کابل پرس

پيشينه تاريخی مردم هزاره؛ آغاز و ادامه نسل کشی

2025-12-07T20:45:29Z

Sommaire

کتاب «شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره» که با زبان، ادبيات و منطق حقوقی و سياسی نوشته شده است، پيوند مستحکم با تاريخ اين مردم دارد. نسل‌کشی مردم هزاره در امتداد سده ها از سرشت اين قوم به‌تدريج شکل گرفته است، روند تصادفی و آنی نيست. طبع تسليم ناپذيری، آزادي‌خواهی، سرکش بودن، سخت‌کوشی و حس خودمختاری هزاره ها در عصر باستان و زمانه های بعد موجود بوده، اما همواره ناديده گرفته شده است.
ساکنان سرزمين پهناوری که به نام، ستاگيديا، اراکوزيا، زاول، غرجستان(منطقه کوهستانی مرکزی که قرن ها مرکز مقاومت بود)، هجرستان، پاراپاميزاد(هندوکش)، «هزاره‌جات»(هزارستان) و حتی ترکستان ياد شده اند، به نوعی ازانواع پيوند مستحکم با تاريخ اين مردم داشته است. هزاره ها در امتداد سده ها برای حفظ اين مناطق يا يک جا با ديگر اقوام جنگيده اند و يا حکومت های خود مختار داشته اند.

منابع جغرافيايی و سفرنامه های باستانی

هیوان تسانگ Hiuen Tsang (Xuanzang) گردشگر چینی (664-602 م) در کتاب «سوابق مناطق غربی» Records of the Western Regions که به‌نام‌های«سوابق بودايی» و «سی يو کی» نيز ياد می شود، نوشته است: «اين کشور حدود 7000 لی* مساحت دارد و پايتخت آن، که «هو- سی- نه» (غزنه) ناميده مي‌شود، حدود 30 لی عرض دارد. پايتخت ديگری به‌نام (هو-سا-له) نيز وجود دارد که حدود 30 لی عرض دارد. هر دو به طور طبيعی قوی و همچنين مستحکم هستند. کوهستان‌ها و دره‌ها يکی پس از ديگری، با دشت‌های بينابينی، که برای کشاورزی مناسب هستند، ادامه مي‌يابند. زمين در فصل مناسب کشت و برداشت مي‌شود. گندم به وفور کشت مي‌شود؛ درختچه‌ها و درختان در تنوع غنی رشد مي‌کنند، و گل‌ها و ميوه‌ها به وفور وجود دارند. خاک برای گياه يوکين (زردچوبه) و برای «فينگ-کيو» * مناسب است؛ اين گياه اخير در دره «لو-ما-اين-تو» ** رشد مي‌کند. در شهر «هو-سا-له» چشمه‌ای وجود دارد که آب آن به چندين شاخه تقسيم مي‌شود و مردم برای آبياری از آن استفاده مي‌کنند. آب و هوای آن سرد است؛ طوفان‌های تگرگ و برف مکرر است. مردم طبيعتاً سرزنده و بي‌پروا هستند؛ ...آنها روزانه چندين ده هزار کلمه را تکرار مي‌کنند؛ خط و زبان شان با ساير کشورها متفاوت است. آنها در گفتار پوچ بسيار فريبنده هستند، اما محتوا يا حقيقت کمی در آنچه مي‌گويند وجود دارد. اگرچه آنها صدها (بسياری از) ارواح را مي‌پرستند، اما به سه گنج گرانبها نيز بسيار احترام مي‌گذارند. چندين صد سانگاراما***، با حدود يک هزار کشيش وجود دارد. همه آنها «وسيله بزرگ» (مهايانا) **** را مطالعه مي‌کنند. حاکم فعلی در ايمان خود صادق و درستکار است و جانشين يک سلسله طولانی از پادشاهان است. او با جديت به کارهای مذهبی (شايستگی) مي‌پردازد و آموزش ديده و علاقه‌مند به يادگيری است.» (1)

هيوان تسانگ در کتاب مذکور درباره‌ی سابقه تاريخی مردم و سرزمين، جغرافيا، لباس، زبان و باورهای دينی در باميان، ويژگی های مردمی را تشريح مي‌کند که با هزاره ها و جغرافيای آنها همخوانی نزديک دارد. در اينجا برای آسانی کار، چندين نقل قول پی در پی را در يک متن جمع آوری کرده ام. تسانگ می نويسد: «اين کشور دارای طبيعتی ناهموار و کوهستانی با آب و هوايی سرد و خشن است. مردم در روستاهای پراکنده زندگی مي‌کنند و در غارهايی که در دامنه کوه‌ها کنده شده‌اند، ساکن هستند.». (2)

...» مردم بسته به شرايط، در شهرها کوهستان يا دره‌ها ساکن هستند. پايتخت بر تپه‌ای شيب‌دار تکيه دارد که در امتداد دره‌ای به طول 6 يا 7 لی موقعيت دارد. در شمال، پرتگاه‌های بلندی آن را احاطه کرده‌اند. اين (کشور) گندم بهاری و گل يا ميوه توليد مي‌کند. برای گاوداری مناسب است و چراگاه مناسبی برای گوسفندان و اسب‌های زياد را فراهم مي‌کند.» (3)...»«مردم باميان شخصيت سرسخت و قوی دارند؛ ساده و صادق هستند و رفتارشان راست و صادقانه است. آنها خُلق و خويی تا حدودی درشت و زمخت دارند.»» (4)... زبانشان کمی متفاوت است، اما از نظر ظاهری شباهت زيادی به يکديگر دارند. (5)... لباس‌ها عمدتاً از پوست و پشم ساخته مي‌شوند که برای اين منطقه مناسب‌ترين هستند. 6...» مردم در ميان تمام همسايگان خود، به خاطر عشق به دين (قلبی سرشار از ايمان خالص)؛ از والاترين شکل پرستش گرفته تا سه گوهر*، قابل توجه هستند.» (7)

کلوديوس بطلميوس (حدود 90ـ 168 ميلادی) فيلسوف، اخترشناس، رياضی‌دان و جغرافی‌دان يونانی ـ مصری بود او در کتاب «هند باستان» در بخش تشريح مناطق اروکوزيا، هريرود و پاراميزاد واژه‌های Ozoana و Ozoala يادآوری کرده است.(8) بطلميوس «از يک رودخانه آراکوزيا نام مي‌برد که از کوه‌های پاريتای زاره (هزاره‌) سرچشمه مي‌گيرد و به درياچه‌ای مي‌ريزد که از آن سرچشمه مي‌گيرد و در نقطه تلاقی با رودخانه‌های ترکيبی پنجاب، حدود 3.5 درجه پايين‌تر به سند مي‌ريزد.» (9) کوينتوس‌کورتوس روفوس مورخ رومی که در قرن اول ميلادی زندگی می کرد، در کتاب «تاریخ سکندر کبیر(The History of the Alexander the Great)، اين موضوع را وضاحت بيشتر داده است. (10)

جان واتسون (1825-1913)، پژوهشگر اسکاتلندی در کتاب خود «هند باستان» که نام کتابِ بطلميوس را دارد، زير عنوانی را به‌نام «طوری که توسط بطلميوس تشريح شده بود» با عنوان کتاب بطلميوس علاوه کرده است. او در اين کتاب می نويسد: «رودخانه اصلی همان رودخانه‌ای بود که اکنون هلمند ناميده مي‌شود و از نزديکی رشته‌کوه بابا در غرب کابل سرچشمه مي‌گيرد و مسيری را با جهت کلی به سمت جنوب غربی دنبال مي‌کند و پس از دريافت ارغندآب از همسايگی قندهار که شاخه‌های آن، ترنک و ارغستان، را در بر مي‌گيرد، به درياچه زاره مي‌ريزد. بطلميوس از (هزاره) ياد مي‌کند.» (11)

منابع تاريخی و تفسيرهای معاصر

پروفيسور عبدالحی حبيبی در اين مورد می نويسد: «اکنون آنچه هيوان تسنگ به شکل هو ـ سا ـ له و بطلميوس به شکل اوزاله آورده، با نام کنونی هزاره تطبيق می کنيم و از نظر زبان شناسی نيز همين مقصد را روشن کنيم.»(12).
حبيبی از ديد زبان شناسی و ارائه فاکتور های تاريخی اين موضوع را تا حدی روشن کرده است که حجم آن زياد است و در اينجا گنجايش ندارد.

زندگی در جوار پیکره های سلسال و شهمامه

الفرد فوشه با نقل قول از کوينتوس‌کورتيوس درباره‌ی سرزمين هزاره چنين نوشته است: « اسکندر يک نوع «بربری های تازه‌ای مشاهده کرد که از ديگران بسيار سرکش‌تر بودند. شرحی که «کوينتوس کورتس» از خانه‌های گلی آنها مي‌دهد با آنچه مسافری به‌نام «فرير» (Ferrier) نقل مي‌کند و آنچه امروز هر مسافری مي‌تواند به چشم ببيند، کاملاً تطبيق مي‌نمايد. اين مدارک مسئلة نژادی مهمی را روشن مي‌نمايد که اهميت آن از مسئلة خصوصی هزاره تجاوز مي‌کند. اين مطلب به ما نشان مي‌دهد که در حقيقت نه فقط فلات‌های مرتفع ماوراء هيماليا، بلکه تمام دنباله‌های جبال هندوکش تا منتهي‌اليه غربی آن، در زمان قديم محل سکونت قبايلی از نژاد چينی و تبتی بوده است. فقط دسته غربی اين قبايل به علت هجوم و عبور قبايلی که از شاهراه تهاجمات هندوستان عبور کرده‌اند، از قسمت شرقی مجزا گشته‌اند. تنها به اين طريق مي‌توان دو مسئلة مهم جغرافيايی را توجيه نمود. « (13)

هزاره ها هنوز در خانه های گلی در همسايگی پيکره های بودا باميان زندگی می کنند.

جنگ اسکندر با بربرها، موضوعی است که بعضی از محققان آن را با اجداد مردم هزاره ربط می دهند البته در آن وقت به‌نام هزاره ياد نمی شدند. گرچه يونانی ها همه اقوام غير يونانی را بربری می گفتند، اما پيوند واژه بربری با هزاره ها تا امروز جايش را دارد. مثال آن حافظه تاريخی ايران است که در اين کشور هزاره ها را تا امروز بنام بربری ياد می کنند. ايرانی ها نان هزارگی نان بربری می گويند. نانی که در افغانستان صفت هزارگی آن حذف شده و جای آن را صفت افغانی گرفته است.

نان مشهور بربری متعلق به هزاره ها

ژوزف فريرگردشگر فرانسوی قرن 19 در کتاب مسافرت به افغانستان، فارس، ترکستان و بلوچستان تاکيد کرده است که «هزاره ها سابقاًً در زمان اسکندر مقدونی در محلی زندگی می کردند که فعلا در آن جا بود و باش دارند.» (14)
هنری والتر بليو متولد 1834م در هند بريتانوی که در افغانستان کار کرده نوشته است اين مردم [هزاره] از تمام اقوام ديگر افغانستان کاملاً متفاوت هستند، و يک منطقه بسيار گسترده از کشور را اشغال کرده‌اند که در يک جهت از مرزهای کابل و غزنی تا مرزهای هرات، و در جهت ديگر از اطراف قندهار تا حوالی بلخ امتداد دارد. در واقع، آنها تمام سرزمينی را که در زمان باستان به‌نام پاروپاميسوس شناخته مي‌شد، در اختيار دارند و با در دست داشتن اين منطقه، از تمام مردمان ديگر افغانستان که تنها مرزهايشان با آنها مماس است، جدا و منفک شده‌اند. اين منطقه در تمام طول خود کوهستانی است و بخش اعظم خاک آن فقير است. با اين حال، دره‌های حاصلخيز و پرجمعيت زيادی را در خود جای داده و منبع سرچشمه چندين رودخانه مهم مانند ارغنداب و هلمند، هريرود (يا رود هرات) و مرغاب (يا رود مرو) است. اين منطقه توسط دو رشته کوه بزرگ غربی که امتداد هندوکش هستند تشکيل شده است؛ اين دو رشته کوه با دره هريرود از يکديگر جدا شده‌اند و منطقه را به غرجستان يا سفيدکوه در شمال و غور يا سياه‌بند در جنوب تقسيم مي‌کنند؛ در حالی که نقطه شرقی که اين دو رشته از هندوکش جدا مي‌شوند، غوربند باميان است. (15)

جوشيا هرلان(1799 ـ1871) شخصيت نظامی و تاريخ نگار امريکايی درباره‌ی هزاره ها و سرزمين هزاره می نويسد: «کوه‌های پاروپاميزاد يا پاروپاميسوس، مورخان مسلمان در دوره‌های بعدی، از اين منطقه کوهستانی تحت نام غوری ياد کرده‌اند. برای بوميان کشور و ملل همسايه، اين منطقه به‌نام هزاره‌جات و همچنين هندوکش شناخته مي‌شود. هزاره‌جات يک واژه فارسی است که از هزار-ها به معنای هزاران يا بي‌شمار يا قبيله تشکيل شده است.»(16) او در همين بخش هزاره ها را اقوام همجوار مقايسه کرده و می گويد: « از نظر ما بيشتر به‌عنوان مردمی ساده‌لوح و اصيل شناخته مي‌شوند.»(17)

عبدالحی حبيبی می نويسد: «هيوان تسانک از ولايات جنوب امويه به «فان ـ ين ـ نا» (باميان) رسيد که در آنجا پادشاه جداگانه مي‌راند و طول قلمرو سلطنت او شرقا و غربا دو هزار «لی» (درحدود 600 ميل) و عرض آن شمالا و جنوبا يکصد ميل بود وی در اين جا از دو بت معروف ايستاده بود او يک بت خوابيده و آثار مقدس ديگر ذکر مي‌کند که در ده دير در حدود هزار نفر راهب زندگی می کردند و همه پيرو مذهب صغير بودای بودند. هيوان تسانک از باميان به کيا-پی-شی(کاپيسا) وارد ميشود که محيط اين قلمرو در حدود 1200 ميل است و مردم آن البسه پشمی می پوشند و پادشاه آن از کشتريه مردی هوشيار و دلير و مردم دوست که سرزمين‌های همجوار را نيز به دست آورده و بر ولايت ديگر مي‌راند وی از پيروان مخلص بودا است که هر سال يک مجسمة سيمين بودا به ارتفاع 18 فوت مي‌سازد و مجلس کبير مذهبی موکشامها پريشاد را انعقاد می دهد. در مملکت وی در حدود صد دير با شش هزار راهب مذهب صغير بودايی موجود است و اضافه از اين برخی از پيروان مذاهب ديگر هزار معبد خاص خود را دارند. به قول هو- ئی-لی پادشاه کاپيسا تا فاصله 3 ميل از سرحدات خود با هيوان تسانک همراهی کرد و طوری که هيوان تسانک تصريح کرده «لان ـ پو»(لغمان)، «ناکی تولو» ( ننگرهار) و «کين تولو»(گندهارا) از پشاور تا مجاری دريای سند تحت تسلط پادشاه کاپيسا بود و تا «چاشی لو» (تکسيلا) نيز قبلاً به کاپيسا مربوط بود ولی پس از آن تابع «کياشی مولو» (کشمير ) شده است.
هيوان تسانک به تفصيل از آثار مقدس و معابد و مردم و رسوم و السنه و البسه‌ی اين ولايت معلومات می دهد و در هنگام بازگشت از هند بسال 644 م چون به «فلنه» (پکيتای کنونی تا مجاری سند شرقاً) می رسد اين ولايت را نيز تابع کاپيسا ميگويد در حالی که در همين اوقات ولايات شمال هندوکش اندراب و خوست و قندوز در دست بقايای هفتليان بوده ولايت «تسو-کوچا» که پايتخت آن «هو-سی-نه»(غزنه بود و شهری ديگر هم به‌نام «هوساله» (شايد هزاره) داشت. دارای پادشاه جداگانه و مستقلی بود وی با رعايايش پيرو کيش بودا و مذهب کبير بوده علم و دين را دوست داشته؛ و از سلالة شاهان سابقه بود که مدت ها قبل در اين جا حکم رانده اند.” (18)

حبيبی می افزايد: «سن مارتينSaint-Martin (1802-1896)جغرافيدان قرن 17 ميلادی، نخستين فردی بود که نام «هزاره» را با مکانی به‌نام«هو-سا-له» تطبيق داد، که به عقيده وی، با شهر غزنه کنونی در افغانستان مرتبط بود .او اين ارتباط را بر اساس مطالعات جغرافيايی و تاريخی خود مطرح کرد.» (19)

