهقانی و غیر مذهبی بود که در اثر آشفتگی های اجتماعی به وجود آمد و علماء پسانتر در راس این جنبش قرار گرفتند و آن را خصلت مذهبی دادند. کمبود اطلاعات و قلت منابع باعث شده است تا این مسئله که در سرنگونی امان الله خان کی توسط کی، حبیب الله خان توسط حضرات و یا حضرات توسط حبیب الله خان استعمال شدند، در ابهام باقی بماند .
نظر سینزل نوید در مورد اینکه قیام حبیب الله خان آمیزه ای از نارضایتی اجتماعی و فعال شدن روحانیت مخالف (دولت) بود که موفق شد احتجاج عمیق مردمی را با استفاده از نمادهای مذهبی که برای دهاقین افغانستان قابل فهم بود، ابراز کند قابل قبول به نظر می رسد . حبیب الله که خود شخصی بود متدین با خصلت های چشمگیر نظامی و دارای تجربه غنی زنده گی و شخصیت کرازماتیک ، سرنگونی امان الله خان و کمک به سقوی ها را مسوولیت دینی خود می پنداشت.
سرنوشت ابراهیم بیگ لقی و بچه سقاء تاجیک از بسیاری جهات با هم شبیه بود. هر دو بیسواد بودند و از عمق توده ها برخاسته و هر دو سوابق جنایی داشتند. این "رابین هود" های آسیای میانه ای از خصوصیات عالی انسانی، همت، شجاعت و استعداد نظامی برخوردار بودند. همین ویژه گی ها بود که آنان را در راس خیزش های مردمی قرار داده بود. حبیب الله خود مثل ابراهیم بیگ موفقیت ها و دست آوردهای خود را نه تنها به برکت ویژه گی های فردی و اقبال، بلکه تا درجه زیادی در اثر حمایت های مردمی و روحانیت به دست آورده بود. سقوط هر دو نیز یکسان بود. حبیب الله حتی یک سال بر تخت دوام نیاورد و اعدام شد. ابراهیم بیگ پیکار بی امان علیه دشمن مقتدر بر بیکار نشستن در عالم مهاجرت ترجیح داد، اما دستگیر و یا به قولی تسلیم شد. او به تاریخ سی و یکم اگست 1932 در صحن اداره متحد دولتی سیاسی تاشکند تیرباران شد.
در عین تفاوت هایی نیز بین این دو قهرمان ما به مشاهده می رسد. ابراهیم بیگ رهبر یکی از قبایل ازبیک ها بود که ازکشور دیگری مهاجر گشته و خود را در افغانستان که برایش بیگانه بود، مهمان ناخوانده و تحمیلی می پنداشت. در عین زمان حبیب الله نیروی خود را بیشتر در دین می دید تا حمایت وطنداران خود. او نماینده پرنفوس ترین ملیت افغانستان پس از پشتون ها بود. گیرایی شخصیت او از محدوده یک ملیت مشخصی (تاجیک) فرا تر رفته بود. در عقب بچه سقاء شمال غیر قبیله یی و بنیادگرا و در برابرش مقاومت متداوم قبایل کوچی افغانستان قرار داشت. از زمان حکومت بچه سقاء شمالی وار های تاجیک به یک کنفدریشن ملی – منطقه ای مبدل گشتند که در برابر پشتون های قبایلی جنوب به پا ایستادند. بچه سقاء در قیام کوتاه مدت، اما برازنده خود گویی می خواست نشان دهد که در قرن بیست برای یک مسلمان کافی نیست که تنها به مسجد رفته و از آن جا منفعلانه نظاره گر اوضاع باشد. او مردم را به شرکت فعال در زنده گی سیاسی و اجتماعی فرا خواند. از این رهگذر فرمانروایی بچه سقاء یکی از نخستین بارقه های ایجاد اسلام سیاسی در منطقه بود.

پسگفتار
داستان مجاهدین- باسمه چی ها و موج اول و دوم توده تقریباً نیم میلیونی مهاجرین به تاریخ 1930 میلادی، زمانی که اتحاد جماهیر شوروی موقعیت خود را در منطقه تثبیت کرد و مرزهای خود را با همسایه های جنوبی مستحکم و محفوظ ساخت، به پایان رسید. تضعیف "عامل مهاجرین" در نیمه دوم 1930م با تغییر جدی فضای سیاسی آسیای میانه مصادف گشت. در افغانستان فعالیت علمای غیر وابسته به حاکمیت، رهبران سنتی و نیز ایدیالیست های اصلاح طلب مثل امان الله خان و طرفداران پان ترکیست ها که در برابر آنان ایستادند نیروی سابقه و روحیه سرکش خود را از دست دادند. این کشور وارد مرحله با ثبات تری در مسیر انکشاف خود شد که می شود آن را مرحله توافق همیاری بین دولت و رهبران سنتی خواند. در آسیای میانه مربوط به اتحاد شوروی حدبندی های ملی سال های 1924 – 1936، انکشاف تند اقتصادی، ایجاد نهادهای تحصیلی غیر دینی، انکشاف بهداشت، تغییر وضعیت زنان فضای سیاسی و فکری را به سرعت دگرگون ساخت. مدرنیزه ساختن جامعه سنتی آسیای میانه به جدایی عملی دین از سیاست و دگرگونی مفهوم قرآنی "مجاهد" و "مهاجر" منجر گشت. برای آسیای میانه، ناآرامی های مصیبت بار که در اثر خیزش های مردمی و انقلابات به وجود آمده، با شکست امان الله خان و تبعید او به ایتالیا به پایان رسید. نادر شاه بچه سقاء را اعدام کرد و ابراهیم بیگ تیرباران شد. به تعبیر اریک خوبس بایامه، با کناره گیری جوامع اسلامی از مسایل سیاسی و اطاعت از نظام سیاسی بر سر اقتدار بدون در نظر داشت خصلت غیر اسلامی آن، "قرن مصیبت" به "قرن طلایی" مبدل گشت.
تشکیل جمهوریت های شوروی آسیاسی میانه و ثبات اوضاع در اوایل 1930م در افغانستان با رشد ناسیونالیزم، پیدایش نهادهای رسمی دینی مربوط به دولت و ادغام قشر روحانیت در ساختار دولتی همراه گشت. مرحله "افول اسلام سیاسی" با احیای اسلامیزم که سقوط نظامی شاهی در افغانستان و تجاوز اتحاد شوروی بر آن کشور در سال های 70 مصادف گشت، به پایان رسید. دقیقاً در همین زمان بود که جنبش های اسلامی معاصر در منطقه مثل جمعیت اسلامی در افغانستان و نهضت اسلامی در تاجیکستان به وجود آمد که البته این داستان دیگری است.

در باره نویسنده:
کمال الدین عبدالله یف کاندید علوم تاریخ (1983م) پژوهشگر غیر وابسته و مولف چندین کتاب در مورد تاریخ معاصر آسیای میانه و تاجیکستان و نیز جنگ های داخلی در تاجیکستان است. وی در دوشنبه زنده گی می کند.

اشکی به یاد انیسه

2012-12-05T06:35:52Z

انیسه کشته شد، اما دولت تا کنون خاموش است. حامد کرزی که هنگام زخمی شدن ملالی یوسفزی به ده رهبر مذهبی و سیاسی پاکستان به شمول عمران خان که یک هفته قبل فتوای جهاد را علیه حکومتش داده بود، نامه نوشت. وزیر معارفش مراسم دعاخوانی را در مدارس به راه انداخت. برای انیسه چه کاری انجام شد؟
یاد تان است جامعه جهانی برای ملالی چه کرد؟ رسانه های نوشتاری، گفتاری و دیداری دمی از بازتاب خبر سوء قصد علیه او باز نمی ایستادند. اما آیا شما خبری از کشته شدن انیسه در جایی از رسانه های غرب شنیدید؟ خواندید؟
چه تفاوتی بین انیسه و ملالی وجود دارد؟ هر دو دانش آموز و هر دو به کار اجتماعی مصروف بودند. هر دو مورد حمله طالبان قرار گرفتند که خوشبختانه ملالی جان سالم بدر برد، اما انیسه به شهادت رسید. پس چرا منادیان حقوق بشر در داخل و خارج افغانستان از انیسه نمی گویند؟ چرا دولت افغانستان از انیسه نمی گوید؟ آیا این طور نیست که دولت افغانستان خود کُش و بیگانه پرست است؟ اگر نیست، چرا وزارت معارف یادی از انیسه نمی کند؟ چرا وزارت صحت عامه او را قهرمان نمی خواند؟

Sommaire

عبدالرحیم احمد پروانی
در حالی که دولت کرزی از راه های مختلف در تلاش است تا قبل از خروج نیروهای ناتو از افغانستان، دست کم بخشی از طالبان را به سوی خود بکشاند، طالبان با تشدید اعمال خشونت گرایانه ، گسترش ارعاب و تهدید به باقیماندن روی موضع خود که همانا برچیدن گلیم دولت کرزی و برقراری دولت ناب اسلامی، به زعم خود شان است، ادامه می دهند.

نمونه خونبار این خشونت که در این هفته موجی از نفرت را پدید آورد، قتل انیسه دختر شانزده ساله شاگرد صنف ده مکتب محمود راقی ولایت کاپیسا بود که یک بار دیگر نشان داد، طالبان برای رسیدن به برنامه های سیاسی خود به هیچ اصلی پابند نیستند. انیسه که در پهلوی اینکه در مدرسه درس می خواند، کارمند رضاکار مدیریت صحت عامه در بخش واکسین نیز بود و در کمپاین واکسین ضد فلج کودکان در ولایت کاپیسا فعالیت می کرد.

قتل انیسه نوجوان را می توان از زوایای مختلفی بررسی کرد، اما من فقط به دو مورد آن می پردازم:

1 – آیا دولت افغانستان "خود کُش و بیگانه پرست" است؟

چند هفته قبل در همین صفحه به ارتباط قتل ملالی یوسفزی دختر نوجوانان پاکستانی و سرآسیمگی مقامات دولت افغانستان در تقبیح آن، نوشته بودم مگر خون ملالی یوسفزی رنگین تر از خون کودکان افغانستان است که این همه به آن پرداخته می شود و از کودکان ما که مظلومانه توسط طالبان کشته می شوند، کسی یادی هم نمی کند؟ خاموشی مقامات دولت افغانستان در برابر تیرباران شدن انیسه شانزده ساله که در بیخ گوش ارگ نشینان، درست در شمال کابل رخ داده است، به صورت شگرفی این نظر را تایید می کند. انیسه نه تنها دانش آموز بود که بخشی از وقت خود را صرف یکی از شریفترین و مهم ترین فعالیت انسانی که همانا کمک به پروسه واکسیناسیون ضد فلج کودکان است نیز ساخته بود. او و خانواده اش بدون شک از خطراتی که او را و حتی اعضای خانواده اش را تهدید می کرد، آگاه بودند. اما شجاعت، دلیری و آگاهی این بانوی نوجوان او را از کنج خانه و تنورخانه به فعالیت های آموزشی و اجتماعی کشانیده بود. شاید هم انیسه و خانواده اش فکر می کردند که با موجودیت هزاران نیروی خارجی در افغانستان که بوق و سرنای شان گوش فلک را کر ساخته است و هزاران نیروی امنیتی افغانستان شامل پولیس، ارتش، امنیت ملی و نیروهای اربکی شاید طالبان توانایی آسیب رسانیدن به او و امثال او را نداشته باشند. اما این واقعه دردناک، شوربختانه واقعیت تلخی را که همانا ناتوانی دولت در تامین امنیت مردمانش است به نمایش گذاشت.
انیسه کشته شد، اما دولت تا کنون خاموش است. حامد کرزی که هنگام زخمی شدن ملالی یوسفزی به ده رهبر مذهبی و سیاسی پاکستان به شمول عمران خان که یک هفته قبل فتوای جهاد را علیه حکومتش داده بود، نامه نوشت. وزیر معارفش مراسم دعاخوانی را در مدارس به راه انداخت. برای انیسه چه کاری انجام شد؟

یاد تان است جامعه جهانی برای ملالی چه کرد؟ رسانه های نوشتاری، گفتاری و دیداری دمی از بازتاب خبر سوء قصد علیه او باز نمی ایستادند. اما آیا شما خبری از کشته شدن انیسه در جایی از رسانه های غرب شنیدید؟ خواندید؟
چه تفاوتی بین انیسه و ملالی وجود دارد؟ هر دو دانش آموز و هر دو به کار اجتماعی مصروف بودند. هر دو مورد حمله طالبان قرار گرفتند که خوشبختانه ملالی جان سالم بدر برد، اما انیسه به شهادت رسید. پس چرا منادیان حقوق بشر در داخل و خارج افغانستان از انیسه نمی گویند؟ چرا دولت افغانستان از انیسه نمی گوید؟ آیا این طور نیست که دولت افغانستان خود کُش و بیگانه پرست است؟ اگر نیست، چرا وزارت معارف یادی از انیسه نمی کند؟ چرا وزارت صحت عامه او را قهرمان نمی خواند؟

2 – آیا قتل انیسه پاسخ طالبان به فعالیت های صلح کرزی است؟

شورای صلح افغانستان به رهبری صلاح الدین ربانی فرزند پروفیسور برهان الدین ربانی فقید که توسط طالبان ترور گردید، هفته گذشته از رهایی تعدادی از اعضای رده های میانه طالبان از زندان های پاکستان خبر داد. گفته شد این هیئت در سفری که در هفته دوم ماه نوامبر سال روان به پاکستان و مذاکره با مقامات آن کشور داشت، هر دو به توافق رسیدند تا برای پیشرفت مذاکرات صلح عده ای از اعضای بلند پایه طالبان از زندان های پاکستان رها شوند. اگر چه مقامات پاکستان به رهایی افراد بلند پایه طالبان از جمله ملا برادر موافقت نکرد، اما چند نفر از افراد درشت طالبان را به فرمایش هیئت صلح افغانستان رها کرد. پیوست آن هیئت دیگری و این بار از نام دولت افغانستان به ریاست وزیر خارجه دولت به پاکستان رفت تا تعداد بیشتری از طالبان را از زندان پاکستان رها سازد.

در این شکی نیست که صلح خیر است. در این شکی نیست که برقراری صلح در افغانستان خواست ملت جنگدیده و ستمکشیده ماست، اما این فعالیت ها آیا به راستی کمکی به برقراری صلح در افغانستان می کند؟ این طالبانی که به خواست دولت افغانستان و یا هیئت صلح افغانستان از پاکستان و یا بازداشتگاه های امریکایی ها رها می شوند، چه فعالیت هایی به نفع صلح در افغانستان انجام می دهند. آیا اینان در برابر کدام نهادی پاسخگو هستندو گزارشی از فعالیت های خود ارایه می کنند؟ در تظاهراتی که در ماه اپریل 2011 در شهر مزارشریف در محکومیت قرآن سوزی تیری جونز کشیش امریکایی رخ داد، چندین نفر از کارمندان سازمان ملل متحد توسط تظاهر کننده کننده گان کشته شدند. به اساس یک گزارش بی بی سی که به تاریخ هفتم اپریل 2011 در سایت فارسی آن خبرگزاری به نشر رسیده است:" گروه حقیقت یاب دولتی که برای تحقیق در مورد جزئیات تظاهرات خشونت آمیز در مزار شریف به این شهر رفته بود، می گوید شماری از افراد سابق گروه طالبان از جمله عاملان اصلی خشونت در این تظاهرات بوده اند. محمد اکبری، از اعضای مجلس نمایندگان افغانستان که در راس این گروه قرار دارد، به بی بی سی گفت که این افراد در گذشته با طالبان همکاری داشتند ولی اخیرا در تشکیل برنامه مصالحه ملی، به دولت افغانستان پیوسته بودند." تا کنون چنین به نظر می رسد که با وجودی که دولت تعداد زیادی از طالبان را به بهانه ها و مناسبت های مختلف از بند رها کرده است، اما نتوانسته است از ایشان در روند برقرای صلح استفاده موثر نماید. حتی در قسمت استفاده تبلیغی از این افراد نیز ناکام مانده است.

اگر این افراد با رهایی از زندان، واقعن درکنار دولت قرار می گیرند و از طالبان و سیاست های متحجرانه شان دوری می کنند، باید دست کم اعمال جنایتکارانه این گروه را که صاف و ساده در تضاد با دساتیر اسلامی و قوانین بشری قرار دارد، تقبیح کنند. اما در اینگونه مواقع از سنگ صدا می خیزد، از اینان نه.

طالبان هم که کارهای شان منحصر به فرد است. نمی آیند که یک اعلامیه بدهند و یا مصاحبه کنند و بگویند که با دولت و اینا مصاحبه نمی کنند، هر باری که دولت نامی از صلح و این گپ ها می گیرد، می روند جایی را انفجار می دهند، کسی را می کشند و یا کار دیگری می کنند که نشان دهند با دولت کرزی سر صلح را ندارند.
انیسه نخستین قربانی جنگ در افغانستان نیست و بدبختانه تا جایی که دیده می شود، آخرین آن هم نیز نخواهد بود، اما روش دو سویه دولت افغانستان در برابر چنین قضایایی سخت آزار دهنده است.

طالبان: سر فرزندانت را از تن جدا می کنیم و دخترت را آتش می زنیم

شش نامه تهدید آمیز آدمکشان طالب علیه زنانی که کار می کنند./ متن اصلی پشتو/ ترجمه شده به انگلیسی توسط دیده بان حقوق بشر/ تو در مکتبی درس می دهی که مکتب دختران است. تو باید از خدا بترسی. ما به تو هشدار می دهیم که هر چه زودتر کارت را به عنوان آموزگار ترک کنی در غیر اینصورت سر فرزندانت را می بریم و دخترت را آتش می زنیم. تو وضعیتی را درست می کنی که پشیمان می شوی.
دو شنبه 26 نوامبر 2012, نویسنده: کابل پرس خبری

مگر خون ملالی یوسفزی از خون کودکان ما رنگین تر است؟

2012-10-18T17:46:00Z

چرا این حملات، چرا این کودک کشی منظم و زنجیره ای در افغانستان که توسط طالبان صورت می گیرد، "جهانی" نمی شود؟ چرا رییس جمهور افغانستان با شنیدن اخبار کشته شدن کودکان افغان دچار چنان تب و تاب نمی شود؟ چرا؟ در حالی که دعا می کنم، ملالی یوسفزی هر چه زودتر بهبود یابد و از شر طالبان در امان بماند، از این سوال نمی توانم بگذرم که آیا خون کودکان این طرف مرز با آن طرف مرز تفاوت دارد؟ آیا خون کودکان پاکستانی رنگین تر از کودکان افغان است؟

حمله سنگدلانه طالبان به ملالی یوسفزی دخترچهارده ساله پاکستانی به جرم دفاع از آموزش دختران، واکنش مردمان مختلف از اقشار مختلفی را بر انگیخت. از یانکی مون دبیر کل سازمان ملل متحد گرفته تا مادونا آواز خوان نامی که نام ملالی را بر پشت خود نوشت و خواند و رقصید و حتی مردمان عادی نفرت خود را از این عمل کثیف طالبان به شدت ابراز کردند. همدلی و همدردی با ملالی شجاع و دلیر تا حدی بود که با هواپیمای ویژه به انگلستان آورده شد تا مورد تداوی قرار بگیرد. ملالی که قبل از آن نیز به حیث خردسالترین مدافع حقوق بشر در پاکستان تبارز کرده بود، در یک روز به سر خط اخبار راه یافت و حس همدردی توام با احترام جهانیان را از آن خود ساخت.
حامد کرزی رییس جمهور افغانستان یکی از کسانی بود که به شدت حمله به ملالی یوسفزی را محکوم کرد. وی با آصف زرداری رییس جمهوری پاکستان صحبت تیلفونی انجام داد و به ده تن از سران پاکستان نامه فرستاد و نگرانی خود را از این حادثه ابراز داشت. یکی از این نامه ها به عمران خان ریس حزب تحریک انصاف که چند روز پیش جنگ در افغانستان را جهاد خواند، نیز ارسال گردیده است. این اقدام حامد کرزی با وجودی که یک اقدام انسانی و در راستای محکوم کردن اعمال دهشت افگنانه طالبان است که حتی از کشتن یک دختر چهارده ساله نیز دریغ نمی کنند، مایه شگفتی این قلم است.

حامد کرزی در جریان سال های گذشته هیچگاهی به صورت رسمی و علنی طالبان را مسوول اعمال دهشت افگنانه در افغانستان معرفی نکرده است و در چنین موارد همواره مسوولیت را به دوش کسانی می اندازد که آنان را "دشمنان ملت" می خواند. حتی باری در بیانیه رادیویی خود که به تاریخ سه سنبله از طریق رادیوی ملی افغانستان به نشر رسید، در دست داشتن طالبان به اعمال دهشت افگنانه تردید نشان داد. وی در قسمتی از صحبت خود خطاب به طالبان که آنان را برادر خود خواند، گفت: " . . . بازهم به طالبان برادران خطاب میکنم که برادران ! اگر چنین اعمال ازشماست و شما انجام می دهید ، پس در برابر خداوند متعال و ملت ملامت هستید و در آخرت با شما خواهند دید ، و اگر شما انجام نمیدهد ، و دشمنان افغانستان ازنام شما انجام میدهند ،پس بالای شما این حق مردم افغانستان این ملت و دین مقدس اسلام و مسلمانان است که شما آواز بلند کنید به جرات وغیرت صدا بلندکنید که در عقب این اعمال شما نیستيد، بلکه این دشمنان مردم افغانستان اندکه از نام شما افغانان را میکشند و دین ، مسجد ، مکتب و قریه را ویران مینمایند. . . و اگرشمااين ظلم ها را نكرده ايد ،واگراين بمب ها و انتحاري ها از شما نيست كه مردم عام را به خاك و خون كشيد، پس غيرت نمائيد و صدا بلند كنيد كه ما درآن سهيم نيستيم ".

به خوبی دیده می شود که در این بیانیه حامد کرزی با "اگر" گفتن گویا راهی را جلوی پای طالبان می گذارد تا به آسانی از اعمالی که انجام می دهند، انکار کنند. رویکرد های احساساتی و و به اصطلاح عامه "موسمی" کرزی در برابر طالبان تا جایی پیش رفت که در نشست سالیانه سران در سازمان ملل متحد به تاریخ بیست و ششم سپتامبر، وی رسمن از سازمان ملل متحد خواست تا اسامی بعضی از سران طالبان را از فهرست سیاه خط بزنند. رویکرد چند گونه حامد کرزی در برابر طالبان انتقاد ها و حتی نگرانی هایی را نیز در سطح ملی و بین المللی بر انگیخت. کسانی گمان بردند که وی با این عمل در حقیقت توپ را به میدان طالبان شوت می کند و آنان را وادار به مصالحه می سازد و بعضی دیگر با توجه با روابط پیشین او با طالبان، گسستن از آنان را برایش دشوار خواندند. علت هر چه باشد، مسامحه و زبان نرم کرزی در برابر طالبان نه تنها کاهش انگیزه مبارزه علیه این گروه را در بین دولت ، نهاد های امنیتی و مردم را به دنبال داشته، بلکه به ارتقای روحیه طالبان و هم پیمانان شان نیز گشته است. این سخن مجال بیشتر می خواهد و اما، صحبت از ملالی یوسفزی و واکنش غیرعادی حامد کرزی در برابر آن است.
گفتم که حمله بر ملالی یوسفزی، یک عمل جبونانه و سنگدلانه بوده است. اما، درست چند روز قبل، فقط چند روز قبل دو کودک، یک دختر چهار ساله و یک پسر چهارده ساله در شهر غزنی توسط طالبان تیرباران گردیدند، به جرم آنکه پدر شان برای دولت کار می کرده است. بنا به گزارش سایت بینوا، در روزی که ملالی یوسفزی هدف تیرهای افراد "ملا رادیو" از فرماندهان خونخوار طالبان قرار گرفت، شبان پسر دوازده ساله در ولسوالی غوربند ولایت پروان توسط افراد مسلح به قتل رسید. قتل آن دخترک چهار ساله و برادرچهارده ساله اش و قتل آن شبان پسر در غوربند به سر خط هیچ یک از اخبار در غرب چی که حتی گویی به درون "ارگ کابل" نیز راه نیافت. حامد کرزی نه به کسی نامه فرستاد، نه با کسی صحبت تیلفونی کرد. یانکی مون نیز خاموش بود. مارادونا چی که هیچ آواز خوانی نام آن دخترک و برادرش را به پشت خود نیاویخت تا توجه جهانیان را به کودک کشی طالبان در افغانستان جلب کنند.

و اما فهرست جنایات طالبان در این مورد طولانی است. مثلن، به تاریخ 24 جولای 2011 طالبان کودک هشت ساله ای را نیز در ولایت هلمند به جرم همکاری پدرش با دولت افغانستان اعدام کرده بودند . به تاریخ 30 حمل 1391، مقامات امنیتی غزنی اعلام کردند که جسد دو کودک هشت و یازده ساله را که توسط تیزاب به قتل رسیده‌اند، از ولسوالی اندر این استان ولایت به‌دست آورده‌اند. این کودکان که یکی پسر و دیگری دختر است، حدود هشت و یازده ساله هستند و توسط تیزاب گوگرد به قتل رسیده اند . به تاریخ 10 سنبله 1391 یک پسر 12 ساله در قندهار به جرم اینکه برادرش برای دولت افغانستان کار می کرد، توسط طالبان به قتل رسید. چندی قبل در همین ولایت، به گفته سخنگوی استاندار قندهار، طالبان کودک چهارده ساله ای را به جرم جاسوسی برای دولت افغانستان اعدام کرده بودند . طبق خبری که در بلاگ حقوق بشر به نشر رسیده است جسد سر و پای بریده یک دختر هفت ساله در شهرستان تگاب در شمال کابل، در ماه سنبله 1391 وحشت و رعب فراوانی را در منطقه به وجود آورد. به تاریخ 4 اکتبر 2012 دو کودک در اثر انفجار کنار جاده که توسط طالبان تعبیه شده بود در ولایت فراه کشته شدند. ماین تعبیه شده گی از راه دور کنترول می شده است .

بلی، این فهرست خیلی طولانی است. من هنوز از آن کودکانی که بر اثر سیاست های جاهلانه طالبان از آموزش باز مانده اند، نمی گویم. از آن کودکانی که قربانی ماین ها، حملات انتحاری و عملیات نظامی طالبان می شوند، چیزی نمی گویم.