پژوهشگران باستان از کشور هزاره، از سرزمين هزار نام برده اند و حتی امپراتوری ها را به‌نام هزاره پيوند داده اند. الفريد چارلز اگوست فوشه (1952=1865) گفته است که «ديگر اينکه کشور هزاره يکی نيست، بلکه دو کشور هزاره موجود است يکی آنکه در بالا از آن بحث شد* و ديگری در طرف ديگر بريدگی ناشی از معبر شمال غربی در کوه های که در ساحل چپ انحنای بزرگ رود را احاطه کرده اند، بنابراين مجاور با بلتستان و لاداخ می باشد (20)

فوشه می نويسد: «فقط وقتی به سرچشمه‌ی رود هيرمند می رسيم، منظره قلل مرتفعی که در تمام سال برف روی آن را پوشانيده پيدا می شود. اما اهميت اين راه برای مسافر، اعم از اينکه نژاد شناس باشد يا نباشد، اين است که از سراسر ناحية هزاره عبور می نمايد. اين قبيله هم از حيث نژاد هم از حيث ظاهر و اخلاق و عادات، اختلاف غريبی با قبايل ديگر افغانستان دارد.به محض اينکه مسافری وارد «هزاره‌جات» مي‌شودمتوجه می گردد که سکنه آن چندان زياد هم نيستند مانند مغول ها چشمان متمايل به طرف پايين و گونه های برجسته دارند و ريش آنها کم پشت است.»(21)
فوشه می افزايد: «در اين موقع سال کارگران هزاره از هر طرف بسوی دهات فقير خود برمي‌گردند و از رهايی گرمای جلگه های پست بسيار خوشحال اند. در هر جا که شيب کوه اجازه بدهد با گاو آهن بدوی حتی در کنار برفی که در حال آب‌شدن است مشغول کار می شوند، و زمين ها را برای کشت جو مهيا می نمايند. در مقابل هر خانه کارگاه بسيار ساده ای روی زمين کار گذاشته شده و زنی مقابل آن نشسته با پشم گوسفند قالی و پارچه های بسيار ضخيم می بافد. تمام اين امور را همه مردم می دانند ولی توجيه وجود يک قوم به اين غرابت در قلب جبال مرتفع افغانستان بسيار مشکل است. البته مدتی است که اين مسئله را به طريق ساده ای حل کرده بودند. می گفتند بدون هيچ شک مردم هزاره از قبايل مغول ميباشند، بعلاوه هزاره در زبان فارسی به معنای «هزار» است، و چون چنگيز لشکريان خود را به دسته های هزار نفری تقسيم می کرد، بنابراين ابوالفضل نويسنده تاريخ اکبر شاه اظهار نموده است که اين مردم کوهستانی قسمتی از لشکريان چنگيزند که در آن محل باقی مانده اند. تمام نويسندگان بعد از او هم اين مطلب را تکرار نموده اند، بدون اينکه از خود سوال کنند چگونه يک فوج هزار نفره از لشکريان چنگيز در ميان اين کوه های سخت به حال خود واگذاشته شده اند و چگونه ملتی را تشکيل داده اند؟ برای اينکه اين مطلب را تا اندازه ای به حقيقت نزديک کنند لازم ديده اند ابتدا ثابت کنند که اين ناحيه تا قرن هفتم هجری غير مسکون بوده است. ولی متأسفانه کاملا برعکس اين مطلب به ثبوت رسيده است. خوانندگان بخاط دارند که در اوايل قرن اول هجری «هيوان تسانک» همراه يکی از پادشاهان افغانستان که در اطراف کشور خود گشتی می زد، تا هم ماليات عقب افتاده را وصول کند هم قدرت مرکزی را به قبايل اطراف خود نشان بدهد، از اين نقطه نيز عبور کرده است. وقتی مسافر مزبور به اتفاق کاروان شاهی وارد هزاره‌جات می شود، هوای سرد و خلق ناهنجار را که حتی زبان شان با زبان همسايگان اختلاف داشت ياد ي‌نمايد و به همين طريق از قيافه چينی مآبی که امروز هم مردم اين ناحيه دارند، تعجب مي‌کند. همانطوری که مسافر انگليسی «مورکرافت» که مستقيماً از لاداخ می آمده وقتی به هزاره‌جات رسيده اظهار نموده که در کوه های افغانستان همان مردمی را مشاهده کرده که در تبت شرقی ديده بود. از اينهم بالاتر اينکه 1000 سال پيش از مسافرت هيوان تسانگ اسکندر ناچار شد از جنوب به طرف شمال از جبال افغانستان عبور نمايد. مورخان او می نويسند که اسکندر يک نوع «بربرهای» تازه ای مشاهده کرد که از ديگران بسيار سرکش تر بودند. شرحی که کوينتوس‌کورتيوس از خانه های گلی آنها می دهد با آنچه مسافری به‌نام «فرير» نقل مي‌کند، و آنچه امروز هر مسافری می تواند به چشم خود ببيند کاملا تطبيق می نمايد.(22)
در اين راستا، مقايسه تطبيقی ميان توصيفات هيوان تسانگ و واقعيت های فرهنگی ـ معيشتی معاصر مردم هزاره، شواهد محکمی بر پيوستگی تاريخی اين قوم ارائه می دهد:

نکته اول: بقای عناصر فرهنگی باستان: يادآوری هيوان تسانگ از گياه زردچوبه (يو-کين) در منطقه هوساله (هزاره)، نشان‌دهنده يک پيوستگی زيست محيطی و فرهنگی است. استفاده از ريشه‌های اين گياه در آشپزی سنتی هزاره، حتی تا نسل‌های اخير و در دورافتاده‌ترين مناطق کوهستانی، نمونه‌ای ملموس از حفظ جزئيات فرهنگی-تاريخی است که قدمت سکونت اين قوم را تأييد مي‌کند.

گياه زردچوبه و پیوند تاریخی آن با نخستین نقاشی های رنگ روغن جهان در بامیان هزارستان

نکته دوم: پيوستگی ميراث آموزش و مقاومت. علاقه‌مندی به يادگيری، که هيوان تسانگ از آن در هوساله ياد کرده، در ميان مردم هزاره ها به صورت يک ميراث فرهنگی حفظ شده است. اين پيوستگی در تلاش‌های امروزی آنان برای تحصيل، از برپايی صنف‌های صحرايی در کوهستان ها تا برگزاری امتحان کانکور بر روی برف، نمودار است. مهم‌تر آنکه، اين علاقه وافر به آموزش، به‌عنوان شاخصی از هويت قومی، مکرراً هدف حملات تروريستی و انتحاری قرار گرفته است؛ با اين حال، اصرار اين مردم بر بازگشت به ويرانه‌های همان مدارس برای ادامه تحصيل، قوي‌ترين دليل بر مطابقت کامل اين خصيصه فرهنگی با توصيفات باستانی است.

برف، آموزش، امتحان و سختکوشی در هزارستان

نکته سوم: پيوند معيشتی با سرزمين و غصب سيستماتيک: اشتغال به زراعت گندم، و پرورش گوسفند و اسب (تربيه گوسفند و اسب) که هيوان تسانگ به آن اشاره مي‌کند، همواره از پيشه‌های اجدادی هزاره‌ها بوده است. آن‌ها حتی پس از رانده شدن از دشت‌ها به کوهستان، توانستند منابع معيشتی خود را از طبيعت استخراج کنند. با اين حال، اين پيوند معيشتی و مالکيت سنتی بر سرزمين، با دستور عبدالرحمن خان مبنی بر اعلام هزاره‌جات به‌عنوان علفچر کوچي‌ها، مورد خدشه قرار گرفت. اين اقدام نه تنها يک غصب اقتصادی، بلکه يک جزء ساختاری و ماندگار نسل‌کشی است که هدف آن سلب مالکيت و نابودی منابع حيات گروه قومی بوده است.

رمه گوسفند در باميان امروزی

نکته چهارم: هيوان تسانگ لباس عمده ساکنان هوساله را پوستين و لباس های که از پشم ساخته مي‌شدخوانده است. پس صنعت پوستين دوزی و بافندگی از اشتغال نياکان هزاره بوده که به هزاره ها به ميراث مانده است. صنعت پوستين دوزی و بافندگی در هزاره‌جات از چند قرن به اين سو موجود بوده که به‌تدريج به جاهای ديگر به‌ويژه کابل مروج شده است. بَرَک يکی از لباس های کهن مردم هزاره است که قدامت خيلی ديرينه دارد. بَرَک از پشم گوسفند ساخته مي‌شود و لباس ضخيم و گرم است. همانطوری که هيوان تسانگ هوساله را دارای طبيعتی ناهموار و کوهستانی با آب و هوايی سرد و خشن توصيف کرده، گفته بود که «لباس‌ها عمدتاً از پوست و پشم ساخته مي‌شوند که برای اين منطقه مناسب‌ترين باشد»، چنين وضعيت سخت طبيعی آن منطقه ساکنان آن را مجبور به ساخت لباس های گرم می کرد که حالا به‌نام بَرَک هزارگی ياد می شود. اين لباس معلول همان هوای سرد و خشن هوساله، شغل های تربيه گوسفند، پوستين دوزی و بافندگی است حالا در بافندگی بَرَک ديده می شود.

لباس های گرم برک هزارگی سابقه تاريخی دارد که در عصر حاضر هم از توليدات مردم هزاره است.

نکته پنجم: استمرار آوارگی تحميلی و پناه در کوهستان: گزارش هيوان تسانگ مبنی بر زندگی مردم در «غارهايی که در دامنه کوه‌ها کنده شده‌اند»، با زندگی باستانی و معاصر هزاره‌ها هم‌خوانی دارد. اين سبک زندگی از پايتخت‌نشينی به غارنشينی، نتيجه آوارگي‌های مداوم و تحميلی ناشی از تهاجمات خارجی بوده و اکنون نيز آثاری از آن در اطراف پيکره‌های بودای باميان مشهود است. اين موضوع به طور ضمنی بر سلب امنيت و سرزمين از اين قوم در طول تاريخ دلالت دارد.

زندگی مغاره نشينی در جوار پيکره های بودای باميان تا اکنون موجود است

نکته ششم: استقامت دينی و هدف قرار گرفتن ميراث: توصيف هيوان تسانگ از «سرسخت بودن، محکم بودن به مذهب و دين» در هوساله، در دوران معاصر در ميان هزاره‌ها مشهود است. اين استقامت نه تنها در حفظ باورهای مذهبی (از جمله تقيه صدها ساله اسماعيليان)، بلکه در حفاظت تاريخی از ميراث فرهنگی ـ دينی منطقه (مانند پيکره‌های بودای باميان) نيز منعکس است. تخريب عامدانه اين آثار توسط رژيم طالبان، نشان‌دهنده حمله مستقيم به ريشه‌های فرهنگی و تاريخی گروه هزاره، به‌عنوان بخشی از ابعاد نسل‌کشی فرهنگی است.
با وجودی که هزاره ها مسلمان شيعه مذهب هستند، در امتداد سده ها از پيکره های بودای باميان نگهداری کردند، اما طالبان در مارچ 2001 م، اين آثار گران بها را تخريب نمودند.

پیکره های سلسال و شهمامه در بامیان هزارستان

نکته هفتم: صداقت درونی و فقدان خشونت سازمان‌يافته: توصيف هيوان تسانگ از «شخصيت سرسخت، ساده و صادق» ساکنان هوساله، با رفتار اجتماعی و اخلاقی هزاره‌های امروز مطابقت دارد. اين گروه قومی، با خصلت ديگرپذيری و عدم نفی اقوام ديگر، در طول تاريخ معاصر سهمی در خشونت‌های فراگير نداشته‌اند. هيچ هزاره‌ای در قالب عامل انتحاری ظاهر نشده و اين مردم از عضويت در گروه‌های افراطی و خشن نظير طالبان، داعش و القاعده برکنار بوده‌اند. اين صداقت درونی و اتکای اقتصادی بر «عرق‌ريزی و زحمت شخصی» آن‌ها را به هدفی سهل‌الوصول برای خشونت‌های سيستماتيک و غارتگري‌های مبتنی بر حسادت و تنفر قومی تبديل کرده است.

هزاره ها از کارگر ساده تا جنرال از نتيجه زحمت و استعداد خود شان زندگی کرده اند و هرگز به افراط گرايی و حذف ديگران مبادرت نورزيده اند.

نکته هشتم: عوامل سرزمينی و جغرافيايی: از آنجا که گردشگران، تاريخ نگاران و باستان شناسانِ باستان مانند هيوان تسانگ، کلوديوس بطلميوس، کوينتوس‌کورتوس ساکنان سر زمين های «فن ين نه» (باميان)، هوسانه (غزنه)، اوزاله يا اوزانه (ارکوزيا، هريرود و پاراپاميزاد) را با ويژگی های تشريح کرده اند که با مردمان مناطق همجوار تفاوت دارند، همين تفاوت تا قرن نزدهم تا حدی حفظ شده بود، تا اينکه در اواخر قرن نزدهم ميلادی و اوايل قرن بيستم بعد از قتل عام و بی جای سازی گسترده هزاره ها توسط امير عبدالرحمن، اين سرزمين ها دستخوش تغييرات شد، اما تا اکنون در باميان، غزنی، کوه های پاراپاميزاد (هندوکش) هزاره ها طوری زندگی می کنند که ساکنان اصلی اين مناطق بوده اند و تاريخ ورود شان در اين سرزمين ها متعلق به زمانه های نامحدود نامعلوم است. اما کسانی به صفت ناقلين به اين سرزمين ها آمده اند، تاريخ ورود شان محدود و معلوم است.

شايد سوال شود که چرا هزاره ها غار نشين و کوه نشين و فقير باقی ماندند و ديگران به پيشرفت و ترقی رسيدند. پاسخ روشن است که در چند سده مورد تاخت و تاز ديگران بوده، کشته شده، بی جا شده، تحقير شده و نسل‌کشی شده، به انزوا کشانيده شده و از پايتخت نشينی به کوه نشينی و از کوه نشينی به مغاره نشينی سوق داده شده و حالا هم کشتار هزاره ها ادامه دارد.

اين بود استدلال من درباره‌ی تطابق خصوصيات ساکنان هوساله در قرن هفتم ميلادی با خصوصيات هزاره های امروزی.
اکنون به بحث اصلی برميگرديم.