حال فکر می کنم که این حق را داشته باشم بپرسم، چرا این حملات، چرا این کودک کشی منظم و زنجیره ای در افغانستان که توسط طالبان صورت می گیرد، "جهانی" نمی شود؟ چرا رییس جمهور افغانستان با شنیدن اخبار کشته شدن کودکان افغان دچار چنان تب و تاب نمی شود؟ چرا؟ در حالی که دعا می کنم، ملالی یوسفزی هر چه زودتر بهبود یابد و از شر طالبان در امان بماند، از این سوال نمی توانم بگذرم که آیا خون کودکان این طرف مرز با آن طرف مرز تفاوت دارد؟ آیا خون کودکان پاکستانی رنگین تر از کودکان افغان است؟

دیدار نورمحمد تره کی با رهبری اتحاد شوروی (بیستم مارچ 1979)

2012-05-02T20:21:34Z

ف.د. اوستینوف: معلوم می شود که ما در باره هلیکوپترهای M-14 که ضد گلوله هستند صحبت می کنیم. ما شش بال از این هلیکوپترها در جریان ماه های جون و جولای و شش بال دیگر در ربع چهارم امسال برای تان می دهیم. شاید ما بتوانیم زمان تحویلدهی این ها را جلو بیندازیم. نورمحمد تره کی: ما ضرورت شدید به این هلیکوپترها داریم و خوبتر است اگر این ها را با پیلوت های شان بفرستید. ا. ن. کاسیگین: ما متخصصین تخنیکی برای تان می فرستیم که از هلیکوپتر ها در میدان هوایی مراقبت کنند، اما طبعن خدمه نظامی نمی توانیم اعزام کنیم. ما در این مورد قبلن صحبت کرده ایم. د. ف. استینوف: شما باید پیلوت های خود را آماده بسازید. ما افسرهای شما را آموزش می دهیم و می توانیم پروسه اعزام آن ها را تسریع کنیم. نورمحمد تره کی: ممکن ما بتوانیم پیلوت ها را از هانوی یا کدام کشور دیگر، مثلن کیوبا بخواهیم.

به اعضای اصلی و علی البدل بیروی سیاسی باید به کمیته مرکزی برگردانده شود کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی بخش اول، دفتر عمومی
شماره : P499
اشد محرم، اداره مخصوص
جریان ملاقات ا. ن. کاسیگین، ا. ا گرومیکو، د. اف اوستینوف
و ب. ن. پوناماریف با نورمحمد تره کی
20 مارچ 1979
ا. ن. کاسگین: بیروی سیاسی برای ما وظیفه داده است تمام مسایلی را که شما فکر می کنید لازم است، مورد بحث قرار دهیم. چنانکه به شما گفته ام، ملاقات شما با لیونید ایلیچ برژنف در 18.18.30 برنامه ریزی گردیده است.
در ابتداء ما بر آن بودیم تا رشته سخن را نخست به شما بدهیم، اما از آنجایی که درخواست مهمی از جانب شما صورت گرفته است، من خواستم نظرات خود را قبلن ابراز کنیم و سپس با دقت کامل به نظریات شما گوش خواهیم داد.

قبل از همه می خواهم تاکید کنم که دوستی بین اتحاد شوروی و جمهوری دموکراتیک افغانستان پدیده یی نیست که ملاحظات خاص زمانی آن را به وجود آورده باشد، بلکه برای سده ها در نظر گرفته شده است. ما شما را در مبارزه علیه تمام دشمنانی که امروز بر ضد شما عمل می کنند و علیه آن دشمنانی که ممکن در آینده بر ضد شما عمل کنند یاری رسانده و یاری می رسانیم.

ما با دقت اوضاعی را که در کشور شما پدید آمده مورد مطالعه قرار دادیم و راه های کمک رساندن به شما را که در بهترین حد ممکن پاسخگوی منافع دوستی ما و مناسبات شما با سایر کشورها باشد، جستجو کردیم. راه های حل مشکلات شما می توانند مختلف باشند، اما بهترین آن راهی است که حیثیت حکومت شما را نزد مردم حفظ کند، مناسبات شما را با کشورهای همسایه خراب نسازد و به اوتوریته شما در عرصه بین المللی نیز خدشه وارد نکند. ما نباید اجازه بدهیم که اوضاع به شکلی تبارز کند که نشان دهد شما قادر به حل مسایل خود نبودید و از نیروهای خارجی دعوت کردید تا به شما کمک کند. می خواهم برای شما ویتنام را مثال بیاورم. ویتنام جنگ دشواری را با ایالات متحده امریکا پشت سر گذاشتند و اینک با توسعه طلبی چنین مبارزه می کنند، اما هیچ کس آنان را به استفاده از نیروهای خارجی متهم نساخته است. ویتنامی ها خود شان دلیرانه از میهن خود در برابر مداخلات تهاجمی دفاع می کنند. ما مطمین هستیم در کشورشما نیرو به قدر کافی وجود دارد تا در برابر حملات ضد انقلابی ایستاده گی کند. تنها ضرورت است تا آن ها را متحد کرد و تشکل های جدید نظامی به وجود آورد. در جریان صحبت تیلفونی با شما، ما در باره ضرورت ایجاد تشکیل گروپ های جدید نظامی، با در نظر داشت مدت زمانی که برای تمرین و آماده گی شان ضرورت است صحبت کردیم. اما حتی همین اکنون شما نیروی موثری در اختیار دارید تا از عهده اوضاع فعلی بدر آیید، صرف لازم است تا با درستی (با اوضاع) برخورد کرد. بیایید هرات را مثال بیاوریم. چنان به نظر می رسید که همه چیز فرو می پاشد و دشمن خود را در آنجا محکم کرده و شهر به مرکزی برای ضد انقلاب مبدل گردیده است. اما وقتی شما واقعن مسوولیت امر را به عهده گرفتید، اوضاع را تحت کنترول درآوردید. ما همین امروز خبر شدیم که ساعت یازده صبح شهرک نظامی در هرات، همان محلی که قطعه شورشی فرقه هفده پیاده موقعیت داشت، به تصرف غند پاراشوت که توسط تانک های رسیده از قندهار و حملات هوایی پشتیبانی می شد، در آمده است. نیروهای وفادار به دولت با استفاده از این موفقیت، به تامین امنیت پرداخته اند.

به نظر ما، وظیفه ما در این مقطع زمانی این است که از شما در برابر مشکلات بین المللی دفاع کنیم. ما شما را با دادن سلاح دفاعی، مهمات و اعزام افراد کارآ برای اداره امور نظامی و ملکی، اعزام کارشناسان برای تربیه افراد نظامی برای استفاده از پیشرفته ترین سلاح ها و وسایط که برای تان می فرستیم، کمک می کنیم. اعزام قوای ما به قلمرو افغانستان جامعه بین المللی را فورا بیدار خواهد کرد و پیامدهای ناگوار و چند جانبه را به دنبال خواهد آورد. بدون شک این نه تنها یک معضل نه تنها با کشورهای امپریالستی خواهد بود، بلکه معضل با مردم خود تان نیز خواهد بود. دشمنان مشترک ما منتظر لحظه یی هستنند که قوای روسی داخل قلمرو افغانستان شوند. این کار برای آنان این بهانه را می دهد تا دشمنان تان را تجهیز کرده به کشورتان بفرستند. می خواهم یکبار دیگر تصریح کنم که ما مسئله اعزام قوا را مورد مطالعه همه جانبه قرار دادیم. ما با دقت همه جوانب این موضوع را مطالعه کردیم و به این نتیجه رسیدیم که اگر ما قوا خود را اعزام کنیم، اوضاع در کشور شما نه تنها بهبود نمی یابد که بدتر می گردد. نمی شود انکار کرد که قوای ما نه تنها با مهاجمین خارجی، بلکه با بخشی از مردم خود تان نیز باید بجنگند و مردم چنین چیزی را فراموش نخواهند کرد. در پهلوی آن به محضی که قوای ما مرز را عبور کنند، چین و دیگر مداخله گران بهانه به دست خواهند آورد.

ما به این نتیجه رسیدیم که در این مقطع، موثرترین کمکی که برای تان می توانیم بکنیم این است که از نفوذ سیاسی خود بالای کشورهای همسایه استفاده کنیم و کمک های موجود خود را به شما تسریع کرده و چند برابر بسازیم. نسبت به اعزام قوا، این شیوه نتایج بیشتری به دست می دهد. ما عمیقن باور داریم که ما و شما با استفاده از شیوه های سیاسی می توانیم بر دشمنان ما غلبه حاصل کنیم. ما با شما روی این موضوع صحبت کرده ایم که افغانستان باید برای بهبود روابط خود با ایران، پاکستان و هند کار کند و هر چیزی را که در این راه مانع ایجاد کند، باید از میان برداشت. آنچه که به ما مربوط می شود، ما دو سند را به رهبران ایران و پاکستان می فرستیم. در این سند به صورت جدی برای آن ها خواهیم گفت که از دخالت در امور افغانستان خودداری کنند. ما خود، بدون اینکه پای شما را داخل کنیم، انجام این کار را به عهده می گیریم. این بود نظریات ما که می خواستیم رفیقانه با شما در میان بگذاریم.

نور محمد تره کی: از اینکه مواضع دولت اتحاد شوروی را در قبال مسئله یی که می خواستم روی آن بحث کنم، با جزییات شرح دادید، خیلی سپاسگزارم. من نیز به مثابه دوست شما صریح و بی پرده صحبت می کنم. ما در افغانستان، نیز باور داریم که مشکلات به وجود آمده نخست باید از طریق سیاسی حل شود و اقدامات نظامی تنها باید جنبه کمکی داشته باشد. در ساحه سیاسی ما گام های چند برداشته ایم و باور داریم که اکثریت مردم طرفدار ما هستند. یکروز پس از آنکه من در رادیو طی یک بیانیه ریشه های اوضاع هرات را شرح دادم، در سراسر کشور یکصد و دو مظاهره صورت گرفت. شرکت کننده گان این تظاهرات به تقبیح خمینی و مزدوران او پرداختند. این ما را متیقن ساخت که دشمنان داخلی ما اندک اند. همچنان ما از اینکه شنیدیم که قطعاتی از قوای ما که درگیر جنگ بودند، بر دشمن پیروز شدند خوشحال گشتیم.

به نوبه خود، من نیز می خواهم روی این نکته تمرکز کنم که روابط بین کشورهای ما چیزی بیشتر از داد و گرفت عادی دیپلوماتیک است. این روابط به اساس منافع طبقاتی و ایدیالوژی و سیاست مشترک بنا یافته است. در کشور ما، همچون کشور شما دولت به طبقه کارگر و دهقانان که قدرت را از دست اریستوکرات ها و فیودال ها گرفته اند، تعلق دارد. انقلاب ما با واکنش ناچیزی از طرف دشمنان طبقاتی مواجه شد. اقدامات انقلابی که از جانب ما به منظور رهایی دهقانان از وابستگی به زمینداران و فیودالان ، خلاصی از قرض، توزیع زمین به دهقانان بی زمین و غیره اتخاذ گردید، اتوریته دولت ما را بین مردم افغانستان بالا برد و واکنش مثبتی را بین مردم ایران و پاکستان به وجود آورد. این باعث ایجاد ترس بین نیروهای ارتجاعی این کشور ها گردید و آن ها عملیات خرابکارانه خود را علیه کشور ما ازدیاد بخشیده، پروپاگندهای افتراآمیز خود را شدت داده و باند های تروریستی خود را به قلمرو ما اعزام کردند. آن ها پروپاگند خود را علیه ما زیر نام اینکه ما بر ضد اسلام هستیم آغاز کردند و بعد به گناه های گوناگون متهم کردند. پروپاگند پاکستان اقداماتی را که ما برای آزادی اجتماعی زنان که ما موقف برازنده در اجتماع برای شان داده ایم، نشانه گرفت. وقتی ما کار را روی اصلاحات ارضی آغاز کردیم، حلقات رهبری پاکستان با مشاهده تاثیر انقلابی این عمل بر مردم خود شان، سیاست سبوتاژ و اقدامات خرابکارانه علیه ما را در پیش گرفتند. رهبران پاکستان با مشاهده تظاهراتی که سراسر کشور ما را فرا گرفته و در آن ها شعار هایی هم چون "زنده باد جمهوری دموکراتیک افغانستان" و "زنده باد تره کی" سراسیمه شدند. نه تنها اعضای اخوان المسلمین که پس از انقلاب فرار کرده بودند، بلکه قطعاتی ملبس با لباس افغانی به کشور ما نفوذ کردند و عملیات خرابکارانه و سبوتاژ را علیه ما به راه انداختند. پس از سفر من به اتحاد شوروی و امضای موافقتنامه بسیار مهم بین هر دو کشور، امپریالست های امریکا و سایر مرتجعین موقف شدیدن خصمانه را در برابر جمهوری دموکراتیک افغانستان اتخاذ کردند. آنها فهمیده اند که غرب بالاخره افغانستان را از دست داده است. امریکا، پاکستان و امریکا، پاکستان و ایران به منظور توهین ما از طریق رسانه های گروهی خود به نشر مطالب افتراء آمیز علیه ما دست یازیدند. این دوستی نزدیک افغانستان و اتحاد شوروی است که امپریالست ها و مرتجعین را وادار به فعالیت های ضد افغانی می گرداند.