حيدرعلی جاغوری در کتاب «هزاره ها و هزاره‌جات باستان در آئينه تاريخ» به قول از «دايرة المعارف يا فرهنگ دانش و هنر» می نوسيد: «کوروش کبير حکمران مقتدر هخامنشی برای فتح حکومت های جداگانه شرق ايران به لشکر کشی پرداخت و به مقاومت دلاوران مردمان اين سرزمين مواجه گرديد. کوروش در اين جنگ ها زخمی شد، گرچه توانست ايالات متفرق و خصوصاً ستاگيديا (بخشی از هزاره‌جات امروزی) مرکز مقاومت را فتح کند ولی خود از زخمی که از دست قبيله دهاتی (ترک و مغل) برداشت کشته شد و در کنار دريای مرغاب به خاک سپرده شد.» (23)

هنری جورج راورتی در ترجمه کتاب «طبقات ناصری» تأليف سراج الجوزجانی از زبان عربی به انگليسی در صفحه های 106-109 جلد دوم اين کتاب حمله چنگيز خان در سمرقند، بخارا، خوارزم و غرجستان را تشريح کرده است که قبل از تهاجم چنگيز خان در اين مناطق افراد تُرک و مغول زندگی داشته و با لشکر چنگيز خان جنگيده اند و خسارات و تلفات زيادی را متحمل شده اند.(24)

«سکندر با هجوم سوارکاران تحت رهبری اش در سال 3301 ق م فکر حکمرانان جدا از يکديگر ، پراگنده و غير متمرکز در اين سرزمين را به زودی از ميان بر ميدارد ولی برعکس زمانی که به طرف شمال رهسپار بود تا به جيحون (آمو) برسد در نواحی صعب العبور به مقاومت دور از فکر خود مواجه گرديد. مورخين همراه وی چون بطلميوس می نگارد که « سکندر در گذشتن به شمال يک نوع خارجيان (انسان های) جديد را ديد که بی نهايت سرکش بودند و در پناه خانه های گلی می زيستند.(25)

درباره‌ی باورهای دينی مردم هزارستان باستان هم پژوهشگران باستان و هم محققان معاصر بر مبنای اسناد تاريخی معلومات زياد را بيان کرده اند. حيدرعلی جاغوری نوشته است که «در اوايل قرن دوم ق م الی قرن پنجم ميلادی هزاره‌جات و شهر های تاريخی و مذهبی و مراکز سياسی آن در تمام دنيا از شهرت خاصی برخوردار بود. هزاره‌جات مرکز اعتقادی دين بودايی (بزرگترين دين مردم علم) و يکی از مراکز سياسی عهد کوشانی، شاهان زاولی و امرای محلی بود. بدين لحاظ اين کانون مذهبی، اعتقادی و سياسی توجه اکثريت علما، دانشمندان و مبلغين مذهبی، تجاران و راهبان، زائرين و سياحان دنيا را به خود جلب می نمايد. (26)

جاغوری می افزايد که «در عصر امپراتوری آشوکا بزرگترين مروج و مبلغ دين بودايی در هند ترويج دين بودايی در هزاره‌جات امروزی نيز توسط مبلغين بودايی صورت گرفته بود. اما با ايجاد امپراتوری کوشانی دين بودايی بر علاوه هند در اين سرزمين نيز پشتوانه دولتی پيدا کرد و انتشار آن سرعت بيشتر گرفت، معابد و پرستشگاه ها ايجاد گرديد و در عهد کنيشکا کبير در سال های 120- 160 م مجسمه های اصنام تاريخی باميان (بت های 53 متری و 35 متری) بنياد گذاشته شد.» (27)

حسين نايل به نقل ازمايکل وير چنين ميگويد: «از نظر زبانشناسی، هزاره ها و مغولهای افغانستان به هم ديگر رابطه و قرابت تکوينی و پيدايی ندارد...قبل از مهاجمين در هزاره‌جات متوطن بوده‌اند و منشأ خيلی قديمي‌تر دارند که امروز قابل تشخيص نيست.(28)

«نظريه جوزف فرير بر اساس توضيحات مورخ يونانی کوينتوس‌کورتيوس (تمدن ايرانی، 438) در مورد نبردهای اسکندر کبير و سفرهای زمستانی او به اين مناطق بود. او استدلال بيشتری بر اساس آن توضيحات در مورد ساکنان افغانستان مرکزی در آن زمان ارائه می دهد. با توجه به شباهت چهره و فرهنگ و آداب و رسوم آنها، اين افراد جد هزاره‌های فعلی افغانستان بودند.»(29)

نظريه بومی بودن هزاره ها، توسط محقق فرانسوی « فرير» در قرن نزدهم ارائه شد. به نظر وی هزاره ها زمان سکندر کبير در افغانستان می زيستند. او به‌عنوان شاهد اين نظريه، جنگ های اين زمان توسط مورخ يونانی «کوينتوس‌کورتيوس» درباره‌ی خط سير اسکندر به طرف افغانستان مرکزی را نقل قول کرده است و با استناد به اين گزارش های جنگی سعی ي‌نمايد تا ثابت کند که مردمان وصف شده در آنها نياکان هزاره های کنونی بوده اند. (30)

کلوس فرديناند عضو هيئت علمی دنمارکی در افغانستان ( 1953 = 1955) درباره‌ی بي‌جاسازی اجباری هزاره از سرزمين شان نوشته است: «به نظر می رسد که از زمان به قدرت رسيدن احمد شاه بابا درانی يا ابدالی(1747-1773) يا طبق نظريه راورتی کمی زودتر از آن بود که هزاره ها به سمت کوه های شکال غربی رانده شدند. قبلاً مرز های هزاره خيلی به قندهار نزديک شده بود، اما طی سال های 60 تا 70 آن خيلی نامشخص گرديد تا اينکه رقم قابل توجهی از قبايل افغان ها در آنجا مقيم شدند، تعداد از آنها يا همه شان سرانجام آنجا را از هزاره ها گرفتند، اين موردی است که در رابطه با داهله (حوزه رود ارغنداب در جنوب جاغوری)، تيری (شمال قندهار)، و غيره، حتی در شمالی ترين نقطه ارزگان در دايه و پولاد و گيزاو (گيزاب) تا شمال غربی هلمند صادق است.» (31)

لويس دوپری (1924-1989) باستانشناس امريکايی در بحثی درباره‌ی گروه های قومی در افغانستان می نويسد که هزاره ها «برخلاف باور عمومی، از نوادگان ارتش چنگيز خان نيستند. تيپ فيزيکی اوليه: مغولی، با کمی ترکيب مديترانه‌ای در مناطق خاکستری* قومی مطابق است.» (32)

هنری والتر بليو در فصل دوم کتاب خود کوشش کرده است که مناطق باستانی هزاره را مناطق يهودی ثابت کند .(33) اين گونه روايت های غير مستند اغلب تلاشی مرموز برای انکار از تاريخ هزاره و اصالت قومی آنها بوده و می تواند با سرنوشت مصيبت بار مردم هزاره و نسل‌کشی دوامدار پيوند داشته باشد. اين نظريه بليو به تقويت تعدد و کثرت نظريات برای مغشوش سازی تاريخ هزاره ها کمک مي‌کند.

وليهم کر فريز تيتلر 1886-1963) پژوهگر انگليسی گفته است که «هزاره ها در قرن 19 يکصد و ده هزار مرد جنگی داشتند. آنان مردمی اند: درست کار، با شجاعت، نيک طبع، ساده، خدمت کاران ممتاز، سربازان درجه يک و کارگران شادی هستند.» (34)

او همچنان اظهار داشته است که «بعضی از آنها (هزاره ها) از عهد باستان خيلی دور پيش از آمدن آريايی ها باقی مانده اند، مثلا در ميان هزاره ها دسته کوچک بربری هستند که از ريشه دراويدی می باشند.» (35)

مطابق پژوهش اکادمی علوم قزاقستان در نوشته به‌نام«هزاره های افغانستان»، جغرافيای هزاره‌جات (هزارستان) قرار ذيل تشريح شده است. «موقعيت فشرده مساحت تاريخی هزاره ها در افغانستان، عبارت از هزاره‌جات است که در امتداد کوه های مرکز افغانستان تا قسمت شرق کوهستانات ايران ادامه دارد. در دوران پارس ها و يونانی ها اين منطقه قسمتی از پاراپاميزاد (هندوکش) بود.

مرز های دقيق هزاره‌جات از شهر های کابل، غزنی، قلات در شمال غرب تا بلخ و اندراب در غرب تا هرات اما مشکل است که آن را دقيق تعيين کرد. پژوهشگر مشهور روسی جنرال سنيسرف مرز هزاره‌جات را قرار ذيل مشخص کرده است. «مرز شرقی اين منطقه از نصف النهار ونی عبور مي‌کند. مرز غربی آن در نصف النهار ميان مرغاب و ميمنه موقعيت دارد. مرز شمالی آن از کانال عرضی خط‌الرأس بند ترکستان ميگذرد. مرزجنوبی آن موازی با شهر غزنی است. در قسمت بزرگ اين منطقه بزرگ هزاره ها و در غرب آن ايماق ها زندگی دارند که مرز دقيق ميان آنها ذکر نشده است.» (36)
سنسيرف اندری افگينويچ، تاريخ نگار روسی گفته است که «پژوهشگران مشهور در عصر حاضر ولايت های باميان، وردک، غزنی، ارزگان، بغلان، سمنگان، بلخ، پروان، دايکندی و غور را يا قسمت های آن را مربوط به هزاره‌جات می دانند.»(37)
ويکتور کارگون افغانستان شناس روسی (1940-2014)م می نويسد که «پيداست، همين گونه، امپراتوری درانی را که پس از فروپاشی امپراتوری نادر افشار به دو بخش خاوری و باختری، پديد آمد؛ نيز نمی توان خواند. در واقع، مرزهای امپراتوری درانی بيشتر با «افغانستان» مرزهای خراسان تاريخی- هر چند هم نه به گونه کامل- همخوانی داشت و کشور افغانستان کنونی تنها بخشی از آن است نه کل آن. از سوی ديگر، پس از فروپاشی امپراتوری درانی، با برافتادن زمان شاه ابدالی با کارروايی های انگليس از پشت پرده، سرزمين های برجا مانده از اين «بيگ» و «مير نشين « ،» سردار نشين « و « خان نشين» و «امپراتوری به چند سردارنشين» » تقسيم گرديد که در ادبيات سياسی جهان بيشتر به‌نام«نشين» شناخته می شوند. از همين رو، اين تاريخ را سر آغاز های افغانی شمردن درست نيست.» (38)
کارگون می نويسد که «با اين همه، افغانستان که همچنان تا به امروز گروگان بوده است، هرگز نتوانسته است پا فراتر از قربانی شدن « بازی بزرگ» بگذارد. (39)

الکساندر برنس (1805 ـ 1841) ديپلمات بريتانيايی بود که از عوامل اصلی بازی بزرگ در منطقه آسيای مرکزی به شمار مي‌رفت او در کتاب «ماموريت کابل» گروه های قومی هزاره را تشريح کرده، موجوديت هزاره ها را پيش از تهاجم چنگيز خان مي‌داند و می نويسد که در جنوب اين نواحی، و بين کابل و هرات، منطقه کوهستانی هزاره‌ها، يا به اصطلاح، هزاره‌جات، قرار دارد.» (40)

او درباره‌ی مستقل بودن هزاره‌هاگفته است که «هزاره‌های دايزونگی تقريباً مستقل هستند، هزاره‌های دايکوندی نيز کاملاً مستقل هستند. در قره‌باغ، آنها به دشتی فراتر از جاغوری، بهسود و فولادی سرازير مي‌شوند. هزاره‌های تاتار و حبوش بين باميکان و کندوز قرار دارند. همه اينها شيعه هستند، به جز هزاره‌های زير هرات و نيمی از آنها که در غوربند زندگی مي‌کنند.» (41)”

برنس اظهار داشته است که «هزاره‌ها نژادی خوش‌خلق هستند؛ اما توسط تمام اقوام مهاجر مورد ظلم و ستم قرار مي‌گيرند.» (42)

افغانستان شناسی روسيه به مراتب نو و کم تجربه نسبت به کشور های غربی بوده که ولاديمير بويکو افغانستان شناس روسی (1938-2015) اين حقيقت را چنين تشريح کرده است: «اولين گام برای از سرگيری کار تحقيقاتی در مورد افغانستان در دوران شوروی، آماده‌سازی يک سفر علمی ويژه به افغانستان بود - ابتکاری که توسط گروهی از اساتيد باتجربه از مدرسه پيش از انقلاب، از جمله د. آنوچين، آی. بوروزدين و ديگران، ارائه شد. در پايان اوت 1922، هيئت رئيسه انجمن علمی شرق‌شناسی سراسری روسيه کميسيونی را برای آماده‌سازی سفر اکتشافی افغانستان تشکيل داد و در تابستان 1923، مجموعه‌ای از مقالات مروری درباره افغانستان، حاوی مطالبی با ماهيت تاريخی و قوم‌نگاری، منتشر شد.» (43)

يعنی شرق شناسان و افغانستان شناسان روسيه بيشتر به شناخت ساختار های قومی دلچسبی داشته اند.
سنسيرف اندری که در بالا از وی نام برده شد نوشته است که «ادبيات اصلی درباره افغانستان تقريباً تماماً از ادبيات انگليسی به ما منتقل شده است. هر آنچه به زبان‌های آلمانی و فرانسه در مورد افغانستان وجود دارد، بازخواني‌هايی از ادبيات انگليسی است که به اندازه کافی فراوان است.»(44)

حتی واسيلی ولاديميرويچ بارتولد (1869-1930) تاريخ نگار روسی که مخالف سرسخت باستانی بودن تاريخ هزاره ها پيش از چنگيز خان است، از اکثريت بودن و مقتدر بودن هزاره ها نتوانسته است انکار کند. او درباره‌ی اکثريت بودن و مقتدر بودن هزاره می نويسد: «هزاره ها در اين زمان (در حدود صد سال) پر جمعيت ترين و مقتدرترين قوم اين مملکت(افغانستان) و در شمال و جنوب سلسله های عمده جبال سکونت دارند.»(45)

نجيب مايل هروی متولد سال 1329 هجری در هرات، درباره‌ی گونه زبان هزاره ها می گويد: «گونه فارسی هزاره ای از اصيل ترين و کهن ترين خصيصه های مربوط به زبان فارسی برخوردار است، به طوری که خصيصه های معمول در گونه های فارسی سده چهارم و پنجم را دارا می باشد.» (46)

حسين يزدانی گفته است که «من ترديدی ندارم که هزاره ها از نژاد زرد و شاخه مغل می باشند و نيز ترديدی ندارم که اغلب شان حتی قبل از اسلام در افغانستان بوده اند. پس آنچه که در افواه مشهور است که اينان از بقايای سپاه چنگيز خانند، حقيقت ندارد.» (47)

شيرمحمد خان گنداپور با تُرک و مغل خواندن هزاره، نظريه «هزاره از بازماندگان چنگيز خان است» را رد مي‌کند. او با تشريح مفصل در دو صفحه کتاب «تواريخ خورشيد جهان» زير عنوان «مجمل حال قوم هزاره که در کوهستان مابين کابل و هرات»، تاريخ مردم هزاره را پيش از تهاجم چنگيز خان ثابت می کند.»(48)

تنها عنوان اين بخش از کتاب شيرمحمد خان گستردگی جغرافيای هزاره را از کابل تا هرات نشان می دهد.
مير محمد صديق فرهنگ در موجوديت مردم هزاره در غرجستان را تأييد می کند، اما معتقد است که هزاره ها برخی از جانشينان چنگيز نيز در ميان آنها جابجا شده اند. اين هم نوع ديگری از کثرت و تعدد نظريه ها درباره‌ی تاريخ هزاره است. او گفته است که «در کوهستان مرکزی خراسان که به‌نام غور، غرجستان يا مطلق جبال ياد می شود، مردمان ديگری به‌نام هزاره و نکودری جاگرفته که بعضی پيش از هجوم مغلان به اين خطه وارد گرديده و برخی در اثر لشکرکشی چنگيز و جانشينان او در آن جاگزين شدند. اينان با مردم محل که تاجک آميخته با ترک بود و امرای آل شنسب و سلاطين غوری از بين ايشان ظهور کرده بودند، آميزش يافته زبان آنها را با مخلوطی از لغات ترکی و مغلی قبول کردند و خود شان به‌نام هزاره وطن شان به هزاره‌جات شهرت يافتند. در قرن پانزدهم هزارگان در اثر مساعی دعات شيعه، مذهب مذکور را پذيرفتند حالی که بخش بيشتر مردم خراسان سنی مذهب بودند.» (49)

مير غلام محمد غبار گفته است که «بيش از يک مليون نفوس زحمت کش و کارکن هزاره که از هجوم چنگيز خان اين طرف زير ضربات خارجی و داخلی واقع شده بودند، برای اعاشه و تفريح عده ای انگشت شمار ارباب و مير و بيگ و روحانی جان ميکندند. فيودال های مسلط اين منطقه، با اطاعت و تاديه ماليات بدولت های مرکزی افغنستان برای حفظ قدرت منطقوی خود تا اواخر قرن نزدهم در مقابل تسلط مستقيم دولت مرکزی مقاومت سرسختی نشان دادند.(50)
پروفيسور شاه علی اکبر شهرستانی درباره‌ی موقعيت جغرافيايی و اداره سياسی غرجستان می نويسد: «اين منطقه کوهستانی (غرجستان) که با کوه های بلند و صعب المرور محاط است، از هر جانب مسدود، و دارای ابواب آهنين است و هيچ سلطانی بران فرمانروايی نکرد و سلطانان را بر آن راهی نبود و مقامی هم برای سلطان وجود نداشت و از ايام قديم با امرای محلی يعنی «شار» اداره ميگرديد.» (51)

تاريخ نگاران افغانستان زمانی در نوشته های شان از ستاگيديا، اراکوزيا، پاراپاميسوس نام می برند، واژه های هزاره‌جات يا هزارستان را به دنبال آنها در داخل قوس می نويسند. اين کار حتی توسط تاريخ نگارانی تکرار مي‌شودکه مخالف بومی بودن هزاره ها در مناطق نامبرده هستند که مثال آن ميرغلام محمد غبار است.(52)

اکنون با مطالعه و مقايسه نظريه های گوناگون در تاريخ مردم هزاره، پرسش جدی مطرح مي‌شودکه چرا تا اين حد تعدد و کثرت وابهام نظريات درباره‌ی تاريخ هزاره ساخته شده است؟

پاسخ اين است که توليد روايت های متناقض و مبهم درباره‌ی تاريخ هزاره، خود بخشی از سازوکار نسل‌کشی فرهنگی و ابزاری برای انکار از باستانی بودن است. در طول تاريخ اين نظريه ها مانند «بقايای سپاه چنگيز بودن» به صورت هدفمند و سيستماتيک ساخته و ترويج شده اند تا: حق مالکيت بر سرزمين اجدادی(هزارستان) را سلب کنند؛ انزوای قومی و نژادی هزاره را در منطقه توجيه کنند؛ خشونت سيستماتيک و غصب سرزمين را به‌عنوان «تصفيه حساب با مهاجران» يا «مجازات شورشيان» مشروعيت بخشند.

نظريه های وجود دارد که گفته می شود: هزاره ساکنان بومی سرزمين شان هستند، هزاره بازمانده از سربازان چنگيز اند، هزاره ها تُرک و مغل اند، هزاره ها تبتی هستند، هزاره تاجک هستند، هزاره ها از نسل آريايی بايد باشند، هزاره بقايای دراويدی ها می باشند، هزاره در افغانستان وجود ندارد و غيره.

به باور من اين تعدد نظريه ها نوعی تاريخ سازی برای مغشوش کردن تاريخ هزاره است که می تواند به نسل‌کشی مردم هزاره مرتبط باشد. نسل‌کشيی که در بيش از 130 سال دوام دارد و بدون شک دست هايی در عقب آن ديده می شود. (53)

چيزی که اين شک را به واقعيت تبديل می کند اصرار بيش از حد نظريه ی است که گويا هزاره ها از بازمانده های سربازان چنگيزند. افراد و حلقاتی که به اين نظريه تأکيد افراطی دارند، دارای تعلقيت های کشوری، ملی و قوميی هستند که به منافع شان با بود و نبود قوم هزاره وابسته است. آنها با داغ ساختن اين نظريه که گويا هزاره ها اولاده چنگيز اند، آنها را ظالم و بيگانه معرفی کرده، زمينه های دوری و تجريد آنها را اقوام ديگر مساعد می کنند.

چرا عده ای به نظريه يک شيخی از هندوستان به‌نام ابوالفضل علامی دگنی که در سال های (1551ـ 1602) ميزيسته، بی حد علاقه مند هستند.(54) در حالی که صد ها سال پيش از نظريه ابوالفضل و صد ها سال بعد از آن نظريه های خلاف وی توسط پژوهشگران بلند پايه کشور های غربی و شرقی به طور تخصصی طرح و بررسی شده اند که اساسات علمی و تاريخی قوی تر، مستدل، معتبر تر و منطقی تر را دارند. بايد يادآور شد که اظهارات ابوالفضل به مثابه يک نظريه، قابل درک است و نگرانی ندارد، اما تأکيد بيشتر بر آن مفهوم ديگر را دارد. تُرک و مغل بودن هزاره ها غالب ترين نظريه درباره‌ی تاريخ اين قوم است، اما اين معنی را ندارد که هزاره ها بازمادگان سربازان چنگيز خان باشند.

موضوع بسيار در خور توجه درباره‌ی تاريخ نويسی برای هزاره ها، اقليت سازی هزاره و اکثريت سازی اقليت های ديگر است. باز هم پرسشی است که چرا هزاره ها بايد اقليت تبليغ می شوند و ديگران اکثريت، با نسل‌کشی دوام‌دار مردم هزاره بی ارتباط نيست. اگر هزاره اقليت ناچيز باشد، چرا اين ادعا در يک سرشماری بين المللی در افغانستان ثابت نمی شود؟ چرا جامعه جهانی در بيست سال حضور نظامی اش نخواست در افغانستان پروژه سرشماری را تطبيق کند؟ آيا نمايندگی ملل متحد (يوناما) در افغانستان نمی توانست اين کار را بکند؟ بدون شک می توانست، اما نکرد. پس ادعای اقليت نشان دادن مردم هزاره نادرست و بی مورد است. اگر پشتون ها ادعای اکثريت را دارند، پس چرا در چند قرن حکومت های استبدادی و مطلق العنان شان سرشماری را در افغانستان اجرا نکردند. زيرا آنها معلوم شدن نفوس واقعی اقوام ديگر را به ضرر شان می دانند. اين حکومت ها از سرشماری در افغانستان جلوگيری می کردند.

سرنوشت مردمان سرزمينی که به‌نام افغانستان ياد شده توسط بيگانه ها نوشته شده و به دست استعمار انگليس جلو داده شده است. در اينجا از تبارز سياسی هر مردمی جلوگيری شده؛ خانواده ها، دودمان ها و گروه های قومی را بر شانه های اقوام ديگر سوار کرده و هر گاهی مردم اين بار را از شانه های شان انداخته اند، دوباره توسط بيگانه بر شانه های مردم گذاشته شده است که تا اکنون ادامه دارد. اجرا کننده های اين سياست گروه هايی را می سازند که سياست شان را بپذيرند و آن را عملی کنند، اما هزاره های بنابر خصلت قومی و مذهبی شان برای اجرای اين کار ها مساعد نبوده اند و شايد مزاحم هم احساس شده اند. دوام نسل‌کشی می تواند با اين ويژگی هزاره ها پيوند داشته باشد. تغيير و تقلب تاريخ در مورد هزاره ها و نسل‌کشی آنها در افغانستان به وضاحت ديده مي‌شودکه در فصل سيزدهم اين کتب زير عنوان «سکوت به مثابه کنش در نسل‌کشی مردم هزاره» تشريح شده است. (55)

هزاره ها در سال 1892 م

برعلاوه تغيير تاريخ، در موضوع مهندسی قومی، تغيير جغرافيا، سياست تغيير رژيم و تغييرات، ديگر در سطح جهانی نيز روز به روز علنی می شود. مثال روشن آن نسل‌کشی کرد ها است. مهندسی قومی نه تنها درباره‌ی هزاره ها، در مورد کرد ها نيز تطبيق شده است که داکتر کازيوا سالح پژوهشگر کردی ـ کانادايی اين موضوع را به طور مستدل، علمی و مستند تشريح کرده است. به کتاب «کلتور نسل‌کشی» رجوع شود.(56)

بی جا سازی، تنگ ساختن شرايط زندگی هزاره در افغانستان، جابه جايی ناقلين در سرزمين های آنها با مسايل بيان شده در نکات بالا بدون رابطه نيست.

موضوع مهم در سرنوشت مردمانی است که حالا به‌نام افغانستان ياد می شود. تغيير نام اين سرزمين ها است که تصادفی نيست. آيا خراسان نام مناسب نبود؟ اگر بود، چرا تبديل شد و اگر تبديل شد، چرا ترکستان يا هزارستان نشد . کسانی که کورکورانه اين موضوع را تابو و غير قابل بحث می دانند، کار ندارم، می خواهم موضوع مهم تاريخی را بررسی کنم و روشن بسازم که چرا نام های با پشتوانه قوی عقب زده شد و نامی را که مردم اين سرزمين با وی آشنا نبودند و تا حال تاريخ آن روشن نيست، بالای مردم تحميل شد. زمانی که نام خراسان را به افغانستان تبديل می کردند، کدام اقوام بر اين سرزمين تسلط داشتند و در اين جا زندگی می کردند؟ پاسخ اين است که اين سرزمين بيشتر از همه به دست اقوام تُرک ـ مغل و تاجک بود. مناطق خود مختار به‌نام‌هايترکستان و هزاره‌جات (هزارستان) وجود داشتند که هر کدام مانند يک کشور عمل می کردند. پس چرا نام های ترکستان و هزارستان به تابوهای نامقدس و نام افغانستان به تابوی مقدس تبديل شد؟ روشن است که دست هايی در عقب اين برنامه های درازمدت قرار دارند که مهندسی قومی، تغيير جغرافيا و تغييرات مطلوب خود شان را از راه های پيشبرد جنگ، ترور و نسل‌کشی پيش می برند.

اگر يک برنامه هدفمند و دوامدار در عقب نامگذاری افغانستان نمی بود، افغانستان به‌نام خراسان باقی می ماند. اگر تغيير نام لازم می بود، نام های ترکستان، هزارستان و تاجکستان بر نام افغانستان تقدم داشت.

بصيراحمد دولت آبادی می نويسد که «تمامی مورخين معترفند که يکی از عمده ترين عامل قدرت گيری عبدالرحمن ساده انديشی ترکستانی ها بوده که از او حمايت نمودند تا او به قدرت رسيد.» (57)

جالب اينکه همکاری مردم ترکستان در به قدرت آمدن عبدالرحمن، موجب سرکوب نابودگر اين مردم در زمان قدرت وی شد.

صديق فرهنگ در اين مورد می نويسد: «هيچ کس از باشندگان ترکستان از قهر امير در امان نبود. قرار روايت معروف يک تعداد اشخاص به جرم آنکه به قول امير چشمان شان به اسحاق خان می ماند، بينايی شان را از دست دادند و سرزمين ترکستان به يک شکنجه گاه عظيم مبدل گرديد... يک تعداد مردم محلی که بيشتر ازبک بودند مجبور ساخته شدند تا محل بود و باش شان را در حواشی سرحد ترک نموده با خانواده شان به مناطق ديگر که امير تعيين کرده بود کوچ نمايند. زمين های آنها به قبايل خانه بدوش افغان مثل صافی، شينواری، مهمند، نورزايی داده شد.(58)

موضوع مهم و بررسی ناشده در تاريخ مردم هزاره اين است که اين مردم در امتداد سده ها همواره قربانی تمرکز قدرت بوده اند. هزاره به طور ذاتی آزاد، سرکش، دموکرات بوده، در خودمختاری زندگی کرده اند. آنها بيشتر هوادار تمرکز زدايی قدرت دولتی هستند. اما کشور های که برنامه های خود شان در افغانستان را دارند، اجرای برنامه های آنها تنها با تمرکز قدرت و بی ثباتی و جنگ ممکن می گردد. هزاره ها خواسته يا ناخواسته در مقابل اجرای تمرکز قدرت قرار می گيرند. قرار گرفتن در مقابل اجرای برنامه های زورگويانه، آنها را در جمع مردمان نامناسب برای کشور های منفعتجو قرار می دهد.

از سوی ديگر تمرکز قدرت و بی ثبانی به خشونت نياز دارد. هزاره ها خشن نيستند، مردمانی اند که مدنيت بر خشونت را ترجيح می دهند. با همين دليل است که کسی نمی تواند هزاره ای را سراغ داشته باشد که انتحاری باشد. اين خصوصيت نيز آنها را به کسانی که کار شان با خشونت، ترور و انتحار و انفجار متکی است، نامطلوب و مانع و مزاحم معرفی می کند. اين موضوع بدون شک زمينه های حذف اين قوم را از راه نسل کسی مساعد می سازد.

هزاره هراسی و هزاره ستيزی که در بحث نهم اين کتاب (شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره) تشريح شده است، جز ساختار روند نسل‌کشی مردم هزاره است. (59) هزاره هراسی نمی تواند بيش از يک صد و سی سال دوام کند، اگر دست نيرومند اجرايی ملی و بين المللی در عقب آن موجود نباشد.

امير عبدالرحمن در مدت هفت سال (1893 تا 1900) م، 60 تا 62 در صد مردم هزاره را کشت که بدون شک نمی توانست بدون رضائيت حاميان خارجی اش باشد. بعد از عبدالرحمن 78 سال در افغانستان دوره سکوت حکمفرما بود که در دل سکوت و تاريکی نسل‌کشی مردم هزاره به اشکال تدريجی، خاموشانه، غير مستقيم، پنهانی، از طريق تغيير دادن تدريجی قوميت، مذهب و زبان انجام مي‌شدکه اين موضوع در فصل دوازدهم اين کتاب تشريح شده است.(61)
بعد از استقرار حکومت های که به کشور غربی وابسته نبودند، در روند نسل‌کشی هزاره ها وقفه کوتاه پديدار شد، اما در دوره حکومت مجاهدين کشتار هزاره ها توسط دولت آغاز شد که همه مردمان جهان از وقوع اين جنايات آگاه اند. کشتار هزاره ها در افشار در 21 و 22 دلو 1371 هجری خورشدی (1992م) از مثال های انکار ناپذير اين جنايات است که شامل جنايات بين المللی اعم از نسل‌کشی، جنايت عليه بشريت و جنايات جنگی می شود.

طالبان که به کمک مالی کشور های غربی و عربی در پاکستان خلق شدند، در دو دوره حکومت شان که حکومت به آنها تسليم داده شده بود، هزاره ها و ازبک ها را کشتند، بی جا کردند و مناطق زيست آنها تنگ تر ساختند.
جالب اينکه حکومت های حامد کرزی و اشرف غنی احمد زی که به کمک مالی امريکا به‌نام «دموکراسی» فعاليت داشتند، مشتی از احزاب جهادی هزاره را در حکومت شان شريک ساخته، در يک فريب بزرگی که گويا هزاره ها در حکومت موجود هستند، در حضور چهل کشور دنيا، نمايندگی ملل متحد (يوناما)، نمايندگی اتحاديه اروپا، نهاد های حقوق بشری و نهاد های نام نهاد مدنی، صد ها هزار هزاره را کشتند، بی جا ساختند، و جنبش های مدنی و عدالتخواهانه هزاره را تار و مار کردند که سرکوب جنبش روشنايی در دوم اسد سال 1395 هجری خورشيدی(م2016) و انفجار صد ها عبادتگاه و نهاد های آموزشی مربوط به هزاره توسط افراد انتحاری که از پاکستان وارد می شدند، شاهد اين ادعاست.
در دوران بيست سال حضور کشور های غربی، موجوديت نمايندگی ملل متحد در افغانستان، هيچ کدام آنها واژه نسل‌کشی را در گزارشات، سخنرانی ها، متن کتاب های شان ذکر نکردند.

در دوره حکومت دست نشانده اشرف غنی احمدزی به اعضای عشاير و قبايل کوچک هزاره شناسنامه برقی را به‌نام قبايل شان ثبت می کردند. حتی کوشش مي‌شدکه با استفاده نادرست از افراد قدرت طلب و فاسد هزاره اسماعيلی را به‌نام«قوميت اسماعيلی» ثبت نمايند.

نتيجه‌گيری

اين تحليل به مثابه پيشينه، در چارچوب کتاب «شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره» اثبات مي‌کند که نسل‌کشی مردم هزاره يک روند تاريخی طولاني‌مدت است که ريشه در «طبع تسليم‌ناپذيری» ذاتی و خودمختاری ديرينه سرزمينی آن‌ها دارد. آسيب‌پذيری مردم هزاره تصادفی و ناگهانی نيست، بلکه نتيجه قرن‌ها هدف‌ گيری مداوم است.

حضور و هويت باستانی: از منابع باستانی متعددی برای اثبات يک پيوستگی تاريخی عميق بهره برده شده است تا روايت ساده‌انگارانه‌ای که هزاره‌ها را صرفاً بازماندگان لشکر چنگيز خان مي‌داند، غرض آلود و برنامه ريزی شده است. اين متن به هيوان تسنگ (قرن 7 ميلادی) اشاره مي‌کند که از شهر «هو-سا-لا» نام برده و مردم متمايزی را در باميان با زبان منحصر به فرد و ظاهر مغولی توصيف کرده است، و همچنين به کلوديوس بطلميوس (حدود 90 تا 168 ميلادی) که از «اوزآلا» ياد مي‌کند. اين منابع، اجداد هزاره‌ها را به «بربرهايی» پيوند می دهند که در مقابل اسکندر مقدونی مقاومت کردند؛ مردمی که متمايز، سرکش و ساکن خانه‌های گلی توصيف شده‌اند. شباهت‌هايی که توسط مسافران بعدی مانند فرير نيز مورد توجه قرار گرفته است.

خودمختاری جغرافيايی و مقاومت: هزاره‌ها از لحاظ تاريخی با سرزمين پهناوری که پاراپاميزاد و غرجستان (هزاره‌جات مدرن) را در بر مي‌گيرد، پيوند خورده‌اند و منابع (رودخانه‌های اصلی هلمند، ارغنداب، هريرود) را کنترل مي‌ کردند. تاريخ آن‌ها با تسليم‌ناپذيری در برابر نيروهای امپراتوری، از کوروش کبير تا ارتش انگليس، تعريف مي‌شود که اين نوشته آن را به‌عنوان ويژگی کليدی و محرک نسل‌کشي‌های بعدی شناسايی مي‌کند.

به حاشيه راندن سيستماتيک: مراجع تأييد مي‌کنند که هزاره‌ها هدف آوارگی و آزار و اذيت توسط «قبايل مهاجر» (برنس) قرار گرفته‌اند و به طور خاص از مناطق حاصلخيز مانند حوضه رودخانه ارغنداب (فرديناند) به سوی دامنه‌های غربی کوهستان رانده شده‌اند که اين روند از قرن هجدهم آغاز شد. اين امر، ساختار قدرت سياسی و جمعيتی آن‌ها را در طول زمان به طور سيستماتيک از هم پاشيد.