امروز ما در مورد این فاکت که افغانستان باید روابط خوبی با پاکستان، ایران و هند برقرار سازد، صحبت کردیم. به مشکل بتوان به این هدف نایل آمد، زیرا ایران و به ویژه پاکستان نمی خواهند با ما دوستی کنند.

ا.ن. کاسیگین: همین اکنون بیانیه ضیاء الحق به دست ما رسید که طی آن گفته است رویداد های داخلی افغانستان موضوع داخلی آن کشور است و ما در آن دخالت نمی کنیم. این بیانیه همچنان خاطر نشان می سازد که دولت پاکستان تنها کمک های بشردوستانه خود را به سی و پنج و هزار پناهنده افغان تا جایی که فعالیت های شان روابط بین افغانستان و پاکستان را مخدوش نسازد، ارایه می کند.

نورمحمد تره کی: آن ها تنها حرف کمک های بشردوستانه را می زنند، اما خود اردوگاه های تربیه کماندوها را علیه ما ایجاد می کنند.

ا.ن کاسیگین: ما آنقدر ساده نیستم که هر حرف ضیاء الحق را باور کنیم، اما دلیل آن هر چه باشد، بیانیه صادر شده و الزام آور هم است.

ب. ن. پوناماریف: چنانکه معلوم می شود، بیانیه پاکستان واکنشی است در برابر مقاله یی که در روزنامه "پراودا" به نشر رسیده است.

ا. ن. کاسیگین: واضحن که پاکستان نگران شده است. آن ها نه تنها فشار را از جانب شما، که از طرف ما نیز حس کرده اند.

نور محمد تره کی: مقاله پراودا که طرح های ضد جمهوری دموکراتیک افغانستان را به تحلیل گرفته در زمان مناسبی به نشر رسیده است. این مقاله تاثیر عمیقی روی همسایه های ما گذاشته است. من طبعن با شما موافقم که باید اقدامات فعال سیاسی را رویدست گرفت و جنگ یک اقدام بسیار پر مخاطره است. بسیار ضرور است که این مسئله را روشن کنیم که چرا پاکستانی ها، ایرانی ها، امریکایی و چینایی ها چنین فعالانه می خواهند ما را تضعیف کنند. من صرف می خواهم خاطر نشان کنم که دوست بودیم و دوست می مانیم و ما هیچگاهی با هیچ کسی این قدر نزدیک نخواهیم بود که با شما هستیم. ما از لینن آموخته ایم و می آموزیم. ما به خوبی از هدایات لینن مبنی بر اینکه چطور مناسبات خود را با کشورهای همسایه برقرار کنیم، آگاه هستیم. ما برای برقراری مناسبات دوستانه با همسایه ها تلاش می کنیم، اما امریکایی ها که کوشش دارند با تضعیف دولت های مقتدر تنش ها را گسترش دهند مانع از این کار می شوند. آن ها در گذشته ها علیه دولت جوان شوروی عمل کردند و همین اکنون اقدامات خود را علیه کیوبا، ایتوپیا، موزانبیق، و یمن جنوبی ادامه می دهند. ما در برابر این تلاش ها مقاومت می کنیم و هر اقدام را انجام می دهیم که کشور را نه با قوه نظامی، بلکه با حصول احترام مردم از طریق انجام اصلاحات دموکراتیک انقلابی به نفع توده های زحمتکش رهبری کنیم. برای اینکار ما تا به حال دو صد بیلیون افغانی به مصرف رسانیده ایم. مردم می توانند بگویند که کی دوست و کیها دشمنان آن ها اند. با مشاهده اینکه تبلیغات علیه دولت ما در بین مردم جایی نیافته است، رهبران دینی تاکتیک خود را تغییر داده و رژیم ما را "دست نشانده شووری" و "پیرو کمونیزم" خطاب کرده و تبلیغ می کنند که ده هزار شوروی در کشور موجود اند که در همه جا حکمروایی می کنند.

خلاصه، ما از امکان نفوذ خرابکاران از ایران و پاکستان نگران هستیم. طبعن تقابل لفظی شما با رهبران پاکستان و ایران خیلی مفید بوده و تاثیر مناسبی روی آن ها خواهد گذاشت.

ا. ن. کاسیگین: چند خبر دیگر، دولت ایران فرمان داده است تا همه کارگران خارجی تا دوازده اپریل و کارشناسان خارجی تا بیست و یک جون کشور را ترک کنند. از آنجایی که موجودیت کارشناسان برای اقتصاد ایران اهمیت بزرگی دارد، با هر کدام برخورد جداگانه یی صورت خواهد گرفت.

نورمحمد تره کی: معلوم می شود که این اقدام در مورد امریکایی ها صورت گرفته است. ما اطلاع داریم که ایران، امریکایی هایی را که در بخش مونتاژ قطعات هلیکوپتر کار می کردند به کشور شان برگردانده است.
ا. ن. کاسیگین: بلی ما نیز در این بار شنیده ایم، اما این هم ممکن است که کارشناسان ما در ایران بیشتر از امریکایی ها باشد. اگر موضوع ترک کارشناسان ما از ایران مطرح گردد، فابریکات بزرگ میتالورژی و دیگر فابریکات صنعتی در ایران قادر به فعالیت نخواهند بود. چند نفر افغان در ایران کار می کنند؟

نورمحمد تره کی: کم از کم دو صد هزار نفر. آنان پنج – شش سال قبل در زمان رژیم داوود و حتی قبل از آن به ایران رفته اند. اگر آن ها اخراج شوند، تحت پوشش کارگران افغان، جنگجویان نیز خواهند آمد، چه از لحاظ ظاهری تفاوت ایرانی و افغان خیلی دشوار است. من می خواهم به نیازهای ارتش افغانستان تماس بگیرم. ما می خواهیم هلیکوپترها و وسایط زرهی، عراده جات نظامی و همچنان وسایط عصری مخابره داشته باشیم. همچنان اعزام پرسونل تخنیکی کمک بزرگی برای ما خواهد بود.

نورمحمد تره کی: ما ضرورت شدید به این هلیکوپترها داریم و خوبتر است اگر این ها را با پیلوت های شان بفرستید.

ا. ن. کاسیگین: ما متخصصین تخنیکی برای تان می فرستیم که از هلیکوپتر ها در میدان هوایی مراقبت کنند، اما طبعن خدمه نظامی نمی توانیم اعزام کنیم. ما در این مورد قبلن صحبت کرده ایم.

د. ف. استینوف: شما باید پیلوت های خود را آماده بسازید. ما افسرهای شما را آموزش می دهیم و می توانیم پروسه اعزام آن ها را تسریع کنیم.

نورمحمد تره کی: ممکن ما بتوانیم پیلوت ها را از هانوی یا کدام کشور دیگر، مثلن کیوبا بخواهیم.
ا. ن. کاسیگین: چنانکه من قبلن گفتم، ما به ویتنام کمک های بزرگی انجام داده ایم و همین حالا نیز انجام می دهیم، اما آن هیچگاهی از ما پیلوت نخواسته اند. آن ها تنها خدمه تخنیکی از ما خواسته اند. ما چهار صد افسر افغان را آموزش می دهیم. افرادی را که می خواهید انتخاب کنید و ما برنامه آموزشی آن ها را سرعت می بخشیم.
نورمحمد تره کی: ما بیشتر به ارسال هر چه زودتر هلیکوپترها علاقمندیم. به آن ها ضرورت شدید داریم.
ا. ن. کاسیگین: ما تقاضای تان را مورد بررسی بیشتر قرار می دهیم و در صورتی که ممکن باشد، ارسال هلیکوپترها را سرعت می بخشیم.

ف. د. استینوف: اما در عین حال شما باید در فکر پیلوت ها برای این هلیکوپتر ها باشید.

نورمحمد تره کی: طبعن ما این کار را خواهیم کرد. اگر ما آن ها را در کشور خود نیابیم، درکشورهای دیگر جستجو خواهیم کرد. دنیا بزرگ است. اگر شما با این موافق نیستید، پس ما آن ها را در میان افغان هایی که در کشور شما تحصیل می کنند، جستجو خواهیم کرد. اما ما به اشخاص قابل اعتماد ضرورت داریم و در میان کسانی که قبلن به اتحاد شوروی اعزام شده اند، تعداد زیادی از اعضای اخوان المسلمین و طرفداران چین وجود دارند.
ا. ن. کاسیگین: طبعن شما باید در کسانی که ما آموزش می دهیم تصمیم بگیرید. ما می توانیم اعضای اخوان المسلمین را واپس بفرستیم و می توانیم کسان مورد اعتماد تان را زودتر فارغ بسازیم.

ف. د. استینوف: یکصد و نود افسر افغان آموزش خود را به اتمام می رسانند که در بین شان شانزده پیلوت هواپیما و سیزده پیلوت هلیکوپتر وجود دارند. ما از طریق مشاور ارشد نظامی ما در افغانستان جنرال گوریلوف فهرست کسانی را که فارغ التحصیل می شوند با رشته های مربوط شان می فرستیم.

نورمحمد تره کی: خوب. این کار را می کنیم. اما مشکل در اینجاست که ما نام افرادی را که به گروپ های ضد انقلابی مربوط اند، نمی دانیم. ما تنها می دانیم که در جریان رژیم داوود اعضای سازمان های اخوان مسلمین و شعله جاوید به اتحاد شووری فرستاده شده اند. ما کوشش می کنیم روی این کار کنیم.

ا. ن. کاسیگین: ممکن است که شما مسئله انتقال تجهیزات نظامی را در ارتباط با قطعنامه دیروز کابل مطرح می کنید؟ در این قطعنامه ما در مورد انتقالات عظیم تجهیزات نظامی و ارسال یکصد هزار تن گندم و افزایش بهای گاز طبیعی افغانستان از بیست و چهار به سی و هفت دالر در هر هزار متر مکعب صحبت کردیم. آیا شما این سند را دیده اید؟

نورمحمد تره کی: نی. معلوم می شود که این ها نتوانسته اند مرا از آن مطلع بسازند.

ا. ن. کاسیگین: امکان دارد این سند قبل از عزیمت شما به مسکو به کابل رسیده باشد. فیصله هایی که در این سند آمده است، این ها اند:

در ماه مارچ امسال 33 بال BMP-1، 5 بال MI-25، 8 بال MI-8T، پنجاه عراده BTR-60pb (بردیم)، بیست و پنج عراده موتر زرهی، پنجاه واسطه متحرک ضد هوایی و یک دستگاه "ستریلا" (ضد هوایی) برای تان می دهیم. در هژدهم ماه مارچ ما چهار بال هلیکوپتر MI-8 برای تان فرستاده ایم و در بیست و یکم مارچ شما چهار بال هلیکوپتر دیگر نیز دریافت می کنید. همه این ها رایگان در اختیار شما قرار می گیرد.

نورمحمد تره کی: از این کمک بزرگ تان سپاسگزارم. در کابل من خود را با این سند عمیقن آشنا خواهم ساخت. فعلن می خواهم بگویم صد هزار تن گندم برای ما کافی نیست. در این خزان ما چیزی برای درو کردن نداریم، زیرا زمینداران که زمین های شان گرفته شده، کشت نکرده اند و در بعضی جاها بعضی غله ها از بین برده شده اند.
ا. ن. کاسیگین: شما صد هزار تن گندم را به قیمتی دریافت می کنید که بتوانید آن را از مرز به داخل کشور انتقال بدهید. معلوم می شود که شما در انتقال گندم مشکل پیدا می کنید، زیرا به اساس آنچه که متخصصین ترانسپورت به ما گفته اند، ترانسپورت شما تنها قادر به حمل پانزده تن گندم در یک ماه هستند. حال این صد تن انتقال پیدا کند، بعد در مورد آینده تصمیم می گیریم.

نور محمد تره کی: قبلن پاکستان وعده کرده بود که دو صد تن گندم به ما بفروشد، تصمیم خود را لغو کرد. ترکیه نیز از انتقال هفتاد تن گندم خودداری کرد. ما کم از کم به سه صد هزار تن گندم دیگر نیاز داریم.

ا. ن. کاسیگین: در صورتی که شما آماده بودید از پاکستان گندم بخرید، پس حتمن پول دارید؟ ما می توانیم از امریکایی ها گندم بخریم و به افغانستان انتقال بدهیم. مثلن بهای دو صد هزار تن گندم بیست و پنج میلیو روبل معادل چهل میلیون دالر می شود.

نورمحمد تره کی: برای ما مشکل است که این همه پول پیدا کنیم.

ا. ن. کاسیگین: هر قدر که بتوانید پیدا کنید، به همان مقدار برای تان گندم می خریم.

نورمحمد تره کی: اگر ما نتوانستیم این مقدار پول را تهیه کنیم، از شما در قسمت گندم کمک می خواهیم. همچنان من می خواهم از شما تقاضا کنم تا برای پرداخت قرض ها و سود آن برای ما مهلت بدهید. بودجه نظامی ما با این آرزو تهیه گردیده که شما این تاخیر در پرداخت را قبول می کنید.

ا. ن. کاسیگین: با انتقال رایگان تکنالوژی نظامی ما در حقیقت کمک قابل توجهی به بودجه نظامی شما کرده ایم. ما در باره اینکه دریافت قرضه ها را به تاخیر بیندازیم، در آینده فکر خواهیم کرد. ما موضوع را بررسی خواهیم کرد و شما را از نتیجه آن آگاه خواهیم ساخت.

نورمحمد تره کی: ما همچنان به یک دستگاه قوی رادیویی نیاز داریم که تبلیغات ما به سراسر جهان برساند. دستگاه رادیو ما ضعیف است. در حالی که بیانات افتراء آمیز بعضی از رهبران دینی از طریق رسانه های گروهی در سراسر جهان پخش می شود، صدای رادیوی ما ناشنیده می ماند.

ب. ان. پوناماریف: ما اقدامات فعالی را در قسمت پخش تبلیغات در مورد موفقیت های جمهوری دموکراتیک افغانستان روی دست می گیریم. ما در مورد مقاله یی که در پراودا نشر شد، صحبت کردیم. در شماره امروز آن بیانیه شما به نشر می رسد و از طریق رادیو در ایران، پاکستان و سایر کشورها پخش می شود. به این ترتیب ما ضعف دستگاه رادیویی شما را جبران می کنیم.

نورمحمد تره کی: کمک شما در مورد تبلیغات برای ما خیلی با ارزش است، اما ما می خواهیم آواز خود را داشته باشیم. به همین خاطر از شما می خواهیم که برای ما یک دستگاه رادیو 1000 کیلووات بسازید.

ا. ن. کاسیگین: ما روی این موضوع فکر می کنیم، اما تا جایی که می دانم برای تاسیس یک رادیو وقت زیاد ضرورت است.

ب. ن. پوناماریف: ما برای شما کارشناس تبلیغات می فرستیم. شما می توانید نظرات تان را به او بگویید تا پشتیبانی گسترده کشورهای سوسیالستی را در بخش تبلیغات به دست بیاورید.

د. ف. اوستینوف: در ارتباط با انتقال وسایط نظامی، موضوع کارشناسان و مشاورین نظامی مطرح می شود.

نورمحمد تره کی: اگر شما فکر می کنید که چنین نیازی وجود دارد، طبعن ما آن ها را می پذیریم. اما بالاخره شما ما را اجازه نمی دهید که پیلوت ها و راننده های تانک را از دیگر کشورهای سوسیالستی بخواهیم؟

ا. ن. کاسیگین: وقتی ما در مورد کارشناسان نظامی صحبت می کنیم، منظور ما از میخانیک ها است که از وسایط نظامی مراقبت کنند. من نمی دانم چرا همیشه موضوع پیلوت ها و تانکیست ها مطرح می شود. برای ما این یک موضوع کاملن غیر قابل قبول است و من مطمین هستم که کشورهای سوسیالستی نیز این موضوع را قبول نمی کنند. موضوع فرستادن افراد که در تانک های شما بنشینند و به روی مردم تان آتش کنند یک موضوع بسیار مهم سیاسی است.

نورمحمد تره کی: ما می بینیم که اگر بتوانیم از عسکرهایی که برای تحصیل نزد شما آمده اند، استفاده کنیم. شاید ما از شما بخواهیم که کسانی را که خود انتخاب می کنیم، آموزش بدهید.

د. ف. استینوف: طبعن ما قبول می کنیم.

ا. ن. کاسیگین: برای اینکه گفتگوی امروز را جمع بندی کنیم، باید بگویم که موضوع تاسیس یک دستگاه رادیویی قوی حل ناشده مانده.

همچنان روی موضوع تسریع انتقال تکنالوژی نظامی نیز باید صحبت شود. شما، چنانکه ما درک کردیم، از افسرانی که تحت آموزش ما قرار دارند پیلوت ها را انتخاب خواهد کردید. در صورتی که شما نیازها و خواست های دیگری داشته باشید می توانید از طریق سفیر شوروی و مشاور ارشد مطرح کنید. ما به دقت خواست های شما را بررسی کرده اقدامات لازم را انجام می دهیم.

ما همچنان موافقه کردیم برای دفاع از جمهوری دموکراتیک افغانستان در برابر امپریالست ها و مرتجعین اقدامات سیاسی اتخاذ کنیم. ما فشار سیاسی را بالای آن ها ادامه می دهیم. مطبوعات ما نیز پشتیبانی را از جمهوری دموکراتیک افغانستان ادامه می دهند.

ما فکر می کنیم که بسیار مهم است تا شما روی یافتن پایگاه اجتماعی در بین مردم خود کار کنید، مردم را به جانب خود بکشید، تلاش کنید تا هیچ چیزی مردم را از دولت جدا نسازد. و بالاخره، نه به عنوان موضوع مورد بحث، بلکه به عنوان یک آرزو می خواهم نظر خود را در مورد اهمیت برخورد محتاطانه و حساب شده با کارمندان تان ابراز کنم. هر کس باید مواظب کارمندان خود بوده و با هر یک از آنان برخورد انفرادی داشته باشد. قبل از اینکه کسی را تاپه زد، باید شناخت دقیق و خوبی از او داشت.

نورمحمد تره کی: آیا ما در مورد افسران و جنرالان صحبت می کنیم؟

(صفحه چهارده مفقود است)

ا. ن. کاسیگین: اگر حمله نظامی به کشور تان صورت بگیرد، در آن صورت اوضاع کاملن فرق خواهد کرد. اما در حال حاضر ما همه تلاش خود را به خرچ می دهیم که چنین حمله یی صورت نگیرد. من فکر می کنم ما در این کار موفق خواهیم شد.

نورمحمد تره کی: من این مسئله را به خاطری طرح می کنم که چین به صورت متداوم پاکستان را علیه ما تحریک می کند.

ا. ن. کاسیگین: وقتی حمله صورت می گیرد، اوضاع متفاوتی به وجود می آید. می شود گفت که چین در مورد ویتنام به چنین باور رسیده و حالا دست های خود را از مایوسی به هم می مالد. در مورد افغانستان، ما همه اقدامات لازم را برای دفاع از افغانستان انجام داده ایم. من قبلن گفتم که ما پیام های مناسب به رییس جمهور پاکستان، خمینی، و صدراعظم ایران فرستاده ایم.

نورمحمد تره کی: اعضای بیروی سیاسی ما از سفر من به مسکو اطلاع دارند. وقتی به کابل رسیدم، باید آن ها را از نتایج مذاکرات ما آگاه بسازم. آیا باید برای شان بگویم که اتحاد شوروی تنها کمک های سیاسی و دگر کمک ها به ما انجام می دهد؟

ا. ن. کاسیگین: بلی. هر دو، کمک های سیاسی و کمک های گسترده در بخش نظامی و سایر عرصه های انتقالاتی.
این تصمیم بیروی سیاسی ماست. لیونید ایلیچ برژنف در ملاقاتی که با شما ده دقیقه بعدتر خواهد داشت، این را به شما خواهد گفت. من فکر می کنم شما با اعتماد کامل از کمک های ما و اعتماد کامل به فعالیت های خود، به افغانستان بروید.

نورمحمد تره کی از ترجمه عالی گفتگوها و کمک های ارایه شده در این مقطع حساس تاریخی به افغانستان ابراز سپاس کرد.

ترجمه این گفتگو توسط رفیق کوزین وی. پی فارغ اکادمی سیاسی وزارت خارجه اتحاد شووری و توسط مشاور دیپارتمنت شرقمیانه وزرات امور خارجه رفیق گاوریلوف اس. پی نوشته شده است.

برگرفته از: درس هایی از جنگ گذشته افغانستان. تصحیح از: Svetlana Savranskaya

طالب میانه‌رو، گرگ در لباس گوسفند

2012-03-03T13:01:25Z

یگانه ساحه‌یی که می‌توان به‌عنوان نمونه‌یی از تغییر رفتار طالبان در ارتباط با تهدید و حمله یاد کرد، بخش معارف است. سازمان ملل متحد گزارش‌هایی از 289حمله بر مکاتب در سال 2011 دریافت کرده است که در مقایسه با 378حمله‌یی که (این رقم شامل حمله‌های غیرمستقیم نیز می‌شود، گزارش وزارت معارف افغانستان از 71 حمله مستقیم خبر می‌دهد) که در سال 2010 صورت گرفته است، کاهش را نشان می‌دهد. براساس گزارش آنتونیو گیوستوزی که تازه به‌نشر رسیده، این کاهش با توافقنامه‌یی که بین اهالی محل، دولت و طالبان در مورد انتخاب معلمان و مواد درسی تایید شده توسط طالبان در بدل توقف جمله‌ها صورت گرفته، ارتباط دارد. یکی از کارمندان ارشد وزارت معارف در ماه گذشته به من گفت که این حمله‌ها به‌ این دلیل کاهش یافته که وزارت معارف 3000ملا را برای تدریس در صنوف سوادآموزی استخدام کرده است. او گفت در صورتی که شما ملاها را استخدام کنید، آن‌ها با تدریس دختران مخالفت نمی‌کنند. در این‌صورت، شاید کاهش حمله‌ها بر مکاتب نوعی انکشاف به‌شمار آید؛ اما این انکشاف به بهای از دست رفتن امکانات برای خانواده‌هایی به‌دست آمده که می‌خواهند فرزندان‌شان به آموزش‌های مدرن دست‌ یابند.

نویسنده: راشل رید، ترجمه: عبدالرحیم احمد پروانی
www.arghavaan.blogfa.com

سخن زدن از طالبان میانه‌رو که در سال‌ها و ماه‌های اخیر شدت گرفته است، بخشی از تلاش‌های روز افزونی برای تغییر چهره‌ی طالبان است تا آن‌ها را جریانی نشان دهد که می‌تواند شریکی بالقوه در پروسه‌ی صلح باشد. سخنانی از این‌گونه ‌که گویا طالبان ممکن است در ارتباط با حقوق زنان و اقلیت‌های قومی و مذهبی «مترقی‌تر1» عمل کنند، مصداق این ادعاست. ادعا‌ها‌ی دیگر این‌که طالبان رفتار گذشته‌ی خود در قبال تحصیل دختران را اصلاح کرده‌اند2» بدون این‌که نمونه‌هایی از این تغییر داده شود، نیز دیده شده است. نشانه‌هایی از گرایش به تکنالوژی مدرن در بین طالبان به تغییر ژرف این گروه تعبیر گردیده است (مثل نشر مطلبی باعنوان «ملا پذیرای آیفون می‌شود3»). جدی‌تر از همه، از تغییراتی که طالبان در لایحه‌ی خود آورده‌اند، به‌عنوان گرایشی نام‌برده می‌شود که سبب تغییر نگرش طالبان در مورد جنگ گردیده است.

اما میدان جنگ واقعیت‌های جدی‌تری را به میدان می‌کشد. دست‌کم «گزارش سازمان ملل متحد» در مورد حمایت از غیر نظامیان نشان می‌دهد که شورشیان بیشتر از دوهزار غیر نظامی را در سال دوهزار و یازده گشته‌اند. با وجودی‌که تغییرات قابل توجهی در گفته‌های طالبان در مورد «حمایت از غیر نظامیان» به مشاهده می‌رسد، به‌گونه‌ی مثال فرمان حمله بر مکاتب دولتی که در لایحه‌ی تصویب شده سال 2006 آمده بود، حذف گردیده و لایحه مصوبه سال 2010 این گروه مشعر است که از آسیب‌زدن به «افراد عادی» خودداری شود و به فرماندهانی که از این دستور سرپیچی می‌کنند، جزاهایی نیز در نظر گرفته شده است؛ اما این سال پنجم است که شمار کشته‌شده‌گان در بین افراد غیرنظامی رو‌به افزایش بوده است. طالبان و دیگر گروه‌های شورشی مسوولیت هشتاد درصد این کشتار‌ها را به گردن دارند. اهداف حملات این گروه‌ها را در سال گذشته بازارها، دفتر‌ها و اماکنی چون مسجدها و شفاخانه‌ها تشکیل می‌داده‌اند.

دو علت عمده برای این خونریزی‌های غیر ضروری وجود دارد. نخست، طالبان کماکان به استفاده‌ی گسترده از شیوه‌های بی‌رویه مثل کارگذاری ماین‌های ضد پرسونل و حملات انتحاری ادامه می‌دهند. دوم این‌که طالبان به کشتار هرکسی‌که از دولت طرفداری می‌کند و یا برای دولت کار می‌کند، دست می‌زنند. به‌گونه نمونه کشتن یکی از سران قبایل با دوعضو خانواده‌اش توسط دو مرد مسلح سوار بر موترسایکل در هلمند در ماه دسامبر، قتل خانمی در ولایت کنر در ماه نوامبر به اتهام جاسوسی برای خارجی‌ها، قتل یک مامور دولت به اتهام جاسوسی در ماه اکتوبر در ولایت لغمان که با مواد منفجره انفجار داده شد، نمونه‌هایی از این برخورد است. از «جاسوسی» به‌گونه‌ی عادی به‌عنوان دست‌آویزی برای کشتن رقبای سیاسی و کسانی که همکاری نزدیکی با دولت دارند، استفاده می‌شود. براساس گزارش سازمان ملل متحد، در سال گذشته 495غیرنظامی با همین نام به‌قتل رسیده‌اند.