پيامدها برای سياست‌گذاری جاری و حقوق بشر

اين يافته‌ها يک الزام آشکار برای نهادهای سياست‌گذاری و حقوق بشری ايجاد مي‌کند تا آزار و اذيت را به‌عنوان يک نسل‌کشی تاريخی و مداوم به رسميت بشناسند، که نيازمند تغيير از کمک‌های واکنشی به عدالت ساختاری است.
به رسميت شناختن نسل‌کشی تاريخی: از آنجا که اين نوشته در جايگاه «شرح تئوريک نسل‌کشی . ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره» قرار دارد، شواهد تاريخی خشونت مستمر، آوارگی اجباری و آزار و اذيت هويت تسليم‌ناپذير آن‌ها بايد رسماً به‌عنوان يک مورد از نقض مزمن و چند نسلی حقوق بشر به رسميت شناخته شود.

رسيدگی به آوارگی ساختاری: سياست‌گذاري‌های جاری بايد برای رسيدگی به اقدامات تاريخی آوارگی اجباری در قرون 18 و 19 حرکت کنند که منجر به «مورد ستم و آزار» قرار گرفتن هزاره‌ها شد. به رسميت شناختن وسعت تاريخی هزاره‌جات (از کابل تا هرات، طبق گفته شير محمد خان) مبنايی برای مطالبه جبران خسارت و حمايت از هزاره‌هايی فراهم مي‌کند که در حال حاضر به‌عنوان اقليت در مناطق سابقاًًً هزاره‌نشين مانند قندهار و ارزگان زندگی مي‌کنند.
زمينه‌های پيشنهادی برای پژوهش بيشتر

گفتمان تاريخی ارائه‌شده در اينجا چندين حوزه را برجسته مي‌کند که در آن‌ها تأييد علمی برای تقويت ادعاهای باستانی بودن و تضمين عدالت حقوقی ضروری است.

1. باستانی بودن قومی-تاريخی و دموگرافی: پژوهش‌هايی لازم است تا «مسئله نژادی» مطرح‌شده توسط فوشه در مورد ريشه‌های سينو-تبتی و احتمالاً دراويدی هزاره‌ها را به طور قطعی روشن کند. رد علمی اين نظريه از تعدد نظريه ها می کاهد و تأييد آن باستانی بودن تاريخ هزاره را تقويت می کند. در حال اين نظريه ها مخالفان زياد دارد و کمتر در اين مورد تحققيق شده است.

2. حفظ زبانی و فرهنگی: يافته‌های زبانی مبنی بر اينکه گويش هزارگی دارای ويژگي‌های اصيل و باستانی فارسی (مربوط به قرون 10 تا 11 ميلادی) است، مستلزم مطالعه بيشتر برای حفظ اين گويش به‌عنوان يک نشانگر فرهنگی منحصر به فرد است که بر بسياری از روايت‌های نسل‌کشی تقدم دارد.

3. کاربرد حقوق بين‌الملل: با توجه به بافت حقوقی کتاب، کار بيشتری برای اعمال رسمی چارچوب کنوانسيون نسل‌کشی بر اقدامات مستند تاريخی آوارگی، کشتارها و ظلم سيستماتيک مورد نياز است تا کتاب «شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره» به موارد قابل پيگيری در دادگاه‌های بين‌المللی حقوق بشر تبديل شود. مستند سازی: اين کتاب مورد فاجعه کشتار هزاره ها را به مثابه جنايت نسل‌کشی بار ارائه عکس، موقت و محل وقوع مستند سازی کرده است که می تواند در دادگاه های بين المللی در آينده مورد استفاده قرار بگيرد. (61)

پی نوشت
* لی (به چينی; پين‌يين: lǐ) که واحد طول سنتی در چين است، در سيستم متريک معادل 500 متر است.

** فينگ-کيو: توجه به اينکه «فينگ-کيو» يک گياه است که در همان خاک مناسب زردچوبه رشد مي‌کند، احتمالاً نام گياهی دارويی، خوراکی يا معطر بومی آن منطقه است که زائر چينی معادل آن را در زبان خود ثبت کرده است.

*** لو-ما-اين-تو: نام منطقه يا دره است.

****سانگاراما : به معنی «باغ سانگا» يا صومعه/معبد بودايی است.

*****مهايانا: يکی از مکتب های آئين بودايی، اشاره به يکی از شاخه‌های اصلی بوديسم است.

******پرستش «سه گوهر» يا «ترياکنا يا سه‌پادشاه» در بوديسم، به معنای پناه بردن به بودا، درمه (آموزه‌های بودا) و سنگه (جامعه بوداييان) به‌عنوان راهنمايان و تکيه‌گاه در مسير معنوی است. اين عمل به معنای تعهد به دنبال کردن راهنمايي‌های بودا و تلاش برای رسيدن به بيداری و نيروانا (رهايی از رنج) می باشد.

*******«مناطق خاکستری قومی» مي‌تواند به دو مفهوم اصلی اشاره داشته باشد: درگيری در منطقه خاکستری که در آن مسائل قومی بستر اصلی جنگ ترکيبی هستند يا فضاهای اجتماعی و تاريخی پيچيده و نامشخص که در آن هويت قومی مبهم يا مورد مناقشه است. در معنای اول، شامل دولتی است که از ترکيبی از ابزارهای سياسی، اقتصادی و نظامی برای دستيابی به اهداف خود بدون اعلام جنگ کامل، اغلب با دستکاری تنش‌های قومی در کشور ديگر، استفاده مي‌کند.

منابع و مأخذ
1. هيوان تسانگ Hiuen Tsang ، «سی يو کی»، کتاب 1، ترجمه انگليسی توسط سمويل بِل، لندن، 1884، کتاب 12، ص 283-284
2. همان منبع، کتاب 1، ص 50
3. همان منبع ، کتاب 1، ص 50
4. همان منبع، کتاب 1، ص 49
5. همان منبع، کتاب 1، ص 50
6. همان منبع، کتاب 1، ص 50
7. همان منبع، کتاب 1، ص 50
8. کلوديوس بطلميوس، هند باستان، بمبئی، 1985، ص 316، کلوديوس بطلميوس، هند باستان، بمبئی، ص 317
9. کوينتوس‌کورتوس رفوس، تاريخ اسکندر کبير، جلد اول، لندن، 1821، ص 206-210
10. همان منبع
11. جان واتسون (1825-1913)، هند باستان (طوری که بطلميوس بيان کرده بود)، بمبئی، 1885، ص 317
12. پروفيسور عبدالحی حبيبی، جغرافيای تاريخی افغانستان، 1362 هجری خورشيدی، کابل، ص 116
13. الفرد فوشه، تمدن ايرانی،اثر چندين تن از خاورشناسان فرانسوی، ترجمه دکتر عيسی بهنام، 1346 هجری خورشيدی، ص 440
14. فيرير جوزيف پير، مسافرت به افغانستان، فارس، ترکستان و بلوچستان، لندن، 1956، ص
15. هنری والتر بليو، نژاد های افغانستان، کلکته، 1880، فصل 13، ص 113
16. جوشيا هرلان، آسيای مرکزی (خاطرات شخصی نويسنده در سال های 1823-1841، لندن، ص 103
17. همان منبع ص 118
18. عبدالحی حبيبی، افغانستان بعد از اسلام، جلد اول، کابل، مطبعه دولتی، 1345 هخ (1966)م، ص. 27
19. دکتر عبدالحی حبيبی، جغرافيای تاريخی افغانستان، 1362 هجری خورشيدی، کابل، ص 115
20. الفرد فوشه، تمدن ايرانی،اثر چندين تن از خاورشناسان فرانسوی، ترجمه دکتر عيسی بهنام، 1346 هجری خورشيدی، ص 438-441
21. همان منبع، ص 437
22. همان منبع ص 440
23. حيدرعلی جاغوری، هزاره ها و هزاره‌جات باستان در آئينه تارخ، هند، چاپ اول، 1371 هخ، ص 29.
به قول از «دايرة المعارف يا فرهنگ دانش و هنر»، ص 740، 741-759، 760.
24. نقل قول از هنری جورج راورتی در کتاب منهاج سراج جوزجانی، طبقات ناصرى، ج2، تهيه و تدوين عبدالحی حبيبی، صص 106-19
25. الفرد فوشه، تمدن ايرانی،اثر چندين تن از خاورشناسان فرانسوی، ترجمه دکتر عيسی بهنام، 1346 هجری خورشيدی، ص 438-439
26. حيدرعلی جاغوری، هزاره ها و هزاره‌جات باستان در آئينه تاريخ، هند، چاپ اول، 1371 هجری خورشيدی، ص 77
27. همان منبع، ص 62
28. حسين نايل، سايه روشنها، از وضع جامعه هزاره، 1372هجری، ص29 به نقل از مايکل ويره، هزاره ها و مغل های افغانستان، مجله افغانستان ژورنال، شماره سوم، سال دوم، 1975، چاپ آستراليا.»
29. جوزف. پری. فرير (1857): سفر کاروانی در ايران، افغانستان، ترکستان و بلوچستان، لندن، صفحات 222-223
30. سيد عسکر موسوی، هزاره های افغانستان، ترجمه اسد الله شفايی، موسسه فرهنگی هنری نقش سيمرغ، 1379، کتابخانه ملی ايران، ص 47.
31. کلوس فرديناند، يادداست های مقدماتی درباره‌ی کلتور هزاره، مجله فرهنگ مردم: سال دوم، قوس و حوت 1358 (شماره 1 و 2).
32. لويس دوپری، افغانستان، نيوجرسی، 1980م، ص 60
33. هنری والتر بليو، نژاد های افغانستان، لندن، 1880، ص 15-27
34. وليهم کر فرز تيتلر، افغان نامه، ج 1، ص 121
35. کر، فريزر تيتلر، افغانستان، جلد اول، ص 125؟
36. م . م . سوگرالينوف، هزاره های افغانستان، پژوهشی از اکادمی علوم قزاقستان، 2015م
37. سنسيرف اندری افگينويچ، افغانستان، 1921، مسکو ، ص 123-124
38. ويکتور کارگون، روسيه و افغانستان، مسکو، 2008، ص 11
39. ويکتور کارگون، روسيه و افغانستان، مسکو، 2008، ص 3
40. الکساندر برنس ، کابل (روايات شخصی)، فيلدولفيا، 1843، ص 79
41. همان منبع، ص 80
42. همان منبع، ص 81
43. ولاديمير سيمينويچ بويکو، مطالعات جهانی افغانستان، برناول، 2016، ص 11-12
44. سنسيرف اندری افگينيويچ ، افغانستان، مسکو، 1921 ص 16
45. واسلی ولاديميرويچ بارتولد، جغرافيای تاريخی ايران، تهران، 1308 هخ، ص 133- 134
46. نجيب مايل، هروی، کيهان فرهنگی، شماره 8 سال دوم، آبان 1364، تحت عنوان زبان فارسی و پيوند آن با هويت اسلامی
47. حسين يزدانی پژوهشی در تاريخ هزاره ها، 1988، ص 102
48. شيرمحمد خان گنداپور ابراهيم زی، تواريخ خورشيد جهان، لاهور، 1894، ص 314-316.
49. محمد صديق فرهنگ، افغانستان در پنج قرن اخير، جلد دوم، ويرجينيا1988م، ص 15-16
50. مير غلام محمد غبار، افغانستان در مسير تاريخ، چاپ مطبعه دولتی، کابل، 1967، ص 355
51. شاه علی اکبر شهرستانی، مجله ادب، شماره سوم، سال سوم، قوس 1334، نومبر 1955، ص 42
52. مير غلام محمد غبار، افغانستان در مسير تاريخ، چاپ مطبعه دولتی، 1967، ص 40
53. رجوع شود به فصل دهم اين کتاب(شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره) « ص 221 ـ 241
54. ابوالفضل علامی دگنی، اکبر نامه، در سه جلد، 1831 م فارسی، ترجمه روسی در هفت جلد، چاپخانه سمارا، روسيه، 2013.
55. رجوع شود به بحث بحث سيزدهم اين کتاب (سکوت به مثابه کنش در نسل‌کشی مردم هزاره)، صفحه 259 ـ 270
56. کازيوا سالح ، کلتور نسل کش ، لندن و نئويارک، 2025، ص 39ـ 81 (انگيسی)
57. بصيراحمد دولت آبادی، شناسنامه افغانستان، تهران، 1382 هجری (2013) م، ص 314
58. مير محمد صديق فرهنگ«افغانستان در پنج قرن اخير»، جلد اول، قسمت اول، چاپ جديد 1371، مؤسسه مطبوعاتی اسماعيليان، قم، ص 399.
59. رجوع شود به بحث نهم اين کتاب (شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره)، صفحه 191 ـ 201
60. رجوع شود به بحث دوازدهم اين کتاب (شرح تئوريک نسل‌کشی و ابعاد گسترده نسل‌کشی مردم هزاره)، صفحه 243 ـ 257
61. رجوع شود به بحث ششم اين کتاب (گستردگی تلفات و خسارات نسل‌کشی مردم هزاره) صفحه102ـ 124

نسل کشی مردم هزاره (بخش یک): نسل کشی چیست؟

2024-08-29T17:45:32Z

در این مجموعه گفت و گوهای جامع، همراه با داکتر ثنا یار نیکپی، ما به بررسی جنبه‌های مختلف نسل‌کشی هزاره می پردازیم. این مجموعه به مبانی نظری، زمینه‌های تاریخی، تاثیرات فرهنگی و واکنش‌های بین‌المللی پرداخته و درک دقیقی از نسل‌کشی و پیامدهای آن ارایه می‌دهد. هدف ما روشن کردن پیچیدگی‌های نسل‌کشی هزاره و کمک به تلاش‌های جهانی برای آگاهی و عدالت است.
https://www.youtube.com/watch?v=bhX...
اگر علاقمند چنین برنامه هایی هستید، این کانال را سابسکرایب کرده و با دوستان و اعضای فامیل خود شریک کنید.

- حقوق بشر / هایلایت, دو قرن جنایت در افغانستان: جنایات نسل کشی، قتل عام، برده داری، جنگ های داخلی، جنایات جنگی و جنایات حاد علیه بشریت, تبعیض، تبعیض نژادی، مذهبی و جنسیتی, نسل کشی

هزاره های اسماعیلی و مافیای خاندان نادری: دیدار با بازماندگان قربانیان

2024-08-25T17:48:25Z

در چندین دهه گذشته، مافیای نادری ها، بصورت سیستماتیک دست به قتل و تجاوز زده و تاکنون تعداد قابل توجهی از هزاره های اسماعیلی قربانی این مافیا شده اند. این مافیا در کنار، کشتارهای سیستماتیک، اموال و دارایی های مردم را نیز غارت می کند. صدای هزاره های اسماعیلی تاکنون یا شنیده نشده و یا آنطور که باید، مورد توجه قرار نگرفته است و عدالت برای قربانیان بدست نیامده است.
در این برنامه گپ و گفت های بین رشته ای، ما گفت و گوی مفصل با برخی از بازماندگان جنایات مافیای نادری داریم و از آن ها در مورد جنایات مافیای نادری می پرسیم. همچنین ما در این برنامه، همراه با آقای داکتر ثنا نیکپی، متخصص علمَ حقوق و دولت، جنبه های مختلف حقوقی این جنایات را بررسی می کنیم.

youtube.com/@kamranmirhazar

این ویدیو و ویدیوهای مربوط را روی یوتیوب ببینید

اگر علاقمند چنین برنامه هایی هستید، این کانال را سابسکرایب کرده و با دوستان و اعضای فامیل خود شریک کنید.