یگانه ساحه‌یی که می‌توان به‌عنوان نمونه‌ از تغییر رفتار طالبان در ارتباط با تهدید و حمله یاد کرد، بخش معارف است. سازمان ملل متحد گزارش‌هایی از 289حمله بر مکاتب در سال 2011 دریافت کرده است که در مقایسه با 378حمله‌یی که (این رقم شامل حمله‌های غیرمستقیم نیز می‌شود، گزارش وزارت معارف افغانستان از 71 حمله مستقیم خبر می‌دهد) که در سال 2010 صورت گرفته است، کاهش را نشان می‌دهد. براساس گزارش آنتونیو گیوستوزی که تازه به‌نشر رسیده، این کاهش با توافقنامه‌یی که بین اهالی محل، دولت و طالبان در مورد انتخاب معلمان و مواد درسی تایید شده توسط طالبان در بدل توقف جمله‌ها صورت گرفته، ارتباط دارد. یکی از کارمندان ارشد وزارت معارف در ماه گذشته به من گفت که این حمله‌ها به‌ این دلیل کاهش یافته که وزارت معارف 3000ملا را برای تدریس در صنوف سوادآموزی استخدام کرده است. او گفت در صورتی که شما ملاها را استخدام کنید، آن‌ها با تدریس دختران مخالفت نمی‌کنند. در این‌صورت، شاید کاهش حمله‌ها بر مکاتب نوعی انکشاف به‌شمار آید؛ اما این انکشاف به بهای از دست رفتن امکانات برای خانواده‌هایی به‌دست آمده که می‌خواهند فرزندان‌شان به آموزش‌های مدرن دست‌ یابند.

گذشته از بخش معارف، بیشتر مواردی که مربوط به آسیب‌های وارده بر اهالی ملکی می‌باشد، توسط سازمان ملل متحد، منفی ارزیابی می‌شود. بیشترین تلفات غیرنظامیان توسط مواد منفجره هدایت شونده از راه دور، حمله‌های انتحاری و اعدام‌ها صورت گرفته است؛ اما در یگانه ساحه‌یی که طالبان از زمان روزهای امارت‌شان انکشاف کرده‌اند، ساحه ارتباطات (مطبوعات) است. به‌زودی پس از آن‌که گزارش سازمان ملل متحد انتشار یافت، طالبان به‌ رد آن در دو وب‌سایتی که به زبان‌های انگلیسی و پشتو به‌نشر می‌رسد، پرداختند. هر دو وب‌سایت «سازمان‌های بین‌المللی» را به «اتهام بستن بر امارت اسلامی» متهم ساختند و کشتار غیرنظامیان بی‌گناه را «غیرعادلانه و ستمگرانه» توصیف کردند.

روشن نیست که وعده‌های طالبان مبنی بر دفاع از افراد ملکی تمرینی برای ایجاد روابط با مردم است و یا این‌که آن‌ها به‌گونه واقعی خواهان آنند و لیکن نظارتی بر افراد خود ندارند تا آن‌ها را وادار به تطبیق دستورهای خود سازند. در هر دو صورت، برای کسانی که خواهان گفتگو‌اند، این موضوع اهمیت زیاد دارد. اگر طالبان به راستی در گفتگوها جدی هستند، باید ثابت کنند که وعده‌های‌شان هوایی نیست و نیز از ظرفیت لازم برای تطبیق این وعده‌ها برخودارند. این دو شرط برای نشان دادن این‌که طالبان می‌توانند شریک جدی صلح باشند، ضروری است.

در هفته‌ها و ماه‌های آخر، دست‌کم نشانه‌های بارزی از صحبت‌های مقدماتی به‌چشم می‌خورد؛ اما به‌نظر می‌رسد که این فرآیند بیشتر یک جانبه است. در بیانیه‌ی سال پیش هیلاری کلنتون وزیر خارجه امریکا پیش شرط‌های قبلی امریکا (توقف خشونت‌ها، جدایی از القاعده و پذیرش قانون اساسی) به دست‌یابی «نتایج لازمی» تغییر یافت. اینک چنین به‌نظر می‌رسد که امید از طالبان محدود شده است به حاضر شدن‌شان برای گفتگو. در عوض روی نکات فریبنده‌یی چون رهایی زندانیان طالب، گشایش دفتر طالبان در قطر و حذف نام طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل متحد تمرکز صورت می‌گیرد. در حالی‌که اعتمادسازی یک‌عنصر ضروری برای پیشبرد هرگونه گفتگو است، افزایش تلفات ملکی توسط طالبان به این جریان ماهیت یک جانبه می‌بخشد که به غیر منطقی بودن آن بیشتر دامن می‌زند. امریکا و متحدان نظامی‌اش می‌توانند توجه بیشتری به خواسته‌های دولت افغانستان برای کاهش عملیات شبانه به خرج دهند؛ اما تعداد تلفات ملکی توسط نظامیان امریکا و متحدینش کاهش یافته است. گزارش سازمان ملل متحد حاکی از آن است که 410غیر نظامی توسط نیروهای وفادار به دولت کشته شده‌اند در حالی که شورشیان مسوولیت کشتن 2332غیرنظامی را به عهده دارند.

در صحبت‌های مقدماتی با طالبان باید ضرورت ختم کشتار غیرنظامیان در محراق توجه قرار گیرد. صادقانه بگویم، در صورتی‌که بعضی خواست‌هایی از طالبان صورت بگیرد، به‌ویژه، در مورد تلفات غیرنظامیان، می‌تواند به برطرفی فضای یاس‌آمیزی که بر این جریان حاکم است منجر شود. با توجه به تلاش‌هایی که طالبان در ساحه روابط عامه انجام می‌دهند، آن‌ها می‌دانند که تلفات ملکی سبب کاهش حمایه‌ی مردم از آنان می‌شود.

اگر مدافعان گفتگوهای صلح در مورد یافتن راهی برای حل سیاسی این معضل جدی هستند، باید طالبان را در قبال بی‌توجهی‌شان در کشتار غیرنظامیان و آوردن اصلاحات واقعی پاسخگو بسازند، اعلامیه‌ها مشکلی را حل نمی‌کنند. قابل تعجب نیست که مردم افغانستان اعتمادی بر طالبان ندارند. در یک سروی‌ که از 4000افغان توسط سازمان تحقیق و تمرین صلح، صورت گرفته و در اواخر همین ماه به‌نشر می‌رسد، گفته شده که اکثریت قاطع مردم خواهان صلح‌اند. اما اکثریت آنان گفته‌اند که نباید بر طالبان در مورد جدیت‌شان برای گفتگوها اعتماد کرد. دلیل این امر را می‌توان به آسانی در کشتار هزاران افغانی جستجو کرد که توسط مواد منفجره، حمله‌های انتحاری و ترور‌ها کشته شده‌اند.

1 اشاره به مقاله «طالبان چی می خواهند؟» نوشته شده توسط احمد رشید پاکستانی،

http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2011/aug/29/what-taliban-wants/

2 اشاره به خبر منتشر شده در سایت انگلیسی بی‌بی‌سی.

http://www.bbc.co.uk/news/uk-12188517

3 اشاره به مقاله جانسون استرازیو، طالبان پذیرای آیفون می‌شوند.

http://www.msnbc.msn.com/id/29495327/ns/technology_and_science-wireless/t/afghan-tech-boom-mullah-embraces-iphone/

آیا سرمایه گذاران قادر به استخراج این معدن طلا خواهند بود؟

2012-02-25T10:00:23Z

معدن شناسان شوروی به ارزش ذخایر زیر زمینی افغانستان در سال هشتاد پی برده بودند. اما چون در سال 1989 مجبور به ترک افغانستان گردیدند، این اطلاعات را مکتوم ماندند. گروپ کوچکی از دانشمندان افغانستان که نقشه های مربوط را در اختیار داشتند، نسبت جنگ های داخلی و به قدرت رسیدن طالبان، برای بیست سال آن ها را محفی نگهداشتند. این نقشه ها پس از اشغال افغانستان توسط امریکا به سروی معادن افغانستان برگردانیده شده که بعدن به دست زمین شناسان امریکایی افتاد.
اداره سروی معادن ایالات متحده بررسی هایی را از طریق هوا در مناطق ذکر شده (در نقشه ها) در سال های 2006 و 2007 انجام داد و نیروی کار پنتاگون که به انکشاف فرصت های تجاری در عراق کمک کرده بود، به افغانستان منتقل گشت. این گروپ نیز در نهایت ارزش تاثیر بالقوه اقتصادی اطلاعات به دست آمده را تایید کردند.

Sommaire

تصویر دیگری از افغانستان

نویسنده: بل پلاتن، مدیر مسوول نشریه Money Morning
برگردان: عبدالرحیم احمد پروانی

افغانستان در یک شب از یک کشور تبعید شده سیاسی به بارزترین، بالقوه داراترین کشور روی زمین مبدل گشت. اما آیا این کشور کوهستانی که به یک صحرای جنگ زده می ماند و بیشتر به پناه دادن تروریستان و صدور تریاک معروف است، می تواند به یک صادر کننده عمده اقتصادی مبدل شود؟

جیولوجیست های امریکایی به کشف یک تریلیون ذخایر معدنی دست نخورده در افغانستان موفق گردیدند. قرار گزارش نیویارک تایمز سرمایه های زیر زمینی افغانستان شامل مقادیر بزرگ آهن، مس، طلا و لیتیوم است که می تواند افغانستان را به یکی از مهمترین مراکز معدنی جهان تبدیل کند، به کشوری در حد آسترالیا، کانادا و امریکای لاتین.

جنرال داوید پترویس فرمانده مرکزی نیروهای ایالات متحده امریکا به "تایمز" گفته بود که "در اینجا ظرفیت های خیره کننده یی موجود است. البته "اگر" های زیادی هم وجود دارد، اما من فکر می کنم این امکانات بالقوه به طور چشمگیری قابل توجه است".

این "اگر" ها شامل جنگ جاری، عدم زیر بناها و فساد سیاسی گسترده می شود. اما در پهلوی آن امکانات زیادی برای رشد این کشور نیز وجود دارد.

اگر چه مقامات امریکایی بهای معادن زیر زمینی افغانستان را یک تریلیون برآورده کرده اند، حامد کرزی رییس جمهور افغانستان در سفری که به واشنگتن داشت، ابراز داشته بود که بهای ذخایر زیر زمینی افغانستان سه برابر بیشتر از برآورد امریکایی هاست.

چرا این اطلاعات این همه دیر به دست آمد؟ معدن شناسان شوروی به ارزش ذخایر زیر زمینی افغانستان در سال هشتاد پی برده بودند. اما چون در سال 1989 مجبور به ترک افغانستان گردیدند، این اطلاعات را مکتوم ماندند. گروپ کوچکی از دانشمندان افغانستان که نقشه های مربوط را در اختیار داشتند، نسبت جنگ های داخلی و به قدرت رسیدن طالبان، برای بیست سال آن ها را محفی نگهداشتند. این نقشه ها پس از اشغال افغانستان توسط امریکا به سروی معادن افغانستان برگردانیده شده که بعدن به دست زمین شناسان امریکایی افتاد.
اداره سروی معادن ایالات متحده بررسی هایی را از طریق هوا در مناطق ذکر شده (در نقشه ها) در سال های 2006 و 2007 انجام داد و نیروی کار پنتاگون که به انکشاف فرصت های تجاری در عراق کمک کرده بود، به افغانستان منتقل گشت. این گروپ نیز در نهایت ارزش تاثیر بالقوه اقتصادی اطلاعات به دست آمده را تایید کردند.
وحید عمر سخنگوی کرزی (در آن زمان) طی یک نشست مطبوعاتی گفته بود که USGS یا سروی معادن ایالات متحده امریکا توسط دولت افغانستان استخدام گردیده تا سروی ها را انجام دهد که به این ترتیب این پروسه، ابتکار دولت افغانستان است. وی گفت "من فکر می کنم که این یک خبر بزرگی برای مردم افغانستان است و ما آرزو می بریم مردم افغانستان را روی روی نقطه مشترکی که برای همه منفعت آور باشد، متحد بسازیم. این یک فرصت اقتصادی است که هم مردم و هم کشور در دراز مدت از ان بهره می برند.

تصویر دیگری از افغانستان

اطلاعات به دست آمده زمین شناسی در مورد افغانستان نمی تواند اغراق آمیز باشد. افغانستان یکی از نادار ترین و کمتر انکشاف یافته ترین کشورهای جهان است. درآمد خالص تولیدی افغانستان به دوازده بلیون در سال می رسد که یک سوم آن از کشت غیر قانونی و قاچاق مواد مخدر، به ویژه تریاک و مورفین و هیرویین که از مشتقات آن اند، به دست می آید. به گفته دفتر قاچاق و جرایم سازمان ملل متحدافغانستان بزرگترین تولید مواد مخدر در جهان است. در حدود چهل در صد از نفوس افغانستان زیر خط فقر زنده می کنند. در حدود هفتاد در صد مردم افغانستان روزانه با دو دالر درآمد زنده گی را به پیش می برند. در نتیجه چندین دهه جنگ، زیربناهایی وجود ندارد که به احیاء و باز سازی اقتصادی کمک رساند. حتی همین اکنون که انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده امریکا نزدیک شده می رود، درگیری هایی نظامی در امتداد سرحد افغانستان و پاکستان جریان دارد. تردید های جدی وجود دارد که دولت کرزی که در اثر یک انتخابات غیر عادلانه رویکار آمد، بعد از خروج امریکا از کشور، پا بر جا بماند.
بعضی از ناظرین حتی به این نظر اند که حال حقیقت در مورد ذخایر هنگفت زیر زمینی افغانستان افشاء گردیده، طالبان بیشتر از بیش برای گرفتن قدرت در سراسر کشور مبارزه خواهند کرد.