سلامت روانی فردی و جمعی هزاره (بخش 1): فراتر از تروما

2024-03-02T12:32:21Z

در ماده ی دوم کنوانسیون ژنوساید، در کنار جنایاتی که منجر به حذف و آسیب فیزیکی یک گروه خاص می شود، از آسیب شدید روحی و روانی نیز به عنوان یکی از جنایاتی نام برده شده که نسل کشی و ژنوساید محسوب می شود.
مردم هزاره، حداقل یکصد و سی سال است که با جنایات سازمان یافته، از جمله نسل کشی فیزیکی، نسل کشی فرهنگی، برده داری، کوچ اجباری و تبعیض روبرو هستند. این جنایات علاوه بر اینکه منجر به حذف فیزیکی بخش قابل توجهی از جمعیت مردم هزاره و اشغال بخش های وسیعی از سرزمین آن ها، هزارستان شده، روایت ها و آثار تاریخی – باستانی، فرهنگ و تمدن هزاره ها را نیز هدف قرار داده و تخریب ها و جعل های گسترده ای را در پی داشته است. این جنایات دهشتناک، همچنین، آسیب های روحی-روانی گسترده ای را منجر شده اند که تاکنون یا به آن ها توجه نشده و یا کمتر توجه شده است.
ما در این مجموعه برنامه، همراه با هاجر رفیعی، متخصص و عصب-روان شناس بالینی، بر سلامت روانی فردی و جمعی هزاره ها تمرکز می کنیم. ما ابتدا به وضعیت روحی و روانی هزاره ها از منظر تاریخی می پردازیم و کوشش می کنیم رابطه این جنایات را در ایجاد تروماهای تاریخی و بین نسلی یا همان ضربات و آسیب های شدید روحی و روانیِ تاریخی و بین نسلی پیدا کنیم. همچنین ما به مقاومت و پویایی روانی پرداخته، سپس عمده ترین آسیب های روانی ممکن را بررسی کرده و به تاثیر آن ها بر سلامت جسمی می پردازیم.

youtube.com/@kamranmirhazar

این ویدیو و ویدیوهای مربوط را روی یوتیوب ببینید

پس از آن، ما بر خوددرمانی و جمع درمانی تمرکز خواهیم کرد و به روش ها و از جمله تکنیک هایی اشاره خواهیم کرد که در روند خود درمانی و جمع درمانی بتواند به هزاره به عنوان یک جمع و هزاره به عنوان یک جمع و اجتماع مردمی کمک کند.
در آخر ما، روی روش ها و تکنیک های ممکن برای قطع کردن زنجیره آسیب ها و تروماهای بین نسلی تمرکز می کنیم تا نسل آینده و نسل های آینده، تا جای ممکن از این آسیب ها ایمن باشند.

دختران غیر پشتون بصورت سیستماتیک توسط گروه تروریستی پشتونیستی طالبان ربوده می شوند

2024-01-25T08:44:13Z

کابل پرس^?: گزارش ها از نقاط مختلف دوزخ فغانستان حاکی از آن است که گروه تروریستی پشتونیستی طالبان بصورت گسترده و سیستماتیک دست به ربودن دختران غیر پشتون زده و ده ها تن در چند روز گذشته توسط این گروه بدوی قبیله ای ربوده شده اند. در بین ربوده شدگان کودکانی هستند که زیر سن 18 سال می باشند و با وجود تلاش های مردم محل، افراد وابسته به گروه تروریستی طالبان، این کودکان را با زور با خود برده اند.

در چند روز اخیر تظاهرات هایی در شهرهای مختلف جهان در اعتراض به نسل کشی هزاره ها و همچنین ربودن دختران برگزار شده است و شرکت کنندگان ضمن اعتراض، از افکار عمومی و جامعه جهانی خواسته اند که نسبت به اینگونه عملکرد گروه تروریستی طالبان سکوت نکنند.

گروه تروریستی طالبان یک گروه قبیله ای است که با خشونت و از راه انتحار و انفجار و همکاری با لابی چهره های شاخص و تحصیل کرده پشتون مانند غنی احمدزی، حامد کرزی، زلمی خلیل زاد و ...و همچنین در موافقت با سازمان های استخباراتی منطقه ای و بین المللی روی کار آمده است و تلاش دارد ضمن نابودی و غارت تمدن و میراث فرهنگی غیر پشتون ها، کوچ اجباری و اشغال سرزمین های غیر پشتون ها، سنت های بدوی، ضد انسانی و قبیله ای پشتون را که به پشتونوالی معروف است بر مردم غیر پشتون تحمیل کند.
با بازگشت دوباره این گروه قبیله ای تروریستی، آنان حکومتی تشکیل داده اند که اکثریت مطلق آن را پشتون ها تشکیل می دهد و هیچ زنی در آن نمی باشد. آنان همچنین دروازه مکاتب و دانشگاه ها را بروی دختران و زنان بسته اند و از سوی دیگر مراکز مغزشویی و آموزش نسل جدیدی از تروریزم قبیله ای را در مدارس آغاز کرده اند.

ترابزون: تظاهرات علیه نسل کشی هزاره و ربودن دختران توسط گروه تروریستی طالبان

2024-01-21T16:08:38Z

همزمان با شروع اعتراض‌های جهانی در اروپا و امریکا انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره‌های افغانستان و کمیته مدافع حقوق زنان بیگم با انتشار بیانیه‌ای شدیدالحن، ربایش، شکنجه، محرومیت از تحصیل و کار زنان و دختران و نسل‌کشی و پاکسازی قومی و کوچهای اجباری هزاره‌ها توسط طالبان را محکوم کردند.
امروز یکشنبه تاریخ ۲۱ جنوری سال ۲۰۲۴ عده ای از اعضای انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره های افغانستان و کمیته مدافع حقوق زنان بیگم در شهر ترابزون ترکیه گرد هم آمده اعمال ضد انسانی و ضد بشری طالبان و گروهای تروریستی را به شدت تقبیح نمودند.
در این بیانیه، بر افزایش سرکوب و ستم سیستماتیک علیه زنان و دختران از زمان اشغال افغانستان توسط طالبان تاکید شد. از جمله گفته شد که زنان و دختران از حق تحصیل و کار محروم شده‌اند، در خانه‌ها حبس گردیده اند، آنها از اختتاف،بازداشت ، شکنجه و تجاوز به دختران توسط گروه طالبان به شدت انتقاد نمودند. همچنین در این بیانیه از افزایش سرکوب و ستم سیستماتیک علیه هزاره‌ها تاکید شد. از جمله گفته شد که خانه‌ و رمین های زراعتی و باغهای میوه هزاره‌ها تخریب شده و آنها به اجبار تبعید و کوچ اجباری داده شده‌اند، اموال آنها غارت شده است، عده کثیری از مردان آنها کشته شدو زنان و دختران آنها ربوده شده و شکنجه شده‌اند.مساجد،کلپ های ورزشی حتی موترهای لینی مناطق عمدتا هزاره نشین خصوصا دشت برچی مورد هدف تروریستان قرار دارند.
انجمن فرهنگی و همبستگی هزاره‌های افغانستان و کمیته مدافع حقوق زنان بیگم با محکوم کردن شدید تروریستان ، اظهار داشتند:

سرکوب و ستم علیه زنان و دختران در افغانستان نقض قوانین بین‌المللی و حقوق بشر است. طالبان با سلب حقوق اساسی زنان و دختران مانند حق تحصیل، کار و آزادی انتخاب، افغانستان را به یک تراژدی حقوق بشری تبدیل کرده است.
نسل‌کشی و پاکسازی قومی هزاره‌ها توسط طالبان نقض قوانین بین‌المللی و حقوق بشر است. طالبان با یک کمپین سیستماتیک برای نابودی هزاره‌ها، قصد دارند با نسل کشی وجود آنها را از بین ببرند.
این نهاد از جامعه بین‌المللی خواست که فوراً برای توقف سرکوب و ستم علیه زنان و دختران و نسل‌کشی و پاکسازی قومی هزاره‌ها در افغانستان اقدام کند.
آنان گفتند که جامعه بین‌المللی باید فوراً برای توقف سرکوب و ستم علیه زنان و دختران در افغانستان اقدام کند. باید بر طالبان فشار آورده شود تا حقوق اساسی زنان و دختران را به رسمیت بشناسد و از ظلم بالای زنان جلوگیری شود.
همچنان مظاهره کنندگان خواستار گرفتن تدابیر فوری توسط جوامع بین‌المللی اخصا سازمان ملل متحد برای توقف نسل‌کشی و پاکسازی قومی هزاره‌ها در افغانستان توسط طالبان شدند. آنان ابراز داشتند که باید بر طالبان فشار آورده شود تا حملات خود علیه هزاره‌ها را متوقف کند و امنیت آنها را تامین کند.
این نهاد همچنین خواستار افزایش تحریم‌ها علیه طالبان و اتخاذ اقدامات ملموس برای حمایت از حقوق زنان و دختران و حقوق بشر در افغانستان شدند.

عصر بی خردی نادری ها

علی‌ داد نظری — 2023-12-07T14:55:13Z

باربارا تاکمن، تاریخ‌نگار معروف امریکایی، در کتاب « تاریخ بی‌خردی» که جنبه‌ی تفسیری آن داستان « اسپ چوبی»، معروف‌ترین افسانه‌ی سیاسی- تاریخی یونان باستان را به بحث گرفته است، واقعیت کنونی هزاره‌های اسماعیلی افغانستان و روابط آن با خاندان نادری را به خوبی نمایش می‌دهد. تاکمن در این کتاب، به نقل از یکی از شاهان خودکامه و بی‌خرد می‌نویسد: اگر پدرم بر گردن شما یوغ سنگین نهاد، من سنگین ترش خواهم نهاد و اگر پدرم با شلاق شما را تنبیه کرد، من با مار و عقرب تنبیه خواهم کرد. در نخستین فصل تاریخ بی‌خردی، افسانه‌ی « اسپ چوبی» به بحث گرفته شده است. تصور و تفسیر از « بی‌خردی» در افسانه‌ی اسپ چوبی این است که یونانیان شهر تروا را چندین سال به معاصره داشتند ولی هرگز موفق به تصرف این شهر نشدند تا این‌که مشاور جنگی یونانیان نیرنگی را مطرح کرد تا آنان اسپ بزرگ چوبی را ساخته و درون آن‌را خالی بسازند. اسپ چوبی مطابق طرح آماده شده و جنگ‌جویان ارشد یونانی داخل آن اسپ شدند و باقی گروه جنگی را واداشتند تا به بهانه‌ی دست کشیدن از جنگ، اطراف شهر تروا را ترک گویند. تروایی‌ها که بوی پیروزی به دماغ شان رسیده بود، اسپ چوبی را با هلهله‌های شادی و پیروزی از دروازه‌ی شهر داخل بردند. باوجودی‌که پیش‌گویان و کاهنان تروا از موجودیت شر و پلیدی در وجود اسپ چوبی هشدار دادند اما سربازان احساساتی و خسته از معاصره، اعتنایی به هشدار نکردند و اسپ شب‌هنگام به شهر داخل شد. جنگ‌جویان یونانی درون اسپ، با این روش وارد تروا شدند و با استفاده از تاریکی شب، دروازه‌ی شهر را به روی دیگر سربازان یونانی نیز باز کردند و شهر تروا به این ساده‌گی به تصرف درآمد. اقدامی که نشانه‌ی آشکار « بی‌خردی» تروایی‌ها را نشان به تاریخ و به جهان نشان داد. اقدام‌های اخیر سیدمنصور نادری، فرزندان و برادرانش در روزهای اخیر درست همان « اسپ چوبی» یونان باستان است. اسپی که بی‌خبر از درون و محتوای آن، توسط مریدان جان به کف و کم‌تر آگاه از واقعیت تاریخ و زمان حال، در شهرهای کشور مدرن، عقل‌پسند و متمدنی چون کانادا به گردش در می‌آیند. محتوای درونی این اسپ را با تکیه بر «خرد» و « حافظه‌ی تاریخی» می‌توان در سخن‌رانی اخیر آغای سعادت نادری، فرزند سیدمنصور نادری در شهر مونتریال کانادا به صراحت دریافت که بریده‌‌ای از این سخنان قرار زیر است:

« امام ما امام زمان است. مذهب ما مذهب اسماعیلیه است. ما ای مذهبه، سالهای سال در طول تاریخ، بزرگای ما خون خوده قربان ای مذهب کرده، ما نسل جوان خواهم کرد. ( وقفه نوشیدن آب و چک چک مریدان)

هرکسی که می‌خوایه که تفرقه در بین اسماعیلیه ایجاد کنه، او انشاالله ناکام است. اسماعیلیه قربانی داده، شهید داده، در سنگرهای داغ افغانستان از ننگ و ناموس اسماعیلیه دفاع کرده. قبله‌گاه بزرگ، قبله‌گاه بزرگ مه، قبله‌گاه مه که قهرمان اسماعیلیه است در این تاریخ معاصر افغانستان. که بعد از سقوط رژیم شاهی؛ هفت مرتبه رژِیم در افغانستان تغییر کرده. ای کار ساده‌ای نبوده که ده ای هفت مرتبه، جنگ های بسیار داغی سرتاسر افغانستان صورت گرفته ولی هدف قبله‌گاه مه همی بوده که چطو از ناموس اسماعیلیه دفاع شوه از جان اسماعیلیه دفاع شوه و ای هم به اساس فرامین امام زمان به اساس دعای امام زمان، دعای روحانی امام زمان ای صورت گرفته.

امروز الحمدالله، از برکت امام زمان، اسماعیلیه در جهان، دارای بزرگ‌ترین نام است. یک هویت جهانی دارد. امروز از برکت جد بزرگوارما، کاکاهای بزرگوار ما، قهرمان اسماعیلیه، سید منصور نادری، دارای هویت افتخار آفرین در افغانستان است.»

ظاهرن این سخنرانی عقده‌یی پسر سیدمنصور نادری، در ضدیت با واکنش‌هایی ابراز شده که توسط جوانان و روشن‌فکران اسماعیلی مخالف سیدمنصور نادری در روزهای اخیر تیتر شبکه‌های اجتماعی شده بودند. با استناد به اظهارات این مغروربچه‌ی نادری می‌توان به صراحت نوشت که این خانواده نه تنها که باور به مذهب و امام ندارد، بلکه از این آدرس می‌خواهد، تکه‌داری کند. تکه‌داری دین و سیاست. در سخنان آقای نادری چند پرسش جدی به میان می‌آید که برای هر جوان، روشن‌فکر و چیزفهم اسماعیلی پرداختن به آن ضروری است.

۱- اعتراف و اظهار او در اسماعیلی بودن و در امام زمان داشتن، انگار حرف جدیدی باشد. یعنی او و خانواده‌اش پیش‌ از این اسماعیلیه نبوده و پیرو امام نبوده است که اکنون با صدای لرزان و با لب‌های خشکیده و به احتمال زیاد با دلی پر از بیم و هراس این حقیقت را بیان می‌کند؟ به طور مثال اگر جانسن ترودو در این جمع بیاید و در حالی که همه او را می‌شناسند و او عرض کند که من ترودو استم، نخست وزیر کانادا. به نظر تان این حرف همه‌را نخواهد خندانید؟ پاسخ مثبت است. ولی اگر این اظهارات در یک جای دور دنیا مثلن در پامیر بدخشان و یا یک روستای پس‌مانده‌ی دیگر نقاط جهان باشد، عیبی ندارد. چون کسی اورا نمی‌شناسد و او باید خودش و موقف سیاسی‌اش را معرفی کند بنابرین، معرفی کردن مذهب و امام زمان، از زبان سید سعادت نادری در جمعی که همه او را و امام زمان خود شان می‌شناسند، حرفی‌ست کلاه گذاری روی یک حقیقت. انگار وی تا کنون به امام زمان و به مذهب اعتنا و اتکا نداشته است و اکنون که نیاز پیدا کرده، لازم است، خود را و هویت مذهبی خود را به معرفی بگیرد.