جانان موسی زی یکی از ناظرین سیاسی با اشاره به نایجریا که با وجود صادرات زیاد نفت، عموم مردم در آنجا در فقر زنده گی می کنند، به ای اف پی گفته است: " من شدیدن تردید دارم که این منابع به صورت درست مدیریت شوند و یا برای ساختن یک افغانستان صلح آمیز برای همه افغان ها مورد استفاده قرار بگیرند. ما مثال های زنده از کشورهایی داریم که ثروت های طبیعی شان به مانعی برای صلح و رفاه مردم مبدل گردیدند."

اما بدون شک دلایلی نیز وجود دارد که ما را به آینده خوشبین می سازد. از آنجایی که افغانستان سال های زیادی به کار دارد تا صنعت استخراج معادن را پی ریزی کند، وسعت منابع زیر زمینی افغانستان سرمایه گذاران مهمی را حتی قبل از اینکه به بهره برداری برسند، به خود جلب کرده است. هجوم چین گرسنهِ معادن به افغانستان مصداق بارز این مدعاست.

در سال 2007 گروپ میتالوژی چین روی مس عینک افغانستان که بنا بر گزارش هایی بزرگترین منبع دست ناخورده مس در نوع خود در جهان می باشد، مبلغ سه بیلیون دالر سرمایه گذاری کرد. چین توافق کرده است که به عنوان بخشی از قرارداد به اعمار شبکه 500 میلیون تولید برق در محل کارخانه ذوب مس که هم برق مورد نیاز کارخانه را تامین کند و هم در برق مورد نیاز کابل افزایش به عمل آورد و اعمار یک معدن ذغال سنگ برای تامین سوخت این دستگاه، موافقت کرده است. اعمار سیستم آبرسانی، جاده، منازل، شفاخانه ها و مکاتب برای کارگران معدن و خانواده های شان نیز شامل قراردادی است که با چین امضاء گردیده. چین هم چنین روی پروژه اعمار خط آهن که از مرزهای شمالی افغانستان با ازبکستان شروع شده تا مرزهای جنوبی آن با پاکستان تمدید می یابد، کار می کند.

این بزرگترین سرمایه گذاری در تاریخ افغانستان است و توسط نظامیان امریکایی که از قبل برای مبارزه با طالبان در آن مناطق مستقر بودند تا مانع نفوذ شان به کابل شوند، حمایت می شود.

چین که تریلیون ها دالر برای سرمایه گذاری و اشتهای سیری ناپذیر برای تامین سوخت ماشین رشد اقتصادی خود دارد، تردیدی ندارد که به مناطق بحرانی جهان خود را نزدیک سازد. کارپوریشن ملی پترولیم چین مناقصه یی را که بر سر سرمایه گذاری در رام الله و حلفاوا عراق در گرفته بود، به نفع خود تمام کرد. چین هم چنان در نقاط داغ افریقا نیز فعال بوده است.

یکی از مقامات امریکایی که نخواست نامش افشاء شود تا بتواند در آینده آزادانه صحبت کند، به روزنامه مک کلاچی گفته است "اگر این ها (رهبران چین) مجموعه بزرگ صنعتی خود را تغذیه نکنند، باعث نارضایتی عامه مردم خواهند شد. ما انتظار رقابت های بیشتری را در افغانستان داریم".

در واقع، با رشد قیمت ها در عرصه لوژستیکی، سرمایه گذاری در افغانستان سریع تر از آنچه که ناظران افغانستان پیش بینی می کنند، صورت خواهد گرفت.

پنتاگون، افغانستان را برای ایجاد سیستم توسعه منابع طبیعی کمک می کند. کمپنی های حسابداری که متخصص عقد قرارداد ها در استخراج معادن هستند برای مشوره دادن به وزارت معادن و صنایع افغانستان به کار گرفته شده اند و آمار تخنیکی نیز برای ارایه به کمپنی های چند ملیتی و سایر سرمایه گذاران بالقوه خارجی آماده گردیده است.
استیفن پیترز یکی از کارمندان استخراج معادن امریکا گفته است که همه ملزمات ساختن یک جامعه مدرن آماده است. اگر ما بتوانیم برای مردم کار ایجاد کنیم و آن ها را معاش بدهیم، آن ها از زنده گی خود راضی خواهند بود.

یادداشت مدیر:
افغانستان سال های سال نیاز دارد تا از منابع طبیعی خود بهره برداری کند. اما یک عنصری است که تمام مارکیت انرژی را به دگرگونی مواجه ساخته است و به نام عنصر سوم یاد می شود. این عنصر در ساخت دواهای طبی گرفته تا بم های هستوی به کار می رود. گمان زده می شود که این عنصر می تواند جایگزین 148 بیلیون بیرل نفت شود که 10.4 تریلیون سود به بار می آورد.
تقاضا برای این دریافت این عنصر شانزده مرتبه زیادتر از توزیع آن است. یک کمپنی که دفتر مرکزی کوچکی در پرینستون ایالت نیوجرسی امریکا موقعیت دارد، بر بیشتر از نیم مارکیت جهان که مشغول تجارت این عنصر اند، قفل انداخته است.
www.arghavaan.blogfa.com

پرداخت رشوه برای پیوستن به ارتش افغانستان

2012-02-07T18:40:00Z

البته این آخرین بار نبوده که این سرباز به مقامات ارتش افغانستان پول می پرداخته است. او پس از مدتی خدمت وظیفه را ترک کرد و به پیشاور رفت. پس از برگشت برای شمولیت مجدد باز هم به همان افسر مقداری پول پرداخت.
او جریان شمولیت خود را در اعترافات خود به تفصیل بیان کرده، می گوید: در اپریل 2011 کسی که متصدی جلب سربازان بود، از من پرسید که ایا می خواهم در ارتش خدمت کنم. من گفتم بلی می خواهم اما تذکره ندارم. او برایش گفت که اگر برایم پول بدهی من چاره آن را می کنم. سرباز قاتل اعتراف کرده است که وی برای آن نفر پنجصد افغانی که ده دالر می شود پرداخت و با او به یک هوتلی که نزدیک آن جا بود، رفت تا کارهای شمولیت او را انجام بدهد و از آن جا به محل تمرینات اعزام شد.

اعترافات سرباز ارتش افغانستان در تحقیقات مقدماتی خود به قتل چهار سرباز بی سلاح فرانسوی یک بار دیگر از فساد گسترده یی که حتی در شاهرگ های امنیتی افغانستان نفوذ کرده است, پرده برداشت.
روزنامه پاکستانی "نیشن" به نقل از تارنمای مک کلاتچی امریکا خبر می دهد که این سرباز بیست و یک ساله افغان دو بار برای شمولیت خود در ارتش افغانستان پول پرداخته است. وی که در تحقیقاتی ک...ه در ماه جنوری، پس از کشتن سربازان فرانسوی از وی صورت گرفت، این موضوع را بیان داشته و گفته است که برای شمولیت در ارتش به شخصی که مسوول جذب سربازان بود پول پرداخته است. خبرگزاری AFP گفته است که صفحه اول تحقیقات او را که این بیان در آن درج است دیده است.

به گفته این سرباز، پس از هشت ماه خدمت در ارتش او وظیفه را ترک کرد و به پیشاور که در همسایگی پایگاه مهم طالبان و القاعده موقعیت دارد، رفت و "مدتی" در آن جا اقامت کرد. وقتی دو باره به کابل برگشت، این بار هشتصد افغانی به همان نفر پرداخت و دو باره شامل وظیفه شد.

در بیستم جنوری او چهار سرباز فرانسوی را که با خود سلاح نداشتند در مرکز تمریناتی گوان کاپیسا به قتل رسانید. در جریانات تحقیقات ابتدایی، یک روز پس از این حادثه این سرباز به مقامات امنیتی گفته بود که با مشاهده ویدیویی که سربازان امریکایی را در حال اهانت به اجساد طالبان دیده بود، به این کار دست یازیده است. پیامد های این قضیه در زمینه های مختلف خیلی گسترده بوده است. نخستین پیامد بازنگری حضور سربازان فرانسوی در افغانستان توسط دولت آن کشور بود. اعتبار ارتش افغانستان را واقعات مکرری از این دست که نشانه بارز طالبان در صفوف آن است، از قبل نیز خدشه دار ساخته بود. این گونه قضایا نه تنها به اعتبار ارتش در بیرون ضربه می زند، بلکه فضای عدم اعتماد را در بین منسوبین آن نیز به وجود می آورد.
ده دالر، در افغانستانِ امروز نیز این مقدار پول چندانی نیست. اگر گفته آن سرباز راست باشد، هر کسی می تواند با پرداخت این مقدار پول به جمع سربازان ارتش افغانستان بپیوندد و مفت و مجانی از طرف نخبه ترین افسران خارجی آموزش ببیند. آیا اشاره پاکستان به موجودیت کمپ های تروریستان در افغانستان همین آموزشگاه های نظامی دولتی است؟ آیا وزارت دفاع ما نهادی است برای دفاع از منافع ملی کشوری به نام افغانستان؟
سوال های زیادی در این مورد مطرح می شود:
– سیاست کادری وزارت دفاع افغانستان چی است؟
– وزارت دفاع افغانستان در طول ده سال گذشته، به طور مشخص چی دست آوردی در عرصه نظامی داشته است؟
– با سیاست های چند پهلوی دولت، وزارت دفاع افغانستان چی استراتیژی مشخصی برای مبارزه با "عوامل ضد دولتی" که اکثرن از طرف دولت و حکومت برادر خوانده می شوند، تهیه دیده و اجراء می کند.
– آیا دست آوردهای وزارت دفاع افغانستان، پالیسی دولت را در قبال مخالفانش تعیین می کند و یا پالیسی های دولت بر فعالیت های وزارت دفاع افغانستان تاثیر گذار است؟
– آیا منسوبین وزارت دفاع جمهوری اسلامی افغانستان انگیزه یی برای جنگ در برابر طالبان دارند؟

www.arghavaan.blogfa.com

افتضاح افغانستان

2012-01-24T17:50:10Z

حملات ناعاقبت اندیشانه بر دهات و دشمنان " تحت تعقیب" نرخ تلفات ملکی را بالا برده است که باعث سربازگیری آسان برای شورشیان می شود. این را هم باید اضافه کرد که قوت های منطقه یی که به سرنگونی رژیم عمر (ملا عمر) یاری رسانیده بودند، دیگر در جمله متحدین نیستند. ایران با تحریم ها و فشارهای اتحادیه اروپا (که خود نتیجه فشار اسراییل است)، بیگانه گردیده و اتحاد شمال کارآیی خود را از دست داده است. رهبران آن مثل خانواده کرزی به زر اندوزی مشغول بوده و نظامیان پاکستانی هم هیچگاهی ارتباطات خود را با طالبان قطع نمی کنند.

نویسنده: طارق علی
برگردان: عبدالرحیم احمد پروانی

در هفته گذشته چریک های افغان حمله دیگری را بر میدان هوایی قندهار به راه انداختند. جنرال جان آلن فرمانده نیروهای کمک به امنیت افغانستان (آیساف) در بیانیه عجیبی که در این ارتباط به نشر رسانیده، گفته است: " ملا عمر کنترول خود را بر شورشیان طالبان از دست داده است، در غیر آن فورن این حمله را محکوم کرده به "نیروهای" خود دستور می داد تا از حمله بر غیر نظامیان بیگناه افغان خودداری کنند."
همان ملا عمری که از یازده سپتمبر به حال در فهرست افراد تحت تعقیب قرار داد؟ این برای کسی جالب است که نداند طالبان تحت رهبری ملاعمر از چندین سال با امریکا در حال مذاکرات مقطعی بوده ، مذاکراتی که تا به حال به توافقی نیانجامیده است.
ممکن است حمله بر قندهار از طرف جناح دیگری سازماندهی گردیده باشد ، جناحی که مخالف مذاکرات با اشغالگران است، اما این هم محتمل است این اقدام تیر دیگری بر پیکر امپراتوری خسته به منظور تسریع جریانات باشد. تمام انکشافات بزرگ جلوه داده شده توسط رسانه ها گمراه کننده بوده است، چیزی که امروز دیده می شود ضرورت برای مذاکره و تجرید هر چه بیشتر رژیم کرزی است
جناح های مختلف "نیو طالبان" از دو سال قبل برای گرفتن قدرت آماده گی می گیرند. حملات آن ها بر تاسیسات امنیتی، پایگاه های جاسوسی و هلیکوپتر های حامل افراد رده بالا اطلاعاتی امریکا نشاندهنده آنست که تا چه حد در شبکه های افغان های وفادار به ایساف نفوذ کرده اند. جنگ های چریکی اینان – بدون در نظر داشت ناهمخوانی فکری آن – بی شباهت به جنبش های مقاومت زمان جنگ دوم جهانی، و تجربه های ویتنام، چین و کیوبا که توسط گیاپ (جنرال انگوین گیاپ، نخستین جنرال ویتنام و از فرماندهان مشهور مقاومت علیه نیروهای امریکایی در آن کشور بود – مترجم)، مائو و چه گوارا اساسگذاری شده بودند، نیست.
چند ماه پس از ادای مراسم تحلیف، اوباما با بلند پروازی روی تشدید جنگ پافشاری کرد که با حمایت کشورهای عضو اتحادیه اروپا، اما مخالفت بعضی جنرال های خودش، به شمول کارل ایکنبری سفیر امریکا در افغانستان مواجه گشت. استدلال اوباما این بود که: "اگر دولت افغانستان به دست طالبان سقوط کند و یا در برابر القاعده ایستاده گی صورت نگیرد، این کشور باز به پایگاهی برای تروریست ها مبدل خواهد گشت و آن ها هر چقدرِ ما را که بتوانند خواهند کشت... برای مردم افغانستان برگشت به دوران حاکمیت طالبان به معنی قرار گرفتن تحت حاکمیت یک دولت مستبد، انزوای بین المللی، اقتصاد فلج و محرومیت از حقوق بشری، به ویژه برای زنان و دختران خواهد بود. برگشت قهرآمیز تروریست های القاعده در همراهی با هسته رهبری طالبان، افغانستان را زیر سایه یی از خشونت دوامدار خواهد کشانید."
اما بسیاری از این کاستی ها ( به شمول وضعیت زنان) همین اکنون در عمل وجود دارند. مهمتر از آن، حملات ناعاقبت اندیشانه بر دهات و دشمنان " تحت تعقیب" نرخ تلفات ملکی را بالا برده است که باعث سربازگیری آسان برای شورشیان می شود. این را هم باید اضافه کرد که قوت های منطقه یی که به سرنگونی رژیم عمر (ملا عمر) یاری رسانیده بودند، دیگر در جمله متحدین نیستند. ایران با تحریم ها و فشارهای اتحادیه اروپا (که خود نتیجه فشار اسراییل است)، بیگانه گردیده و اتحاد شمال کارآیی خود را از دست داده است. رهبران آن مثل خانواده کرزی به زر اندوزی مشغول بوده و نظامیان پاکستانی هم هیچگاهی ارتباطات خود را با طالبان قطع نمی کنند.
بنا برین، علیرغم ذخایر لیتویم تداوم حضور ناتو در کشور بیشتر از بیش دشوار شده می رود. بیست و چهارکشوری که در اشغال افغانستن سهیم بودند، دیگر نمی توانند به گدیک شرم آور خود در کابل کمک کنند تا نقش خوبی بازی کند و انتخاباتی که با هزینه بسیار زیاد به کمک کمپنی های غربی سازماندهی گردیده، نیز قادر به فریب کسی نیست.
در اصل، هر دو طرف به بن بست مواجه اند. شورشیان نمی توانند به پیروزی نظامی دست یابند، اما ناتو را نیز نمی گذارند به موفقیت دست یابد.
آنچه را که ما شاهد آنیم اشغال مصیب آوری است که حتی نسبت به نسخه روسی در سال های 1980 دست آوردهای کمتری داشته است. از مدتیست در داخل ایالات متحده، منتقدین واقعگرا امپریالیزم در باره پیامدهای این بلند پروازی ها هشدار داده اند.
جان میرشمیر با اجتناب از هر گونه کم ارزش دادن جلوه دادن دست آوردها، به تراژیدی سیاست های امریکا اشاره کرده می گوید که سیاست خارجی کشورش منجر به دولتداری خوب و یا ارزش های لیبرالیستی نگردیده، حتی اگر مسئله امنیت را نیز در نظر بگیریم، تنها محدود به دفاع از منافع امریکا در برابر کشورهای دگر بوده است. این دقیقن همان واقعیتی است که سیاستمداران قرن بیست و یک به آن پرداخته اند. نسخه یی از این گرایش را ران پاول لیبرال ارایه کرده است که در جریان انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری در تلویزیون های امریکا پخش می شود. پاول تنها سیاستمداری در عرصه سیاست ملی است که خواهان برچیده شدن امپراتوری ایالات متحده امریکا می باشد و جالب این است که نسبت به سایر رقبای خود، او بزرگترین حمایت را در این راستا از خانواده های نظامیان به دست آورده است.

یادداشت: طارق علی نویسنده پاکستانی – بریتانیایی است که از سال های درازی با گاردین همکاری دارد.

ماخذ: http://wwww.qatar-tribune.com/data/20120123/content.asp?section=Opinion1_1

نه مرثیه نه شعار، کار و پیکار

2011-09-23T09:55:32Z

با خود پیمان ببندیم که پس از این تنها با مرثیه خوانی در سوگ شهادت مبارزین خود نمی نشینیم. با خود پیمان ببندیم که با هر قطره اشکی که بر مزار مجاهدِ مبارز از دست رفته ی خود می ریزیم، باور خود را به راهی که در پیش گرفته ایم، سبز تر و رسا تر می سازیم. با خود پیمان ببندیم راهی را که در پیش گرفته ایم به درستی بشناسیم و تا رسیدن به مقصد، پایدار و استوار در این راه گام نهیم. با خود پیمان ببندیم که از خودخواهی ها، خود محوری ها و تکروی ها بپرهیزیم و تجربه های تلخ ده سال گذشته را که به زیان جنبش ضد طالبانی و سود طالبان و هواداران داخلی و خارجی شان انجامیده است، تکرار نکنیم.

شهادت پروفیسور برهان الدین ربانی رهبر جمعیت اسلامی افغانستان، ضایعه بزرگی است که جبران آن اگر ناممکن نباشد، به ساده گی امکان پذیر نیست.. شهید استاد ربانی رهبر خردمند، دورنگر، انعطاف پذیر و دراکی بود که سکان رهبری جمعیت اسلامی افغانستان – بزرگترین تشکل سیاسی کشور را در حساسترین شرایط سیاسی، نظامی، اجتماعی و اقتصادی کشور در تفریبن چهل سال گذشته به دوش داشت و بسا که جمعیت را از طوفانی ترین شرایطی که بسیاری از احزاب و گروه ها را در خود غرق ساخته بود، با کمترین خسارت بیرون آورد. پروفیسور برهان الدین ربانی بدون تردید از شخصیت های ماندنی، تاثیرگذار و مبارز تاریخ ملت ما به شمار می رود.

با وجود تبلیغات منفی و خصمانه دشمنان استاد و نیز بهانه گیری ها و ایرادات بیشتر بیجای حریفان و بعضی از دوستان که ناشی از عوامل مختلفی بود، استاد ربانی چه در زمان جنگ و چه در زمان صلح توانست تا حدی که در توان یک رهبر کارآزموده و دانشمند است، آرزوها، نیازها و خواست های ملت ما را تمثیل نموده برای تحقق آن ها اقدامات عملی به عمل آورد. در زمان سلطه روس ها تا زمانی که تاکید شان بر تصرف افغانستان بود، همچون مجاهد انعطاف ناپذیر قد علم کرد و مبارزه گرم را یگانه راه نجات کشور از چنگال استعمار می دانست، زمانی که پیکار بی امان ملت، روس ها را مصمم به خروج از افغانستان ساخت، استاد یگانه رهبری بود که برای مذاکرات با دشمن روی خوش نشان داد تا از خونریزی بیجا جلوگیری به عمل آورد. با انتقال قدرت به مجاهدین استاد رهبری از جمله کسانی بود که معتقد به انتقام گیری از مخالفان نبود. اما زمانی که خطر سلطه پاکستان بر افغانستان در وجود بعضی از نیروهای وفادار به آی اس ای، به ویژه حزب اسلامی حکمتیار قوت گرفت، استاد همنوا با فرمانده فقید مجاهدین احمد شاه مسعود و سایر نیروهای ضد طالبی در آن زمان، در برابر این خطر ایستاد. با طالبان که با شعارهای فریبنده صلح و آرامش قدعلم کردند در ابتداء راه تفاهم را در پیش گرفت، اما پسانتر که چهره واقعی شان افشاء گردید، مبارزه گرم را اختیار کرد، اما از هیچ تلاشی برای اقناع شان مبنی بر بیهوده گی جنگ نیز دریغ نورزید. ایستاده گی در برابر حضور جامعه بین المللی را در افغانستان تا زمانی که ملت ما به پای خود ایستاد شود، نا بجا می دانست، اما از انتقادهای صریح اعمال خلاف خواست مردم ما نیز ابایی نداشت. همین روحیه صلحخواهانه استاد بود که ریاست شورای عالی صلح را پذیرفت و با وجود تبلیغات شدید دشمن و طعنه های بعضی از دوستان گام های عملی در این راه برداشت. اما از انتقاد اعمال ضد ملی و ضد اسلامی طالبان نیز دست برنداشت. کوتاه اینکه استاد ربانی چنانکه ویژه گی یک رهبر توانا و دراک است، با شناخت نیازهای زمان و دادن ارجحیت به خواست های مردم در مقاطع مختلف زمانی و سیاسی راهی را در پیش گرفت که به خیر جامعه و ملت باشد. جمعیت اسلامی افغانستان گسترده گی و نفوذ خود را در میان اقشار و اقوام مختلف کشور بیشتر مرهون شخصیت، افکار و کارکردهای استاد برهان الدین ربانی است.

شهادت استاد در زمانی به وقوع می پیوندد که افغانستان یکی از حساسترین، دشوار ترین و خطرناکترین مرحله تاریخی خود را می گذراند. ناگفته پیداست که به زودی شاهد دگرگونی های بنیادی در اوضاع کشور ما خواهیم بود. نشانه ها از همین اکنون بیانگر آنند که این دگرگونی ها به هیچ وجه به نفع جامعه و مردم ما نیست. سکان این دگرگونی ها در دست تمامیت خواهان است که در تفاهم و یا هم به اشاره بیگانه ها، در پی تسلیم قدرت دولتی به طالبان اند. شمولیت طالبان و یا بخشی از طالبان در ساختار دولت که بدون شک شرایط خود را به حلقه کرزی که در حقیقت حلقه قدرت در افغانستان است؛ تحمیل می کنند، در حقیقت به خاکسپاری نه تنها مجاهدت ها و مبارزات دیرپای مردم ماست که هزینه های زیاد جانی و مالی بابت آن پرداخته اند، بلکه بربادی آرزوهای انسانی مردم ما برای دستیابی به یک جامعه مدنی نیز است که خوشبینانه در ده سال گذشته آن را در دل و جان پرورانیده اند. برنامه یی که برای آوردن طالبان به ارگ کابل تدوین و تطبیق آن از مدت ها پیش آغاز گردیده، گسترده و چند بعدی است.

بخش قابل توجه این برنامه، حذف فزیکی شخصیت های ملی و با نفوذی است که می توانند خطر بالقوه یی برای سیاست های پاکستان و مجریان آن در آستانه و پس از خروج نیروهای بین المللی از افغانستان باشند. سلسله این ترور ها از سال ها قبل، حتی از دوران جهاد توسط آی اس آی در پاکستان آغاز گردید، با ترور فرمانده جهاد و مفاومت، احمد شاه مسعود به اوج رسید و بعد از آن نیز ادامه یافت و بالاخره با ترور استاد برهان ربانی سرخترین خط را عبور کرد. البته روشن است که این سلسله با شهادت استاد ربانی متوقف نمی گردد. دشمن به هر صورت ممکن و با امکانات و بعضن اختیاراتی که دارد، ضربه خود را در هر کجایی که قادر باشد، وارد می کند تا چهره های بیشتری از مخالفین را از سر راه خود بردارد. باید این نکته را به خوبی درک کرد که استاد نه نخستین قربانی سیاست های استعمارگرانه پاکستان در افغانستان است و نه آخرین، اما بدون شک از مهمترین و کلیدی ترین شخصیت هایی به شمار می رود که در راه آزادی و ابادی افغانستان جان باخته است.

مسوولیت و رسالت رهروان جمعیت اسلامی و در مجموع نیروهایی که خواهان افغانستان یکپارچه، آزاد و آباد اند، بیش از هر زمان دیگر بزرگ و حساس است. این را باید درک کرد که با تعزیه و مرثیه نمی توان کشور را ساخت. ما اشک های زیادی در عزای عزیزان و قهرمانان خود ریخته ایم. سخنان آبدار و اشعار ناب بیشماری گفته و سروده ایم. محافل زیادی تدویر کرده ایم. اما تنها با کار جمعی و عقلانی و درک درست از اوضاع و شرایط است که می توانیم دردهای اجتماعی خود را به حرکت های اجتماعی که گره کشای مشکلات ملت و میهن باشد تبدیل کنیم.

با گریه و زاری نه شهید احمد شاه مسعود و نه شهید استاد ربانی را می توانیم بازگردانیم. تنها با کار و تلاش خستگی ناپذیر و مبارزه است که از یکطرف حق و دین شهدای عزیز این ملت که شمار شان به هزاران می رسد شان را که بر شانه های ما سنگینی می کند، به جا آوریم و از جانب دیگر نقش خود را به عنوان فرزندان صدیق در راه ازادی و آبادی میهن عزیز اداء کنیم. پس:

نه مرثیه، نه شعار – کار و پیکار

ونکوور – بیست و دو سپتمبر دو هزار و یازده