۲- بحث دوم وی نوید از ناکامی تفرقه‌اندازان درون جماعت اسماعیلیه است. باید پرسیده شود که آقا زاده! چه کسی بیش‌تر از شما در تفرقه‌اندازی میان جماعت، چه در بیست‌ سال جمهوریت و چه حتی از زمان اقتدار پدرکلان تان، ید طویل دارد؟ و حقیقت این‌که ناکام‌تر از شما در این تفرقه‌اندازی چه کسی بوده است؟ شما سال‌هاست، بر خلاف فرمان امام زمان شمشیر می‌زنید، سال‌هاست که با جمله خانواده و دسته‌های مافیایی و ترور تان ، خواب برچیدن بساط اداره‌های امامتی از کشور را در سر دارید و مردم را در هرکجایی علیه اداره‌های امامتی تشویق می‌کنید. در این کار اما نه تنها که موفق نبوده اید، بلکه در برابر افکار عامه، وجدان و قضاوت مردم و تاریخ، مسئول، روسیاه و شرم‌سار شده‌اید. چهره‌ی تفرقه‌افگن شما هرروز بیش‌تر از هر روز دیگر برای جماعت آفتابی می‌شود. همین‌که چهره‌ی واقعی یک انسان بر خلاف توقع خودش آشکار شود، بزرگ‌ترین ناکامی نیست؟ تاسیس جماعت‌خانه را شما ممانعت می‌کنید، قطع هم‌کاری جماعت با اداره‌های امام زمان در دستور کار شما است، از آدرس مذهب و مردم بر خلاف سنت و مذهب اسماعیلی و بر خلاف اساس‌نامه‌ی اسماعیلی شما دوکان تجارتی و سیاسی باز کرده و می‌کنید، به اعتبار نام مذهب و امام شما قاچاق می‌کنید و در اخیر صراحت هم می‌دهید که تفرقه اندازان ناکام است. مگر فکر کرده‌اید مردم مغز خر خورده است و چیزی را نمی‌فهمد؟

۳- سعادت منصور نادری، از قربانی و شهادت بزرگان اسماعیلیه و دفاع از ناموس اسماعیلیه سخن گفته و با پر رویی و تکرار مکرر بر قهرمانی « قبله‌گاه» خودش تاکید کرده است. در این شکی نیست که نگهداری طریقه و مذهب اسماعیلی با نفوس اقلیتش در کشوری به شدت متعصب و افراطی مثل افغانستان، در طول تاریخ قربانی گرفته و اکنون نیز قربانی می‌گیرد، اما این‌که محور و مرکز این قربانی‌ها چه کسی یا کسانی بوده اند، واضح است. اما آقای نادری چرا این‌قدر پررو، بی اساس و تزویرانه سخن می‌زند و همه‌ی امتیازهارا به نفع یک فرد و یک خانواده محاسبه می‌کند؟ بازهم همان پرسش؛ مگر این آقای باهمه‌چیز خود و خانواده را مالک حساب کرده و دیگران را برده و کنیز خوانده است؟ باید بپرسیم که در راه دفاع از ناموس و هویت مذهبی، چه کسی از خاندان شما شهید شده است؟ به جز سرداران و غریب‌بچه‌های خود این مردم چه کسی از این خاندان در سنگرهای داغ نبرد بوده است؟ گیریم که در فرقه‌ی ۸۰ چند تنی از خانواده‌ی نادری برای گرفتن قدرت و امتیاز سیاسی و مالی از دولت، چند صباحی را در سنگر بوده اند، اما پرسش این‌جاست که آیا به جز فرزندان جماعت اسماعیلیه کسی از جمع آنان کشته یا زخمی شده بودند؟ پرسش جدی‌تر این‌که چه نیاز بود بر خلاف دستور امام زمان و آیین اسماعیلی، آتش جنگ را در درون جماعت و از آدرس مذهب شعله‌ور کنند؟ زمانی‌که وزیر شفیق، وزیر دربار حاضر امام به شهر پلخمری مرکز بغلان به حضور پدرش آمده بود و از سیدمنصور نادری خواست تا جنگ از آدرس مذهب را خاتمه داده و بگذارند ماموران حاضر امام، انتقال مصون جماعت به کشورهای امن را روی دست بگیرند، به خاطر دارید سید منصور ناردی با وزیر امام زمان چه کرد؟

۴- با توجه به حرف آقای سعادت نادری در مورد دفاع از ناموس اسماعیلیه، فرض برآن که ناموس جماعت از تعرض دیگران مصوونیت یافت، اما مسئول تجاوز و بی‌حرمتی بر دختران و زنان اسماعیلی در روستاهای زیر فرمان نادری‌ها کی‌ها بودند؟ مگر برادران خودش نبودند که در حالت نشه و متعفن با بوی شراب، با محافظانش، به خانه‌های مردم هجوم می‌بردند و زنان و دخترانی‌را که برادر و شوهران شان در سنگرها بودند، مورد تجاوز قرار می‌دادند؟ حافظه‌ی مردم آن جنایت‌هارا این قدر زود فراموش نخواهد کرد. باید بپرسیم شما که از برکت خون شهدای این جماعت به شهرت رسیدید، صاحب قدرت و ثروت شدید و خانواده‌گی به پارلمان رفتید، خانواده‌گی مشاور و وزیر و اتشه و معین شدید، اما قهرمانان تان، همان قهرمان‌های دوران نبرد و دفاع را فراموش کردید. آیا خبر دارید که جنرالان و افسران فرقه‌ی 80 امروز در جاده‌های کابل سرگردان یک لقمه نان اند و سربازان جان به کف آن دورانِ شما، بیست سال است که از بی‌روزگاری و گرسنه‌گی هر روز می‌میرند؟ پس خواهشن دیگر لاف از خدمت نزنید و ادای زشت قهرمان‌تراشی تان را درنیاورید. از یک قهرمان و یک پیرو راستین خط مش امام زمان توقع صلاح جامعه می‌رود نه ترس تجاوز و ترویج شر و فتنه. آیا ترویج شراب‌خواری در میان نسل جوان جماعت کار شما نیست و نبود؟ مگر پدرتان با چاکران درباری‌اش هرزمانی که احساس خسته‌گی می‌کرد، در عیاش‌خانه‌ی فامیلی تان در قرغه، به شراب‌نوشی و موسیقی نمی‌پرداخت؟ آیا ترویج شراب‌خواری آبروی مذهب و حیثیت مذهبی را خدشه‌دار نمی‌کند؟ پس آبروی که پدرت- بر فرض خودت قهرمان اسماعیلیه- برای جماعت افغانستان خرید چه چیزی است؟ در کابل و افغانستان که قدرت مافیای و ترور تان بیخ و بن داشت، هرچه کردید و گفتید، کم‌تر کسی جرئت کردند دم روی شما بخیزند و بپرسند و اگر کسی چیزی پرسید و انتقادی کرد، یا ترور کردید، یا تهدید و یا هم مجبور به انزوای اجتماعی. اکنون اما در یک کشور فدرال و دموکرات هستید، دم از قهرمانی دروغین برای شما مایه‌ی شرم‌ساری است.

در کنار یافتن پاسخ به پرسش‌های مطرح شده در این مبحث، مسئله‌ی مهم این است که نسل نو جماعت اسماعیلی ما در کانادا که اکنون محراق توجه این خانواده قرار گرفته است، دیگر آن جماعت « بی هویت» و « بی عنوان و سرگردانی» که تاکمن آن‌را « بی‌خرد» عنوان کرده است، نیست. نسل نو کانادا نشین جماعت افغان، با استندرهای جهانی و به وِیژه با قوانین و آیین‌نامه‌های اسماعیلی جهانی به دنیا آمده، با فرهنگ کانادا بزرگ شده و با اصول مدرن مذهبی اسماعیلی آشنا شده و دیگر به ساده‌گی فریب « اسپ چوبی» خانواده‌ی نادری را نخواهد خورد. برعکس، نماد اسپ چوبی تروا اکنون دامن‌گیر خود این خاندان خواهد شد. در عصری که هیچ جنایتی در جهان از چشم رسانه‌های همه‌گانی پنهان نمی‌ماند، اقدام‌های ملوث و آلوده به فساد این خاندان در هرکجایی که باشد، از چشم مردم و آزادی‌خواهان پنهان نخواهد ماند. اگر تنها به سخن‌رانی‌های اخیر سعادت منصور نادری در دو شهر تورنتو و مونتریال کانادا دقت کنیم، محتوای اسپ چوبی این خانواده برملا می‌شود. خانواده‌ای که جنایت جنگی و قدرت‌گیری از راه تفنگ خانواده را منصوب به فرمان و دعای امام زمان می‌داند ولی تمامی افتخارات، دست‌آوردها، هویت با افتخار و سایر پیش‌رفت‌ های جماعت در کشور را مدیون « قبله‌گاه» « کاکاهای بزرگوار» و « قهرمان اسماعیلیه، پدرش سید منصور نادری» دانسته و نقش امام زمان و اداره‌های امامتی را نادیده می‌گیرد، خودش نشان از بی‌خردی این آقا زاده است. تاکمن به ناحق نگفته است که: « بی خردی اصرار بر گژ اندیشی و یا پافشاری بیش از حد در راه غلط است.» و یا « بی‌خردی به معنای بی‌خبری از واقعیت های موجود جامعه است». با استناد به این سخن‌رانی‌های مضحک، فریبنده، غرض آلود و میان تهی آنان در روزهای اخیر، به جرئت می‌توان گفت که آغاز « عصر بی‌خردی نادری‌ها» در کانادا در حال رقم خوردن است و این آغاز، آغازی مبارکی برای آزادی مردم از دام این خانواده خواهد بود. البته در صورتی‌که تمامی جماعت اسماعیلی افغانستانی کانادا با اتکا به « خرد جمعی» با توصل به فرمان امام زمان و توجه به اساس بودن شرایط، از اقدام‌های احساساتی خود داری کرده، دور اندیشانه، واقع‌بینانه و مدرن به قضایا برخورد کرده و یک صدا در مقابل نیت‌های سوء این خانواده و دار و دسته‌ی حیله‌گر شان نه بگویند. در غیر آن جماعت اسماعیلی افغانستانی سرتاسر دنیا به وِیژه کانادا در آینده‌ی نه چندان دور شاهد یک بحران جدی اجتماعی خواهد بود. بحرانی‌که ممکن است نسل نو جماعت را نیز قربانی بگیرد. به گفته‌ی باربارا تاکمن:« بی‌خردی زمان و مکان نمی‌شناسد. بی زمان و جهان شمول است.»

جهانی سازی هویت جعلی خاندان نادری

علی‌ داد نظری — 2023-11-05T17:50:50Z

در زمان‌ جنگ افغان و انگلیس و در جریان حاکمیت استبدادی عبدالرحمن خان که بریتانیای کبیر بر کل منطقه حاکمیت داشت و عبدالرحمن نیز جزء از نوکران و فرمان‌پذیران حاکمیت انگلیس بود، جاسوسان با تجربه و نظامی بریتانیایی پس از سال‌ها سفر به مناطق مرکزی افغانستان و آموختن زبان فارسی و کشف اطلاعات درست از وضعیت فرهنگی- قبیلوی مناطق هزاره و شیعه نشین افغانستان با پوشش جعلی سادات به روستاهای مناطق مرکزی و صفحات شمال اعزام می‌شدند تا در صورت اطاعت ‌ناپذیری مردم عادی و میران هزاره از فرمان امیر عبدالرحمن و تطبیق پروژه‌ی استعماری انگلیس، آن هارا به اطاعت واداشته و مهم‌تر از همه در تغییر روحیه‌ی انقلابی و فرهنگی شان اقدام کنند. این جاسوسان نظامی و با تجربه که آموزش‌های مذهبی شیعه را نیز فراگرفته بودند و باخواندن کتاب‌های خیام و مولوی و بیدل طبع شاعرانه نیز پیدا کرده بودند، به محض ورود به مناطق هزاره و شیعه نشین خودرا خلف صالح امام حسین و میراث‌دار نبی کریم معرفی کردند و با قرائت حدیث و خوانش چند شعری از بزرگان فارسی، مسند و جایگاه سیادت شان بر مردم خوش‌باور، ساده‌دل و میران کم‌سواد را تحکیم کردند. سیدهای انگلیسی الاصل نه تنها کار استخباراتی در محل‌های زیر پوشش شان را انجام می‌دادند که با تبلیغ پر طمطراق از مذهب شیعه، حقانیت باورهای هزاره بر خاندان علی و اهل بیت، ترویج خرافات مذهبی بین مردم و سر انجام تثبیت حقانیت و سیادت و باداری خودشان بر مردم و میران هزاره را نیز افزایش می‌دادند. با توجه به تاریخ‌دانی و تبحرشان از تاریخ اسلام برای خودشان شجره‌ای ساخته بودند که سلف شان به امام علی می‌رسید. آنان در پوشش این حقانیت و سیادت جعلی، هم جلو شورش یا تمرد از حکومت عبدالرحمن را می‌گرفتند و هم پروژه‌ی " تفرقه بینداز و حکومت کن" خودشان‌را عملی می کردند. هویت جعلی که حتا تا امروز در رگ رگ مناطق هزاره نشین لانه دارند و در هر شرایط و تابعی هر وضعیتی جامه بدل می‌کنند و در هر شرایطی به نفع هدف‌های شوم شان بهره‌برداری می‌کنند.
با توجه براین مقدمه و تذکری بر هویت جعلی جاسوسان انگلیس و سیادت آن بر هزاره‌ها، خاندان سید کیان که حالا به نام خاندان نادری زبان‌زد مردم شده‌اند، سال‌های متمادی و به ویژه پس از درگذشت سید نادر شاه کیانی، با نمایش شخصیت برازنده و برجسته‌ی فرهنگی- عرفانی دقیق با همان فورمول انگلیس‌ها در پی تثبیت جایگاه تقدسی میان هزاره‌های اسماعیلی بوده و هستند. این خاندان سال‌هاست که در درون مذهب اسماعیلی با استفاده از نام رهبر مذهبی، نماینده‌ی امام و مقام داعی‌ براین مذهب، نقش بازی می‌کنند و در بازی‌های فرا مذهبی با ساختن مرکزهای علمی و فرهنگی- در حالی که هم از علم و هم از فرهنگ تهی اند- بر جنایت‌ها و قلدوری‌های سیاسی و اجتماعی شان پرده می‌اندازند. در این مطلب نگاه گذرا بر هویت فرهنگی ( هویت جعلی) این خاندان در درازنای تاریخ سه یا چهار دهه‌ی اخیر می‌اندزایم:

در دهه‌ی هفتاد و تصدی این خاندان بر ولایت بغلان و فرقه‌ی 80 ، سید منصور نادری و فرزندانش که با استفاده از نام مذهب به آب و نانی رسیده بودند، قدرت را خاندانی در چنبره گرفتند و در پی اعتراض‌ها و حق‌طلبی‌های مبازران، روشن‌فکران و نخبه‌گان اسماعیلی، این خاندان و ترورگران حرفوی شان اقدام به نابودی آن‌ها کردند. مشت نمونه‌ی خروار؛ شخصیت‌های مثل سید احمد برخوردار و یا ابراهیم آرزو که استاد دانش‌گاه کابل، کارمند ارشد وزارت داخله و از خادمان مردم بغلان بودند، در کابل توسط عمال این خاندان ترور شدند. تورن نورمحمد شیبری که کادر برجسته‌ی نظامی و از روشن‌فکران و چیزفهم‌های مردم شیبر و بنیان‌گذار ریاست شیبر به رهبری اسماعیلیان در بامیان بود، در آغازین روزهای روشن‌گری برای مردم شبر، توسط بازمحمد مزاری( بازک مزاری) یکی از قاتل‌های حرفوی وی در حین وظیفه و بازدید از روستاها در شبر ترور شد. این ترورها تیغ این جلاد را برهان‌تر کرده تا حدی که مریدان و حامیانش در هر دعایی به برهانی تیغ او و نابودی مخالفانش آمین می‌گویند. جنایت‌ها، قتل‌های زنجیره‌یی، برده‌داری و تجاوز بر زنان موردهای آشکاری هستند که در طول سول‌ها اقتدار این خاندان از کسی پنهان نمانده است. سید منصور و برادران و فرزندانش برای اعتباردهی هرچه بیش‌تر به خود و خانواده‌، در زمان اقتدارش در بغلان به تاسیس کانون فرهنگی به نام ناصر خسرو دست زد ولی در آن کانون هرگز کار فرهنگی و پسندیده‌ای به نام آن شاعر و فیلسوف نشد، بلکه بیش‌تر به اعتباردهی و هویت سازی پدرش سیدنادرشاه کیانی و تبلیغ قدرت و شهرت خودش پرداخت.

پس از سقوط حاکمیت اول طالبان و ایجاد فضای دموکراسی در افغانستان، سیدمنصور و خانواده‌اش که با دست خالی و بی‌همه‌چیز از تبعید برگشته بودند، در پی استمرار قدرت و سلطه‌‌ی مجدد شان میان مردم هزاره‌ی اسماعیلی شدند. در حالی‌که اداره‌های جماعتی و امامتی شهزاده کریم آقاخان به صورت رسمی فعال و شخص کریم آقاخان طی نامه‌ای از سید منصور نادری و خوانواده‌اش خواست تا دیگر اجازه دهند ساختار تازه ایجاد شده کارش را بکنند اما از همان نخست این سیدمنصور نادری و خانواده‌اش بودند که با اداره‌های مولانا حاضرامام مخالفت کردند. جماعت‌خانه که یک رکن اساسی مذهبی اسماعیلیه است و توسط اداره‌های یادشده ایجاد می‌شد، سید منصور و عمال افراطی شان مانع می‌شدند.تا حدی که شخصی به نام رئیس نظرعلی خان در نیکپی را که حامی و بانی جماعت‌خانه در روستاهای بغلان بود ترور کرد. تاسیس و بنای جماعت‌خانه در کابل و در بامیان نیز همواره با ممانعت و مخالفت این خاندان مواجه بوده و در طول بیست و سه سال اخیر، درد سر بزرگ برای دفاتر جماعتی در افغانستان بوده است. جعل سازی هویت برای این خاندان و تامین هویت قدسی برای خودشان از تاسیس مجدد کانون فرهنگی در کابل و ساختن قرآن بزرگ دنیا درآن نهاد توسط پول گردآوری شده‌ی تاجران این جماعت و تاسیس دارالعلوم اسلامی به نام خودش شروع می‌شود که ضدیت سید منصور با اداره‌های امامتی و نمایش چهره‌ی مثبت برای دیگران از خود و خاندانش را باز گو می‌کند. این دو نهاد خاندان نادری از بدو تاسیس تا کنون نه تنها که به درد مردم اسماعیلی دوا شده بلکه مار بین آستین جماعت بوده است. هم کانون فرهنگی و هم دارالعلوم اسلامی سیدمنصور نادری، در طول این سال‌ها لانه‌ی جاسوسی و استخباراتی برای ولایت قفیه ایران بوده و از این مجرا پول‌های هنگفتی به جیب سیدمنصور نادری واریز می‌شود. مسئول کانون فرهنگی هم یکی از جاسوسان ایران است و مسئول دارالعلوم او نیز یک آخوند ایران چلیده، با مذهب اثناعشری است. آخوندی که فقط تبلیغ برای ایران می‌کند و همواره امامت شهزاده‌کریم آقاخان را به صورت آشکارا نفی میکند در حالی‌که خاندان نادری و مریدانش در هر کجایی این دو نهاد را یک افتخار و یک شه‌کار برای دین و برای مذهب تبلیغ می‌کنند. از برکت این کانون و نهاد اسلامی خاندان نادری، اکنون خیلی از ساکنان اسماعیلی نشین بامیان و کابل و بغلان و سمنگان و پروان نه تنها که از هویت و تعلیمات مذهبی خویش به دور مانده و ذهنیت مخالف با اداره‌های امامتی پیدا کرده اند، بلکه شدیدا متاثر از نگرش افراطیت سلفی‌گری و طالبانی نیز بوده اند. دردی که شاید مداوای آن یک نسل دیگر نیز قربانی آن شود . نهادهای فرهنگی- مذهبی مربوط خاندان نادری در طول تاریخ فقط یک پوشش بوده اند تا نهادی به واقعیت کلمه « فرهنگی – مذهبی». آنان با این هویت جعلی، سال‌ها ترور کرده اند، از هزاره‌های اسماعیلی داخل و خارج، سالانه میلیون‌ها دالر پول واجبات حاصل کرده اند، مردم را فروخته اند و با ابزار مذهب و فرهنگ دوکانداری کرده اند.

از برکت این خاندان آسایش بین القومی و فامیلی مردم جماعت در کابل که چند سالی‌ست برچیده شده و برادر دشمن خونی برادر شده‌اند و آنانی‌که اقبال یار شان بوده کوچه بدل کرده و به کانادا رفته اند تا چند صباحی را دور از رنج و مصیبت و تهدید بگذرانند اما با تسلط دوباره‌ی طالبان در کشور که اسماعیلی‌های ساکن کشور، پولی برای پرداخت به این خاندان ندارند و دوکان سیاسی پسران سیدکیان در کابل از رونق مانده اند، آنان در صدد آنند تا عرابه‌ی ننگین شان‌را بر جاده‌های کانادا امتحان کنند و هویت جعلی شان‌را جهانی سازند. این‌بار در پوشش« انجمن فرهنگی و اجتماعی» به نام سیدنادرشاه کیانی.. گشایش این انجمن، آن مار زهرآگین قدیمی‌ست که دوباره سد راه مردم بیچاره‌ی اسماعیلی خواهد شد و به جای فعالیت فرهنگی، زهر نفاق و انشقاق میان مردم و جماعت اسماعیلی افغانستانی ساکن کانادا خواهد پاشید تا نسل جوان جماعت که در آن‌جا بزرگ شده اند، نیز نتوانند از دام این خانواده در امان بمانند. آزاده فکر کنند، مستقل زندگی کنند و به دور از ترس و نفاق باشند.

برای تخلیص مطلب باید نوشت که کار خاندان نادری هرگز اجتماعی و فرهنگی نبوده و نیست. حرفه‌ی سی ساله‌ی آنان ترور است و تهدید و تطمیع و مخالفت با اساس‌نامه‌ی اسماعیلی و دورنمای کار مولانا حاضر امام. اگر مخالف با اساس‌نامه‌ی اسماعیلی نیست؛ در کجای اساس‌نامه‌ی اسماعیلی لقب‌های « وزیر اعظم حاضر امام» یا « وزیر مختار حاضر امام» درج است؟ اگر آموزش مذهبی خاندان نادری، در پرتو مذهب است؛ حاضرامام در کدام گوشه‌ی دنیا دارالعلوم تاسیس کرده و متن افراطی سلفی، ولایت فقیه و طالبانی را تدریس می‌کند؟ مردم باید این‌بار به خود بیایند. گردهم آمدن و استقبال از یک جریان خیانت‌پیشه، تروریست‌پرور و جعل‌کار که اکثریت خانواده‌ی کانادا نشین اسماعیلی کشور، از آن فرارکرده و چند سالی‌ست در امن هستند، در نفس خود جفا به فرزندان شان است. نسلی که دیگر حق دارند، در پرتو اصول اسماعیلی و هدایت‌های مستقیم امام زمان شان و دور از حب و بغض بزرگ شوند. نسلی که حق دارند مثل بخشی از هم‌نسل افغانستانی‌اش از تعلیمات مذهبی و آزادی انسانی به دور نمانند. دختران و پسرانی که حق شان است تصمیم سرنوشت شان را خود بگیرند و هیچ هویتی جعلی وخودساخته‌ای حاکم شان نباشند. جوانانی که حق طبیعی شان است تا دیگر از ترور نهراسند و دخترانی که حق دارند دیگر از کابوس تجاوز به راحتی بخوابند. حال آن‌که این حقوق در کشور بومی شان و از هم‌نسل افغانستانی شان سال‌هاست گرفته شده. تاکید بر هویت هزاره که هویت قومی شان است، در کشور بومی و در زیر ستم خاندان نادری یک جرم است، حق مسلم هر هزاره‌ی اسماعیلی کانادا نشین است، تا از آن مستفید شوند.

مردم باید بدانند که پوشش« انجمن فرهنگی و اجتماعی» به نام سیدنادرشاه کیانی، این‌بار یک دام بزرگ و خطرناک برای مردم است که توسط این خاندان طرح ریزی شده است. با این هویت این‌بار می‌خواهند پول واجبات مردم را بیش‌تر از پیش به حساب‌های شان بریزند. از آزادی‌های فردی و اجتماعی مردم در پوشش تعلیمات مذهبی جلوگیری کنند و تا حد امکان نسل‌های آینده را نیز درگیر منازعات خانواده‌گی کرده و زیر چنبره‌ی تمامیت‌خواهی « تفرقه بینداز و حکومت کن» خود شان نگه بداند. حال آن‌که این انجمن و پشتوانه‌ی فکری این نهاد نه سازگاری با تفکر جهان مدرن دارد و نه نسل جدید نیازی به آن دارد. نسلی که با « هوش مصنوعی» سر و کار دارند، معجزه‌های سیدنادرشاه کیانی و آثار عاری از اندیشه و تفکر او دردی را دوا نخواهد کرد.

به مناسبت صد و سی و یکمین سال قتل عام هزاره ها در ارزگان

2023-09-28T05:50:48Z

آغاز سال تعلیمی ۱۳۵۵ در دانشکده حقوق یک فورم شناسایی را خانه پری کردم، مدیر تدریسی از شناخته های ما بود، آقای حقوقیار. فورم را پس از ملاحظه پاره کرد و یک فورم جدید برایم داد، گفت در تذکره قومیت درج نیست، قواره ات هم به هزاره نمیخواند، خود را به زور هزاره نساز که اینجا جای هزاره ها نیست. فورم جدید را خانه پری کردم. در پیش روی ملیت بازهم نتوانستم جز از هزاره چیز دیگر بنویسم. فورم را روی میز مدیر گذاشتم و عذر خواستم که توان تبدیل قومیتم را ندارم. حقوقیار درحالیکه حیرتزده به من می نگریست، دفترش را ترک‌کردم. پس از ان و به زودی زمینه هایی سنجیده شد که نتوانم دانشکده حقوق را بخوانم.

پدران ما از پشته قندهار متواری شده زمین و خانه و گورستان شان را گذاشته و در شمال افغانستان پناه گزیده اند. اینجا هیچ عملی که حقوق همسایه داری را مخدوش سازد از ما سر نزده است، تنها میخواهیم به عنوان یک شهروند مساوی الحقوق شناخته شویم. وقتی در این موارد گپ‌میزنم تعدادی برآشفته میشوند که تا دیروز تاجیک بودی حالا این هزاره از کجا شد.
هزاره ها پس از استقرار حکومت نادرشاه افشار تا کنون دم خوش نزده اند. قتل عام‌هزاره ها در دوران امیر عبدالرحمان شصت درصد کل جامعه هزاره را نابود کرد، هزاره ها به بردگی گرفته شدند و از هیچ اهانتی در حق شان دریغ نشد، پس از این قتل عام بود که انسان درجه دوم شناخته شدند، در بعضی رشته ها اجازه درس خواندن نداشتند، یک فیصدی بلند از هزاره ها توانستند قومیت و مذهب شان را پنهان و تبدیل کنند و هنوز که هنوز است هزاره در افغانستان زندگی نمی کند، هزاره در این کشور جان میکند.

تنها در دوران حکومت کارمل و نجیب فرصتی پیش آمد که این مردم نفسی به راحت بکشند. در تمام‌دوران حکومت کرزی احمدزی نیز این مردم قتل شدند. ارزو دارم فرصتی پیش آید که همدیگر پذیری تقویت شود و همه مردم در کنار هم زندگی دوستانه و ابرومندانه داشته باشند.

سهم هزاره و ملی گرایی اوغانی در تکرار حمارت طالبانی و جمهوریت قبیله ای

2022-10-04T16:27:03Z

"هر چه بر وحدت ملی از نوع اوغانی آن بیشتر تاکید شد، آنگاه هزاره تلفات بیشتری داد، نسل کشی ادامه یافت و بخش بیشتری از سرزمین هزاره اشغال شد."
ابتدا سه تصویر را در ذهن خود مرور کنیم:
تصویر یک:
قومایی که ده پانزده سال پیش برای نخستین بار در کشورهای مختلف علیه حملات کوچی-طالبان تظاهرات برگزار می کردند با این شعار آشنایند که:
طالب جنایت می کند/کرزی حمایت می کند
آن زمان، اوغان هایی که امروز از هزاره می خواهند ملی بیاندیشند، و آن زمان وکیل و وزیر و سفیر بودند حاضر نبودند جنایات کوچی-طالب با حمایت مستقیم حکومت فاشیستی کرزی را بپذیرند و ضمن معرفی هزاره به جامعه جهانی به عنوان یک اقلیت شیعه وابسته به ایران، اعتراضات ما را سبوتاژ می کردند. آن ها همچنین هزاره را محکوم می کردند که چرا مقابل کوچی طالب اعتراض می کنند و حرف از حق دفاع می زنند.
باید همان زمان این را هم یادتان باشد که سهم هزاره از بودجه ی به اصطلاح ملی که توسط فاشیست هایی چون احدی و احمدزی و ارسلا و زاخیلوال تهیه می شد کمتر از نیم درصد بود.
دوستان و قومایی که در آن زمان با زحمت مردم را منسجم کرده و تظاهرات برگزار می کردند می دانند که چقدر سخت بود هزاره را به عنوان هزاره به جهان شناساند.
تصویر دو:
گمان نمی کنم جامعه هزاره آنقدر فراموشکار باشد که یادش رفته باشد روز 23 جولای سال 2016، حکومت فاشیست غنی احمدزی چه پاسخی به تظاهرات صلح آمیز جنبش روشنایی داد. یکبار دیگر این تصویر را با هم مرور کنیم، تصویری تاریخی که سهم هزاره از مشارکت ملی در دوزخ فغانستان را نشان می دهد: تظاهرات کنندگان جنبش روشنایی، در حالی که بصورت صلح آمیز پرچم دراز اوغانی را با حسن نیت در دست داشتند، در گوشه ای از شهر کابل با کانتینرهای غنی احمدزی مواجه شدند و نیروهای امنیتی اوغان، تظاهرات را در دهمزنگ محاصره کرده، سپس چند خودترقان اوغانی صدها تن از جوانان هزاره را کشتند و زخمی کردند و حتا گزارش شد که نیروهای امنیتی اوغانی نیز به سمت قربانیان شلیک کردند.
آن زمان نیز اوغان هایی که هزاره را به وحدت ملی دعوت می کردند با ریشخند می گفتند هزاره برق می خواهد یا سویچ برق؟ همان ها باز هم باشکوه ترین جنبش مدنی تاریخ آن دوزخ را در نزد جامعه جهانی سبوتاژ کرده و کسانی مانند غنی احمدزی بصورت علنی دروغ می گفتند. برای نمونه غنی احمدزی در لندن جمعیت حدود یک میلیونی بامیان را یکصد هزار تن معرفی می کرد و جنایات خود و حلقه ی فاشیسم افغانی را پنهان می کرد.
تصویر سه:
هزاره ها حتمن باید یادشان باشد که چگونه فاشیزم افغانی، همان هایی که هزاره را به وحدت ملی دعوت می کنند، در آخرین روزهای حکومت تقلبی ع و غ، مقاومت هزاره در بهسود را هدف قرار دادند که پیش از تحویل دادن قدرت به برادران خشتک کشال و خودترقان خود، جبهه مقاومت علیه تروریزم، فاشیزم و کوچی طالب اوغان را کنار بزنند.
این سه تصویر تنها سه تصویر از صدها و هزاران تصویر دردناک دیگر است که سهم هزاره را در وحدت ملی اوغانی نشان می دهد.
هر چه بر وحدت ملی از نوع اوغانی آن بیشتر تاکید شد، آنگاه هزاره تلفات بیشتری داد، نسل کشی ادامه یافت و بخش بیشتری از سرزمین هزاره اشغال شد.
حتمن این گپ معروف از مردم آفریقا را شنیده اید که می گویند "وقتی سفید ها به سرزمین ما آمدند ما زمین داشتیم و آن ها انجیل در دست شان. حالا ما انجیل داریم و آن ها زمین"
همین گفته ی معروف آفریقایی را شما می توانید برای مردم هزاره و البته مردم غیر اوغان دیگر نیز ترجمه کنید:
" هر چه بر وحدت ملی از نوع اوغانی آن بیشتر تاکید شد، آنگاه هزاره تلفات بیشتری داد، نسل کشی ادامه یافت و بخش بیشتری از سرزمین هزاره اشغال شد."
اگر کنجکاو باشیم و قضایا را عمیق تر از زوایای مختلف بنگریم می بینیم که همیشه عده ای در اوج اعتراضات هزاره پیدا می شوند و برای کاهش خشم عمومی هزاره علیه ظلم، یک نمایش از همبستگی ملی اوغانی اجرا می کنند و بعد گم می شوند و بر می گردند به همان لانه های استخباراتی خود و شما هیچگاه از آن ها نه تنها همبستگی مدام و عملی با هزاره نمی بینید، بلکه کار و فعالیت شان دوباره بر تخریب هزاره و سایر ملت های تحت ستم متمرکز می شود.
و اما:
برخی از من می پرسند که مگر هزاره پیش از ورود اوغان به این سرزمین از خود استقلال داشت. پاسخ این است که بله داشت و اما متاسفانه عوامل مختلف باعث شد که از قرن 19 و با ورود و حمله ی اوغان ها سرزمین های هزاره از جنوبی ترین نقطه اشغال شده و هزاره با نسل کشی و ژنوساید مواجه شود. هزاره از آن پس در کنج ضعیف تاریخ قرار گرفت.
حالا با خود فکر کنید، به اصلاح معروف کلاه خود را قاضی کنید که یک و نیم قرن، دو قرن است که شما همیشه با انواع مختلف جنایات سازمان یافته مواجه بوده اید و در زمانی که اشغالگر اوغان، دقیق از قرن 19 بدون هیچ تغییری در فکر و شمایل، جز بدست آوردن مهارت خودترقانی، در قرن 21 نیز با کمک دانش آموخته ترین ها یشان، تکرار شده، می توان به شعارهای هدفمند وحدت ملی اوغانی که جهت خلع سلاح ذهنی هزاره و ملت های تحت ستم دیگر از جمله تاجیک و اوزبیک و تورکمن و ... صورت می گیرند دل خوش کرد؟
بانو فروغ فرخزاد شاعر فارسی زبان شعری دارد معروف بنام "ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد" و ترجمه ی بخشی از آن با توجه به آنچه گفته شد، اینگونه است:
"می گویند وحدت ملی را تقویت کنیم
در حالی که در ذهن خود خودترقانی می کنند"
Kamran Mir Hazar
#StopHazaraGenocide
💛🤍💙
#Hazara #Hazaristan #هزاره #هزارستان
سایت رسمی #منشور_هزارستان
#HazaristanCharter:
https://hazaristan.asia